Αναζήτηση αχρεωστήτως καταβληθεισών κοινωνικοασφαλιστικών παροχών: Απόδειξη καταβολής (ΔΠΑ 7498/2025)

Με πρόσφατη απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου κρίθηκε ότι παρανόμως ο e-Ε.Φ.Κ.Α. προέβη στον καταλογισμό σε βάρος του προσφεύγοντος οφειλών λόγω αχρεώστητης χορήγησης σε εκείνον ασφαλιστικών παροχών, καθώς ο φορέας δεν απέδειξε ενώπιον του δικαστηρίου την καταβολή των ένδικων παροχών (ΔΠΑ 7498/2025).

Σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, από το άρθρο 103 του ν.4387/2016 προκύπτει ότι ο ασφαλιστικός φορέας έχει δικαίωμα να αναζητεί ως αχρεώστητες τις κοινωνικοασφαλιστικές παροχές που έχει καταβάλει στον ασφαλισμένο/συνταξιούχο χωρίς να έχει κατά νόμο υποχρέωση προς καταβολή. Για την αναζήτηση αυτή, αρκεί η επίκληση και η απόδειξη από τον φορέα του θετικού γεγονότος της καταβολής και έλλειψης υποχρέωσης καταβολής (έλλειψης νόμιμης αιτίας). Κρίσιμο ζήτημα είναι ότι ο λήπτης των παροχών ωφελήθηκε χωρίς νόμιμη αιτία και με ζημία του ασφαλιστικού φορέα.

Εν προκειμένω, στο πλαίσιο διενεργηθείσας από όργανα του (τέως) Ι.Κ.Α. – Ε.Τ.Α.Μ. επιθεώρησης διαπιστώθηκε ότι, επ’ ονόματι του προσφεύγοντος – ασφαλισμένου, είχαν χορηγηθεί ασφαλιστικές παροχές (επιδόματα ασθένειας και παροχές λόγω έκτακτης ιατροφαρμακευτικής και πρόσθετης περίθαλψης), συνολικού ύψους 23.111,77 ευρώ, δίχως να συντρέχουν οι νόμιμες προϋποθέσεις προς τούτο.

Κατά τους ισχυρισμούς του προσφεύγοντος, ωστόσο, ουδέποτε εισέπραξε ή αιτήθηκε τις ένδικες ασφαλιστικές παροχές. Ειδικότερα, ο προσφεύγων ισχυρίστηκε ότι οι επίμαχες παροχές εγκρίθηκαν και εισπράχθηκαν, παρανόμως, από υπαλλήλους του Τοπικού Υποκαταστήματος Ι.Κ.Α. – Ε.Τ.Α.Μ., δίχως οποιαδήποτε γνώση ή εμπλοκή του ίδιου, η υπογραφή του οποίου, άλλωστε, δεν έχει τεθεί κάτωθι των οικείων αναγραφών των σχετικώς εκδοθέντων ταμειακών παραστατικών.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, όπως ομολόγησε η καταδικασθείσα υπάλληλος ενώπιον του επιληφθέντος ποινικού δικαστηρίου, η ίδια εισέπραττε τα ποσά των εγκριθεισών επ’ ονόματι του προσφεύγοντος – αδελφού της παροχών, χωρίς να διαθέτει εξουσιοδοτήσεις.

Συγκεκριμένα, με απόφαση του Πενταμελούς Εφετείου Κακουργημάτων κρίθηκε ότι η ανωτέρω υπάλληλος Υποκαταστήματος του Ι.Κ.Α. – Ε.Τ.Α.Μ., ενεργώντας από κοινού με άλλες τρεις υπαλλήλους, ενέκρινε 4.984 ασφαλιστικές παροχές σε 829 ασφαλισμένους του Ταμείου, εισάγοντας μη ορθά και ελλιπή στοιχεία στο ολοκληρωμένο πληροφοριακό σύστημα του Ι.Κ.Α. – Ε.Τ.Α.Μ., τα οποία αφορούσαν στα στοιχεία της προσωπικής κατάστασης των δικαιούχων, στη δήθεν ύπαρξη των απαιτούμενων δικαιολογητικών για κάθε είδος ασφαλιστικής παροχής και στην πραγματοποίηση δαπάνης από τους ασφαλισμένους για το ποσό έκαστης παροχής, χωρίς να τηρήσει την προβλεπόμενη διαδικασία συγκέντρωσης των απαιτούμενων δικαιολογητικών και ελέγχου των προϋποθέσεων χορήγησης παροχών. Με τις αποφάσεις της υπαλλήλου, η περιουσία του ν.π.δ.δ. ζημιώθηκε κατά το συνολικό ποσό των 5.979.022,80 ευρώ.

Κατά τους ισχυρισμούς του Φορέα, τεκμαίρεται ότι η καταδικασθείσα ως άνω υπάλληλος εισέπραξε τα ένδικα ποσά κατ’ εντολή του προσφεύγοντος και προς όφελός του.

Κατά την κρίση του δικαστηρίου, όμως, για το σύννομο της αναζήτησης αχρεώστητων κοινωνικοασφαλιστικών παροχών, ο κοινωνικοασφαλιστικός φορέας όφειλε να επικαλεστεί και να αποδείξει το θετικό γεγονός της καταβολής των παροχών.

Εν προκειμένω, έκρινε ότι προκύπτει μεν η εκταμίευση των ένδικων κοινωνικοασφαλιστικών παροχών επ’ ονόματι του προσφεύγοντος, αλλά δεν αποδεικνύεται ή τεκμαίρεται η καταβολή τους, εν τέλει, σε εκείνον, είτε διά της θέσης της υπογραφής του στα εκδοθέντα για ταμειακά παραστατικά είτε διά της παροχής πληρεξουσιότητας σε τρίτο πρόσωπο προς διενέργεια των επιμέρους εισπράξεων στο ταμείο του Τοπικού Υποκαταστήματος του Ι.Κ.Α. – Ε.Τ.Α.Μ. για λογαριασμό του.

Δείτε αναλυτικά την απόφαση στο adjustice.gr.