Αναζήτηση αχρεωστήτως καταβληθέντος τέλους χαρτοσήμου λόγω νομικής πλάνης (ΔΠΑ 10060/2025)

Δεκτή έγινε από το Διοικητικό Πρωτοδικείο προσφυγή για την ακύρωση διπλοτύπου είσπραξης περί καταβολής τέλους χαρτοσήμου και επιστροφή του, ως αχρεωστήτως καταβληθέντος, λόγω νομικής πλάνης (ΔΠΑ 10060/2025).

Αρχικά, το δικαστήριο έκρινε ότι παραδεκτώς ασκήθηκε απευθείας η προσφυγή ενώπιον του διοικητικού δικαστηρίου, χωρίς την προηγούμενη τήρηση της ενδικοφανούς διαδικασίας.

Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, στις περιπτώσεις κατά τις οποίες επιτρέπεται η επιστροφή τελών χαρτοσήμου, δεν θεσπίζεται ειδική ενώπιον της Διοίκησης διαδικασία προς επιδίωξη της επιστροφής αχρεωστήτως καταβληθέντων τελών χαρτοσήμου. Συνεπώς, εκείνος ο οποίος έχει τέτοια αξίωση δικαιούται, δυνάμει του άρθρου 8 παρ. 4 του ν.δ/τος 4486/1965, να ζητήσει την επιστροφή των αχρεωστήτως καταβληθέντων τελών χαρτοσήμου ευθέως με άσκηση προσφυγής ενώπιον των διοικητικών δικαστηρίων, τα οποία οφείλουν να αποφανθούν κατ ́ ουσίαν επί του βασίμου του αξιουμένου με την προσφυγή δικαιώματος και δεν δύνανται να απορρίψουν την προσφυγή εκ μόνου του λόγου ότι αυτή δεν στρέφεται κατά άρνησης της φορολογικής αρχής να αποδεχθεί σχετική αίτηση του φορολογουμένου περί επιστροφής των ως αχρεωστήτως καταβληθέντων τελών χαρτοσήμου.

Περαιτέρω, με τις διατάξεις του άρθρου 63 ΚΦΔ, με τις οποίες θεσπίσθηκε στο πλαίσιο της διοικητικής διαδικασίας των φορολογικών διαφορών η ενδικοφανής προσφυγή, δεν αποκλείεται η δυνατότητα απευθείας άσκησης προσφυγής για την επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντος, λόγω νομικής πλάνης, τέλους χαρτοσήμου. Όπως επισημαίνει το δικαστήριο, το υποχρεωτικό καθεστώς της ενδικοφανούς προσφυγής θεσπίσθηκε για να εξυπηρετήσει τις περιπτώσεις υποθέσεων που επιδέχονται άμεση επίλυση, όπως και να λειτουργήσει ως στάδιο προέλεγχου σε υποθέσεις που πρόκειται να εισαχθούν ενώπιον της δικαιοσύνης, ώστε αναδεικνύονται τα βασικά νομικά ζητήματα και να έχουν τεθεί υπό επεξεργασία τα πραγματικά ζητήματα που χρήζουν τεχνικών αναλύσεων και παρατηρήσεων.

Η διατήρηση της δυνατότητας απευθείας άσκησης προσφυγής για την επιστροφή αχρεωστήτως καταβληθέντος, λόγω νομικής πλάνης, τέλους χαρτοσήμου, και μετά την έναρξη ισχύος του ΚΦΔ δεν παρίσταται ασύμβατη με την εισαχθείσα με το άρθρο 63 του ίδιου Κώδικα ενδικοφανή διαδικασία, δεδομένου ότι πρόκειται για περιορισμένης έκτασης εξαίρεση, η οποία δεν ανατρέπει τη λογική του συστήματος ενδικοφανούς επίλυσης των φορολογικών διαφορών, ούτε, άλλωστε, αναιρεί τον σκοπό και το ωφέλιμο αποτέλεσμα της ενδικοφανούς προσφυγής, ενόψει και της φύσης των δυνάμενων να προβληθούν λόγων επιστροφής του αχρεωστήτως καταβληθέντος τέλος χαρτοσήμου ως αμιγώς νομικών, αναγόμενων στην ισχύ, το κύρος και την ερμηνεία κανόνων δικαίου.

Στην υπό κρίση υπόθεση, το δικαστήριο διαπίστωσε ότι καταβλήθηκε από την προσφεύγουσα τέλος χαρτοσήμου για την κατάρτιση προσυμφώνου μεταβίβασης ποσοστών εξ αδιαιρέτου οικοπέδου και εργολαβικού ανέγερσης πολυκατοικίας και ισόποσο τέλος χαρτοσήμου κατά την κατάρτιση της πράξης λύσης – κατάργησης του ως άνω προσυμφώνου. Αντικείμενο και υποκείμενη αιτία σύναψης των ως άνω συμβολαιογραφικών συμβάσεων/πράξεων συνιστά, κατά την κρίση του δικαστηρίου, η μεταβίβαση ποσοστών εξ αδιαιρέτου οικοπέδου και εργολαβικού ανέγερσης πολυκατοικίας, επί της αξίας της οποίας υπολογίστηκε και στις δύο περιπτώσεις το αναλογούν τέλος χαρτοσήμου.

Ακολούθως, το δικαστήριο έκρινε ότι το καταβληθέν από την προσφεύγουσα, για την κατάρτιση της πράξης λύσης – κατάργησης προσυμφώνου μεταβίβασης ποσοστών εξ αδιαιρέτου οικοπέδου και εργολαβικού ανέγερσης πολυκατοικίας, τέλος χαρτοσήμου έχει καταβληθεί αχρεωστήτως και πρέπει να της επιστραφεί.

Απόσπασμα της απόφασης είναι διαθέσιμο στο adjustice.gr.