Ακύρωση πλασματικής αποδοχής κληρονομιάς: Πλάνη ως προς την εξ αδιαθέτου επαγωγή (ΤρΕφΠειρ 732/2025)

Απορρίφθηκε από το Εφετείο Πειραιά έφεση τράπεζας κατά απόφασης με την οποία έγινε δεκτή αγωγή των εφεσιβλήτων για την ακύρωση της πλασματικής αποδοχής τους της εξ αδιαθέτου κληρονομιάς του πατέρα τους (ΤρΕφΠειρ 732/2025).

Σύμφωνα με το ιστορικό της υπόθεσης, ο θανών πατέρας των εφεσιβλήτων κατέλιπε αφενός μία δημόσια διαθήκη που συνέταξε ενώπιον συμβολαιογράφου, με την οποία δεν άφησε κανένα περιουσιακό στοιχείο στους εφεσίβλητους, ορίζοντάς το ρητά και, επομένως, δεν υπήρξε εκ διαθήκης επαγωγή κληρονομιάς που θα έπρεπε οι εφεσίβλητοι ενάγοντες να αποποιηθούν, και αφετέρου μία ιδιόγραφη διαθήκη, με την οποία τους άφησε από ένα κινητό πράγμα στον καθέναν, τα οποία αποποιήθηκαν με δήλωσή τους ενώπιον του αρμόδιου Ειρηνοδικείου.

Ακολούθως, μετά από οχλήσεις που δέχθηκαν οι εφεσίβλητοι από προστηθέντες υπαλλήλους της τράπεζας σχετικά με δανειακές οφειλές που είχε ο αποβιώσας πατέρας τους προς αυτήν, η τράπεζα τούς πληροφόρησε ότι, παρά την ύπαρξη των δύο διαθηκών και την μη επαγωγή κληρονομιάς εξ αυτών στους εφεσίβλητους, θεωρούσε τους τελευταίους ως κληρονόμους της εξ αδιαθέτου κληρονομιάς του αποβιώσαντος πατρός τους, η οποία τους επήχθη κατά το χρόνο του θανάτου αυτού και, αφού δεν την αποποιήθηκαν νομίμως, θεωρούσε κατά πλάσμα δικαίου ότι αποδέχθηκαν.

Κατά την κρίση του δικαστηρίου, το χρονικό αυτό σημείο οι εφεσίβλητοι για πρώτη φορά πληροφορήθηκαν την πλασματική αποδοχή εκ μέρους τους της εξ αδιαθέτου κληρονομιάς του πατρός τους. Μέχρι εκείνη τη στιγμή πίστευαν ότι, εφόσον με την ως άνω δημόσια διαθήκη ο αποβιώσας πατέρας τους δεν του κατέλιπε τίποτα και με την ως άνω δήλωση αποποίησης δεν αποδέχθηκαν την εξ ιδιόγραφης διαθήκης επαγωγή, δεν έφεραν την ιδιότητα του κληρονόμου του και αγνοούσαν από πλάνη ότι επήλθε η εξ αδιαθέτου κληρονομική διαδοχή ,την οποία έπρεπε να αποποιηθούν και αυτήν εντός τεσσάρων μηνών από του θανάτου του κληρονομουμένου πατέρα τους.

Το δικαστήριο τόνισε πως η ως άνω πλάνη τους (άγνοια), που δεν αφορά την ύπαρξη των χρεών της κληρονομιάς, κρίνεται δικαιολογημένη, ενόψει της δυσχερούς ερμηνείας των νομικών διατάξεων του κληρονομικού δικαίου και της έλλειψης γνώσης εκ μέρους τους της νομικής επιστήμης, είναι δε τόσο σπουδαία και ουσιώδης, ώστε αν οι εφεσίβλητοι ενάγοντες γνώριζαν την αληθινή κατάσταση ως προς την εξ αδιαθέτου επαγωγή δεν θα άφηναν να παρέλθει άπρακτη η προθεσμία αποποίησης, αφού από την όλη συμπεριφορά τους έδειξαν ότι δεν ήθελαν να έχουν καμία σχέση με την κληρονομιαία περιουσία.

Τέλος, το δικαστήριο απέρριψε ως αβάσιμο και τον ισχυρισμό της εκκαλούσας τράπεζας περί απόσβεσης του δικαιώματος ακύρωσης της πλασματικής αποδοχής λόγω παρέλευσης εξαμήνου από το χρόνο θανάτου του κληρονομουμένου, αναγνωρίζοντας ότι η πλάνη των εφεσιβλήτων συνεχίστηκε έως ότου πληροφορήθηκαν από την ίδια την τράπεζα για την πλασματική αποδοχή, ενώ από τότε μέχρι και το χρόνο άσκησης της αγωγής δεν παρήλθε χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των έξι μηνών.

Απόσπασμα απόφασης

Με την πρώτη (δημόσια διαθήκη) δεν άφησε κανένα περιουσιακό στοιχείο στους εφεσίβλητους, ορίζοντάς το ρητά και, επομένως, δεν υπήρξε εκ διαθήκης επαγωγή κληρονομιάς που θα έπρεπε οι εφεσίβλητοι ενάγοντες να αποποιηθούν, ενώ με τη δεύτερη (ιδιόγραφη διαθήκη) τους άφησε από ένα κινητό πράγμα στον καθέναν (έναν πίνακα ζωγραφικής και ένα τραπεζομάντηλο, χειροποίητα κεντημένα), τα οποία με την με αρ. ……/26.2.2018 δήλωση ενώπιον του Ειρηνοδικείου Σαλαμίνας αποποιήθηκαν. Με τη δήλωση αυτή, που ήταν νομότυπη και εμπρόθεσμη (εντός τεσσάρων μηνών από τη δημοσίευση της διαθήκης), οι εφεσίβλητοι αποποιήθηκαν την εκ διαθήκης κληρονομιά που τους επήχθη, αν ήθελε υποτεθεί ότι οι εφεσίβλητοι με την ως άνω ιδιόγραφη διαθήκη κατέστησαν κληρονόμοι επί δήλων πραγμάτων (ΑΚ 1800), ενώ, αν ήθελε υποτεθεί ότι με την ως άνω ιδιόγραφη διαθήκη ο διαθέτης προσπόρισε σε αυτούς ωφέλεια χωρίς να τους καταστήσει κληρονόμους (κληροδοσία) [ΑΚ 1714], τότε η αποποίηση δεν ήταν σύννομη, αφού δεν έγινε με δήλωση προς τους βεβαρημένους με αυτήν κληρονόμους (ΑΚ 2001 παρ. 2). Σε αμφότερες όμως τις περιπτώσεις αυτό που εν προκειμένω ενδιαφέρει είναι ότι οι εφεσίβλητοι με την ως άνω ιδιόγραφη διαθήκη δεν κατέστησαν εν τέλει εκ διαθήκης κληρονόμοι και δεν υπεισήλθαν στην κληρονομιά και στα χρέη αυτής. Και αφού έτσι είχαν τα πράγματα, μετά από οχλήσεις που δέχθηκαν οι εφεσίβλητοι ενάγοντες από προστηθέντες υπαλλήλους της εκκαλούσας κατά το χρονικό διάστημα από Σεπτέμβριο 2017 έως και Ιούνιο 2018 σχετικά με δανειακές οφειλές που είχε ο αποβιώσας πατέρας τους προς αυτήν, ο πρώτος εξ αυτών ζήτησε με τις από 18.10.2018 και 14.12.2018 αιτήσεις του να πληροφορηθεί το λόγο που τους οχλούσαν προσκομίζοντάς μάλιστα και σχετικά έγγραφα (πρακτικό δημοσίευσης της ιδιόγραφης διαθήκης, δηλώσεις αποποίησης αυτής, πιστοποιητικό περί μη δημοσίευσης άλλης διαθήκης πλην της ως άνω δημόσιας και της ιδιόγραφης). Η εκκαλούσα με την από 3.1.2019 απαντητική της επιστολή προς τους εφεσίβλητους ενάγοντες, την οποία παρέλαβε ο πρώτος την 15.1.2019 (βλ. σχετική επισημείωση πάνω στο έγγραφο που προσκομίζει η εκκαλούσα) και ενημέρωσε άμεσα και τη δεύτερη, τους πληροφόρησε ότι παρά την ύπαρξη των δύο διαθηκών και την μη επαγωγή κληρονομιάς εξ αυτών στους εφεσίβλητους, θεωρούσε τους τελευταίους ως κληρονόμους της εξ αδιαθέτου κληρονομιάς του αποβιώσαντος πατρός τους, χωρίς να αναφέρει συγκεκριμένα περιουσιακά στοιχεία που αποτελούσαν αυτήν, η οποία τους επήχθη κατά το χρόνο του θανάτου αυτού (18.2.2014) και, αφού δεν την αποποιήθηκαν νομίμως θεωρούσε κατά πλάσμα δικαίου ότι αποδέχθηκαν. Τότε (15.1.2019) για πρώτη φορά οι εφεσίβλητοι, παρότι γνώριζαν για τον χρόνο θανάτου του πατέρα τους τουλάχιστον από τις 27.2.2014 (βλ. το ……./27.2.2014 πιστοποιητικό πλησιεστέρων συγγενών του Δήμου Σαλαμίνος, που εκδόθηκε μετά από υπεύθυνη δήλωση του πρώτου των εφεσιβλήτων, ο οποίος και πληροφόρησε αυθημερόν για το θάνατο την αδερφή του εφεσίβλητη) πληροφορήθηκαν την πλασματική αποδοχή εκ μέρους τους της εξ αδιαθέτου κληρονομιάς του πατρός τους, ενώ τα ειδικότερα αποτελούντα αυτήν περιουσιακά στοιχεία εν προκειμένω δεν αποδείχθηκαν.

Δείτε αναλυτικά την απόφαση στο efeteio-peir.gr.