Αστική ευθύνη Δημοσίου λόγω πλημμελούς εποπτείας επί ασφαλιστικών επιχειρήσεων (ΣτΕ Ολ. 1432/2025)

Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας έκρινε επί αγωγής αποζημίωσης ασκηθείσας από επιχειρήσεις παροχής οδικής βοήθειας κατά του Ελληνικού Δημοσίου για ζημία που, κατά τους ισχυρισμούς τους, υπέστησαν λόγω πλημμελούς άσκησης εποπτείας εκ μέρους των αρμόδιων εποπτικών/ελεγκτικών οργάνων του Δημοσίου και της Επιτροπής Εποπτείας Ιδιωτικής Ασφάλισης επί των ασφαλιστικών επιχειρήσεων οι οποίες δραστηριοποιούνται στον ανωτέρω κλάδο παροχής υπηρεσιών, ότι εφαρμόζεται ευθέως το άρθρο 105 ΕισΝΑΚ, το οποίο απαιτεί την πλήρη αποκατάσταση της ζημίας χωρίς τη δυνατότητα θέσπισης πρόσθετων περιορισμών (ΣτΕ Ολ. 1432/2025).

Σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, προκειμένου να κριθεί αν θεμελιώνεται αστική ευθύνη του Ελληνικού Δημοσίου προς αποκατάσταση ζημίας τρίτου (μη ασφαλιστικής επιχείρησης που δραστηριοποιείται στην εσωτερική αγορά παροχής υπηρεσιών οδικής βοήθειας) εξαιτίας της μη άσκησης ή της πλημμελούς άσκησης εκ μέρους των αρμόδιων εποπτικών/ελεγκτικών οργάνων της κατά νόμον εποπτείας επί των ανταγωνιστριών ασφαλιστικών επιχειρήσεων, το άρ. 105 ΕισΝΑΚ, το οποίο απαιτεί τη συνδρομή σωρευτικώς τριών προϋποθέσεων (της παρανομίας, της ζημίας και του αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ παρανομίας και ζημίας), έχει ευθεία εφαρμογή. Δεν μπορεί δε, κατ’ ανάλογη εφαρμογή του άρ. 105 ΕισΝΑΚ, να απαιτηθούν πρόσθετες προϋποθέσεις αυστηρότερες σε σχέση με τις ως άνω απαιτούμενες κατά το άρθρο αυτό (όπως η ύπαρξη προδήλου και βαρέος σφάλματος αντί της προβλεπόμενης στον νόμο προϋποθέσεως της υπάρξεως παρανομίας ανεξαρτήτως υπαιτιότητας ή μη των δημοσίων οργάνων).

Περαιτέρω, κατά το άρ. 105 ΕισΝΑΚ σε συνδυασμό με το άρ. 298 ΑΚ, αποκαθίσταται πλήρως η περιουσιακή ζημία του τρίτου, εφόσον αυτή βεβαίως αποδειχθεί και συντρέχουν και οι άλλες δύο προϋποθέσεις της ευθύνης προς αποζημίωση.

Επομένως, δεν μπορεί κατ’ ανάλογη εφαρμογή του άρ. 105 ΕισΝΑΚ, αντί της πλήρους αποζημίωσης που καλύπτει όλη τη ζημία, να επιδικασθεί «εύλογη» αποζημίωση ανάλογα με τις περιστάσεις, διότι τούτο (α) δεν προβλέπεται ρητώς στο άρθρο αυτό που ρυθμίζει την αστική ευθύνη του Δημοσίου, όπως αντιθέτως προβλέπεται ρητώς στον νόμο σε άλλες περιπτώσεις και (β) θα απέβαινε, άλλωστε, σε βάρος της ασφάλειας του δικαίου και της βεβαιότητας του ζημιωθέντος ως προς την πλήρη προστασία του.

Το δικαστήριο επεσήμανε, ακολούθως, ότι καμία επιρροή για την ευθεία εφαρμογή του άρ. 105 ΕισΝΑΚ δεν έχει η ιδιότητα του ενάγοντος, δηλαδή ως εποπτευόμενου προσώπου (φυσικού ή νομικού) ή ως ασφαλιζόμενου προσώπου (φυσικού ή νομικού) σε ιδιωτική ασφαλιστική επιχείρηση ή προσώπου συμβληθέντος με μη ασφαλιστική επιχείρηση, το οποίο εγείρει αξίωση από τη μη άσκηση ή την πλημμελή άσκηση εποπτείας εκ μέρους των αρμόδιων εποπτικών/ελεγκτικών αρχών επί εποπτευόμενων ανταγωνιστών τους ή εποπτευόμενων αντισυμβαλλομένων τους (ασφαλιστικών ή μη επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην ίδια αγορά, όπως λ.χ. στην αγορά παροχής υπηρεσιών οδικής βοήθειας).

Εξάλλου, η ευθύνη του Δημοσίου προς αποζημίωση τρίτων λόγω μη άσκησης ή πλημμελούς άσκησης εποπτείας εκ μέρους της αρμόδιας αρχής δεν αποκλείεται από την ύπαρξη του μηχανισμού αποζημίωσης που προβλέπεται στις διατάξεις του ν.δ. 146/1914 περί αθέμιτου ανταγωνισμού.

Δείτε την περίληψη της απόφασης στο adjustice.gr.