Αστική ευθύνη νοσοκομείου λόγω πλημμελούς άσκησης υπηρεσιών φύλαξης (ΣτΕ 1944/2025)

Με πρόσφατη απόφασή του το Συμβούλιο της Επικρατείας, επικυρώνοντας την κρίση του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, έκρινε ότι τα νοσοκομεία φέρουν αυτοτελή ευθύνη για τη βλάβη που τυχόν υπέστη φυσικό πρόσωπο στις εγκαταστάσεις τους, ακόμη και στην περίπτωση κατά την οποία η υπηρεσία φύλαξης έχει ανατεθεί σε ιδιώτη ανάδοχο (ΣτΕ 1944/2025).

Κατά την κρίση και του ΣτΕ, ορθώς το διοικητικό εφετείο έκρινε ότι (α) τα νοσοκομεία υποχρεούνται να μεριμνούν για την πρόληψη ατυχημάτων και τη διασφάλιση της υγείας των εργαζομένων εντός των εγκαταστάσεών τους, (β) έχουν αυτοτελή ευθύνη έναντι του προσώπου που υπέστη βλάβη εντός του νοσοκομείου εξαιτίας πλημμελούς άσκησης της υπηρεσίας φύλαξης, ακόμη και όταν έχουν επιλέξει να αναθέσουν τη φύλαξη των εγκαταστάσεών τους δυνάμει σύμβασης σε ιδιώτη ανάδοχο και (γ) οι φύλακες των νοσοκομείων υποχρεούνται να προβαίνουν σε ελέγχους προκειμένου να αποτρέπουν την εισαγωγή στις νοσοκομειακές εγκαταστάσεις ασυνήθων αντικειμένων, για τα οποία υπάρχουν ενδείξεις επικινδυνότητας που είναι αντιληπτές ακόμη και χωρίς τη διενέργεια σωματικών ερευνών.

Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, τα νοσοκομεία υποχρεούνται να οργανώνουν τις υπηρεσίες φύλαξής τους κατόπιν συνεκτίμησης των ιδιαίτερων καταστάσεων και κινδύνων, λαμβάνοντας υπόψη και τις ορθές πρακτικές που ισχύουν στον τομέα της ασφάλειας των νοσοκομειακών εγκαταστάσεων. Στο πλαίσιο δε μίας ορθολογικώς οργανωμένης υπηρεσίας φύλαξης, στα καθήκοντα των φυλάκων των νοσοκομείων περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, ο συνεχής έλεγχος προσώπων και οχημάτων κατά την είσοδό τους στις νοσοκομειακές εγκαταστάσεις, η υποβολή ερωτήσεων σχετικών με τον λόγο προσέλευσης στο νοσοκομείο ιδίως σε πρόσωπα των οποίων οι ενέργειες παρεκκλίνουν ουσιωδώς από αυτές του επισκέπτη ή του ασθενή και ο οπτικός έλεγχος των αντικειμένων που επιχειρούν να εισαγάγουν οι εισερχόμενοι στις νοσοκομειακές εγκαταστάσεις, ιδίως όταν τα αντικείμενα αυτά διαφέρουν από αυτά που φέρουν συνήθως εντός του νοσοκομείου οι ασθενείς, οι συνοδοί τους και οι επισκέπτες.

Αν δε, κατόπιν διενέργειας των ανωτέρω ελέγχων, υπάρχουν ενδείξεις ότι η είσοδός των πιο πάνω προσώπων ή η εισαγωγή των ανωτέρω αντικειμένων στο νοσοκομείο μπορεί να θέσει σε κίνδυνο, μεταξύ άλλων, τη σωματική ακεραιότητα των εργαζομένων, οι ασκούντες καθήκοντα φύλαξης υποχρεούνται να παρεμποδίζουν την είσοδο των προσώπων αυτών ή την εισαγωγή των πιο πάνω αντικειμένων στους χώρους του νοσοκομείου και να ειδοποιούν αμέσως τις αστυνομικές αρχές, για να επιληφθούν του συμβάντος στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους.

Περαιτέρω, τα νοσοκομεία υποχρεούνται, πέραν του καθορισμού των μέτρων φύλαξης, να επιβλέπουν και την ορθή εφαρμογή τους, παρέχοντας σχετικές ενημερώσεις και οδηγίες, προβαίνοντας σε συστάσεις ή λαμβάνοντας άλλα μέτρα προς τον σκοπό της διασφάλισης της αποτελεσματικότητας της υπηρεσίας φύλαξης. Επίσης, πέραν της υποχρέωσης των νοσοκομείων να καθορίζουν το ειδικότερο περιεχόμενο των μέτρων φύλαξης των εγκαταστάσεών τους, υφίσταται υποχρέωση αυτών να παρέχουν οδηγίες στο προσωπικό φύλαξης σχετικά με την τήρηση των μέτρων αυτών και να επιβλέπουν την ορθή εφαρμογή τους.

Το δικαστήριο επεσήμανε ότι τα νοσοκομεία μπορούν να προκηρύσσουν διαγωνισμό για την ανάθεση της υπηρεσίας φύλαξης σε ιδιώτη ανάδοχο, καθορίζοντας με την προκήρυξη, κατόπιν εμπεριστατωμένης μελέτης και προσεκτικής αξιολόγησης των αναγκών τους, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της υπηρεσίας αυτής και, κατ’ επέκταση, τις υποχρεώσεις του αναδόχου και να αναθέτουν την υπηρεσία φύλαξης των χώρων τους, υποχρεούμενα, όμως, να επιβλέπουν τον ανάδοχο κατά την εκτέλεση των ανατεθέντων σε αυτόν καθηκόντων φύλαξης στο πλαίσιο της προσήκουσας εκτέλεσης της σύμβασης.

Στην περίπτωση δε κατά την οποία προκαλείται ζημία σε τρίτο εξαιτίας της πλημμελούς εκπλήρωσης των σχετικών καθηκόντων εκ μέρους του προσωπικού του αναδόχου, στοιχειοθετείται ευθύνη του νοσοκομείου κατά τις διατάξεις των άρθρων 105 και 106 του ΕισΝΑΚ, ως κυρίου της σύμβασης παροχής υπηρεσιών φύλαξης, για την αποζημίωση του παθόντος τρίτου. Η ευθύνη αυτή του νοσοκομείου έναντι του ζημιωθέντος είναι αυτοτελής και ανεξάρτητη από την ευθύνη του αναδόχου, ο οποίος ευθύνεται λόγω της μη τήρησης των υποχρεώσεών του κατά τον νόμο ή τη σύμβαση ή κατά την καλή πίστη και τα διδάγματα της κοινής πείρας με βάση άλλες διατάξεις.

Δείτε την περίληψη της απόφασης στο adjustice.gr.