Ακύρωση της παράνομης παράλειψης της Διοίκησης για τη θέσπιση μαθήματος εναλλακτικού προς τα θρησκευτικά (ΣτΕ 2418-2417/2025)

Παράνομη και, για το λόγο αυτό, ακυρωτέα κρίθηκε από το Συμβούλιο της Επικρατείας η παράλειψη της Διοίκησης να προβεί στις απαραίτητες ενέργειες ώστε να είναι δυνατή η απρόσκοπτη υλοποίηση διδασκαλίας μαθήματος εναλλακτικού προς τα θρησκευτικά σε όσους μαθητές το επιθυμούν (ΣτΕ 2418-2417/2025).

Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, η Διοίκηση υποχρεούτο να ολοκληρώσει όλες τις προβλεπόμενες στον νόμο ενέργειες, βάσει των οποίων καθίσταται δυνατή η απρόσκοπτη υλοποίηση της διδασκαλίας μαθήματος εναλλακτικού προς το μάθημα των θρησκευτικών για όσους/όσες μαθητές/μαθήτριες Γυμνασίου και Λυκείου το επιθυμούν. Ανάμεσα στις υποχρεώσεις της Διοίκησης, προκειμένου να υλοποιηθεί η απρόσκοπτη διδασκαλία του εν λόγω εναλλακτικού μαθήματος, περιλαμβάνεται η υποχρέωση να εκδώσει τις προβλεπόμενες στον νόμο υπουργικές αποφάσεις, η εν λόγω δε υποχρέωση προκύπτει ευθέως από το Σύνταγμα, την ΕΣΔΑ, αλλά και με αποφάσεις της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας

Το δικαστήριο τόνισε ότι η παράλειψη ρύθμισης των σχετικών ζητημάτων με την έκδοση κατά δεσμία αρμοδιότητα των εν λόγω υπουργικών αποφάσεων συνιστά, μετά το τέλος του σχολικού έτους 2022-2023, την 31η Αυγούστου 2023, παράλειψη οφειλόμενης νόμιμης ενέργειας.

Ως προς το σχολικό έτος 2025-2026, η Διοίκηση, παρά την δεσμία προς τούτο αρμοδιότητά της, δεν εξέδωσε όλες τις προβλεπόμενες υπουργικές αποφάσεις για την εκπλήρωση της υποχρέωσης για την απρόσκοπτη υλοποίηση της διδασκαλίας μαθήματος εναλλακτικού προς το μάθημα των θρησκευτικών για όσους/όσες μαθητές/μαθήτριες Γυμνασίου και Λυκείου το επιθυμούν και, συνεπώς, παρέλειψε οφειλόμενη νόμιμη ενέργεια. Η εν λόγω παράλειψη δεν αίρεται με την επίκληση από την Διοίκηση των αρχών της χρηστής διοίκησης και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης του πολίτη για το σχολικό έτος 2025-2026. Και τούτο διότι η Διοίκηση δεν παρίσταται ως χρηστή σε περίπτωση, κατά την οποία, όπως εν προκειμένω, δεν εκπληρώνει υποχρέωσή της που απορρέει από το Σύνταγμα και την ΕΣΔΑ, έχει δε διαγνωσθεί με αποφάσεις της Ολομελείας του Δικαστηρίου, αν και, προ πολλού, έχει παρέλθει άπρακτος ο προσδιορισθείς προς τούτο ως εύλογος χρόνος.

Περαιτέρω, η αρχή της προστατευόμενης εμπιστοσύνης του πολίτη δεν έχει την έννοια ότι δι’ αυτής επιβάλλεται στον πολίτη να ανέχεται κατάσταση που έχει διαμορφωθεί με αυθαίρετες ενέργειες ή παραλείψεις της Διοίκησης, όπως εν προκειμένω επιχειρείται με την επίκληση της εν λόγω αρχής. Επιπροσθέτως η Διοίκηση δεν μπορεί να επικαλείται την καθυστέρηση ή την αδράνειά της προκειμένου να καμφθεί το καθήκον της και, εν προκειμένω, να συμμορφωθεί προς την διαγνωσθείσα με τις αναφερθείσες αποφάσεις της Ολομέλειας του Συμβουλίου της Επικρατείας συνταγματική και βάσει της ΕΣΔΑ υποχρέωσή της προς θέσπιση εναλλακτικού μαθήματος προς το μάθημα των θρησκευτικών που υφίσταται από το τέλος του σχολικού έτους 2022-2023.

Εξ άλλου, με την έκδοση και μόνον των 149205/ΓΔ4/18.11.2025 και 149259/ΓΔ4/18.11.2025 υπουργικών αποφάσεων με τις οποίες θεσπίζονται ρυθμίσεις σχετικά με τον ορισμό του μαθήματος της ηθικής στο πρόγραμμα σπουδών για το Γυμνάσιο και το Λύκειο, αντιστοίχως, οι οποίες ισχύουν από το σχολικό έτος 2026-2027, δεν ολοκληρώθηκαν οι αναγκαίες ενέργειες της Διοίκησης προς υλοποίηση της απρόσκοπτης διδασκαλίας εναλλακτικού μαθήματος προς το μάθημα των θρησκευτικών σε όσους/όσες μαθητές/μαθήτριες Γυμνασίου και Λυκείου το επιθυμούν. Και τούτο, διότι απαιτούνται περαιτέρω ενέργειές και, ειδικότερα, η έκδοση και άλλων υπουργικών αποφάσεων για την αναγκαία ρύθμιση σχετικών ζητημάτων, που αφορούν την ανάθεση της διδασκαλίας του επίμαχου μαθήματος σε εκπαιδευτικούς κατάλληλου κλάδου και ειδικότητας, και την ένταξη του μαθήματος στο αναλυτικό-ωρολόγιο πρόγραμμα με την χρήση των πρόσφορων μέσων διδασκαλίας βάσει της τεχνολογίας πληροφορίας και επικοινωνιών (ψηφιακών συστημάτων - τηλεδιδασκαλίας).

Το δικαστήριο τόνισε ότι ήδη έχει παρέλθει μεγάλο χρονικό διάστημα από το πέρας του εύλογου χρόνου που κατά την απόφαση 1478/2022 της Ολομέλειας του ΣτΕ είναι συνταγματικώς ανεκτή η μεταβατικού χαρακτήρα ρύθμιση του τρόπου απασχόλησης των μαθητών που απαλλάσσονται από το μάθημα των θρησκευτικών, χωρίς να έχει ρυθμιστεί, και μετά τις 1835 και 1176/2025 αποφάσεις του Δικαστηρίου, ακόμη οριστικά το ζήτημα με την άσκηση εκ μέρους της Διοίκησης της σχετικής κανονιστικής αρμοδιότητας ώστε να είναι δυνατή η υλοποίηση της ως άνω υποχρέωσής της.

Κατόπιν των ανωτέρω, μετά την ακύρωση της προσβαλλόμενης παράνομης παράλειψης της Διοίκησης, η υπόθεση αναπέμφθηκε σε αυτή, προκειμένου να προβεί, κατεπειγόντως, από το τρέχον σχολικό έτος (2025-2026) και τα εφεξής σχολικά έτη, στις οφειλόμενες νόμιμες ενέργειες σε σύγχρονο Κράτος Δικαίου, μέλος του Συμβουλίου της Ευρώπης.

Δείτε την περίληψη των αποφάσεων στο adjustice.gr.