Κτηματολογική διαμεσολάβηση σε «Αγνώστου»

Η πρόσφατη διεύρυνση της υποχρεωτικής αρχικής συνεδρίας κτηματολογικής διαμεσολάβησης στις διαφορές του άρθρου 6 § 2 ν. 2664/1998, ώστε να συμπεριλαμβάνονται και εκείνες με διάδικο το Ελληνικό Δημόσιο^[1] φαίνεται να μεταβάλλει ουσιωδώς το τοπίο της διόρθωσης ανακριβών αρχικών κτηματολογικών εγγραφών. Μια πρώτη αποτίμηση της πρακτικής αξιοποίησης του νέου νομοθετικού πλαισίου δείχνει να διαμορφώνει μια δυνατότητα προς ταχύτερη και οικονομικά συμφερότερη αποκατάσταση της κτηματολογικής ορθότητας, ιδίως στα γεωτεμάχια με την ένδειξη «αγνώστου» ιδιοκτήτη^[2].

Τόσο ο ν. 4821/2021, με τον οποίο εισήχθη ο θεσμός της κτηματολογικής διαμεσολάβησης, όσο και η πρόσφατη, ιδιαίτερα έντονη νομοθετική δραστηριότητα^[3], αποτυπώνουν τη βούληση προς ενίσχυση του θεσμού της κτηματολογικής διαμεσολάβησης ως λειτουργικού μηχανισμού υπηρετούντος την αρχή της ακρίβειας των κτηματολογικών εγγραφών, ιδίως στις διαφορές με το Ελληνικό Δημόσιο. Οι σημαντικότερες πρόσφατες ρυθμίσεις που επηρεάζουν την πρακτική εφαρμογή του θεσμού συνοψίζονται κατωτέρω.

Ισοσθένεια του πρακτικού διαμεσολάβησης

Το πρακτικό επιτυχούς κτηματολογικής διαμεσολάβησης λειτουργεί πλέον ως τίτλος διόρθωσης ανακριβούς κτηματολογικής εγγραφής, ισοσθενής προς την δικαστική απόφαση κτηματολογικής δίκης, υπό ένα σαφές και αδιαμφισβήτητο όμως πλεονέκτημα: η έκδοση πρακτικού κτηματολογικής διαμεσολάβησης μπορεί να ολοκληρωθεί σε σύντομο διάστημα ακόμη και ολίγων μηνών^[4], σαφώς με μειωμένο κόστος έναντι της έκδοσης σχετικής δικαστικής απόφασης, η οποία μάλιστα θα πρέπει να εξοπλιστεί με τον ανώτατο βαθμό δικονομικής ωριμότητας (αμετάκλητο), προκειμένου να αποτελέσει τίτλο διόρθωσης.

Παράταση της αναστολής άσκησης αγωγών από το Ελληνικό Δημόσιο

Με πρόσφατη διάταξη^[5] παρατάθηκε έως 31 Μαΐου 2026 η διάρκεια της προσωρινής αναστολής άσκησης κτηματολογικών αγωγών από το Ελληνικό Δημόσιο. Η ρύθμιση αυτή δημιουργεί ένα μεταβατικό χρονικό πλαίσιο εντός του οποίου δίδεται προτεραιότητα στους ιδιώτες ως προς την διεκδίκηση της έγγειας περιουσίας τους.

Επαναφορά στο πινάκιο οίκοθεν

Ταυτόχρονα, εισήχθη πρόβλεψη^[6] περί επαναφοράς με οίκοθεν κλήση της διαφοράς στο πινάκιο του αρμόδιου δικαστηρίου, σε περίπτωση υπαγωγής μεν της διαφοράς σε διαμεσολάβηση, πλην όμως μη υπογραφής πρακτικού επίτευξης συμφωνίας. Η πρόβλεψη αυτή έχει ιδιαίτερη πρακτική σημασία στις κτηματολογικές διαφορές, όπου ο συνήθης (αυξημένος) αριθμός διαδίκων καθιστά κάθε επιπλέον δικονομική ενέργεια – επίδοση εξαιρετικά επιβαρυντική για το επισπεύδον μέρος, λειτουργώντας έτσι αποτρεπτικά προς την υπογραφή πρακτικού υπαγωγής της διαφοράς σε διαμεσολάβηση.

Υποδείγματα πρακτικών επίλυσης κτηματολογικής διαφοράς

Το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους στο πλαίσιο προετοιμασίας του ενόψει εφαρμογής των νέων νομοθετικών διατάξεων, σύνταξε εσωτερικές οδηγίες^[7] για τον χειρισμό κτηματολογικών διαφορών με διάδικο το Ελληνικό Δημόσιο συνοδευόμενες από σχέδια πρακτικών επίλυσης κτηματολογικής διαφοράς μέσω διαμεσολάβησης^[8]. Η εξέλιξη αυτή συμβάλλει στη διαμόρφωση πρακτικής ομοιομορφίας ως προς τη διατύπωση και το περιεχόμενο των σχετικών συμφωνιών.

Η επόμενη περίοδος θα καταδείξει την έκταση στην οποία ο θεσμός της κτηματολογικής διαμεσολάβησης θα ενταχθεί λειτουργικά στην καθημερινή πρακτική της διόρθωσης ανακριβών εγγραφών, καθώς και τα ερμηνευτικά ζητήματα που ενδεχομένως θα ανακύψουν από την εφαρμογή του. Καθοριστικής σημασίας θα είναι, ιδίως, η στάση που θα τηρηθεί κατά το στάδιο της καταχώρισης των σχετικών πρακτικών στα Κτηματολογικά Γραφεία της χώρας. Η πρακτική και ομοιόμορφη αποδοχή τους ως τίτλων διόρθωσης συνιστά κρίσιμο παράγοντα για την αποτελεσματικότητα του θεσμού· διαφορετικά, ο νομοθετικός σχεδιασμός θα κινδυνεύει να απομείνει χωρίς το αναγκαίο πρακτικό αντίκρισμα.