Αξιολόγηση από την Τράπεζα της Ελλάδος παραιτηθέντος μέλους διοικητικού οργάνου πιστωτικού ιδρύματος (ΣτΕ 2193/2025)

Το Συμβούλιο της Επικρατείας κλήθηκε να εξετάσει, στο πλαίσιο ακυρωτικής δίκης, την νομιμότητα απόφασης της Επιτροπής Πιστωτικών και Ασφαλιστικών Θεμάτων της Τράπεζας της Ελλάδος (ΤτΕ), με την οποία ο αιτών την ακύρωση αξιολογήθηκε αρνητικά, λόγω έλλειψης επαρκούς εμπειρίας, ως προς την ικανότητά του να αναλάβει θέση εκτελεστικού αντιπροέδρου του Διοικητικού Συμβουλίου πιστωτικού ιδρύματος (ΣτΕ 2193/2025).

Η απόφαση της ΤτΕ εκδόθηκε, παρ' ότι ο αιτών παραιτήθηκε από την θέση του πριν από την ολοκλήρωση της αξιολόγησης.

Το ζήτημα που ετέθη αφορούσε το αν η ΤτΕ είχε την αρμοδιότητα να ολοκληρώσει την αξιολόγηση, η οποία είχε αρχίσει μετά από τον διορισμό και την ανάληψη καθηκόντων από τον αιτούντα και δεν είχε ολοκληρωθεί, όταν ο αιτών, έναν περίπου μήνα μετά από την ανάληψη των καθηκόντων του εκτελεστικού αντιπροέδρου, υπέβαλε την παραίτησή του και αποχώρησε από την διοίκηση του πιστωτικού ιδρύματος

Η υπόθεση κρίθηκε με βάση, ιδίως, τις διατάξεις της οδηγίας 2013/36/ΕΕ για την πρόσβαση στην δραστηριότητα των πιστωτικών ιδρυμάτων και την προληπτική εποπτεία των πιστωτικών ιδρυμάτων, τις διατάξεις μεταφοράς της οδηγίας στο εσωτερικό δίκαιο (ν. 4261/2014), καθώς και μη εντασσόμενα στις τυπικές νομοθετικές πράξεις των οργάνων της Ένωσης κείμενα σχετικών οδηγιών και κατευθύνσεων, τα οποία έχουν εκδοθεί από τις αρμόδιες εποπτικές αρχές της Ένωσης (κοινές κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Αρχής Τραπεζών-ΕΑΤ και της Ευρωπαϊκής Αρχής Κινητών Αξιών και Αγορών-ΕΑΚΑΑ, Οδηγός της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας-ΕΚΤ).

Το δικαστήριο διαπίστωσε, αρχικά, ότι για την αποτελεσματική άσκηση της εποπτείας επί των πιστωτικών ιδρυμάτων οι αρμόδιες αρχές εξοπλίσθηκαν με όλες τις εποπτικές εξουσίες παρέμβασης στις δραστηριότητες των ιδρυμάτων και προβλέφθηκε ευρύτατο φάσμα κυρώσεων και μέτρων, το οποίο περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, την απομάκρυνση από το διοικητικό όργανο του ιδρύματος των προσώπων που κρίνονται ακατάλληλα λόγω έλλειψης των απαιτούμενων προσόντων, ως ύστατο δε μέτρο περιλαμβάνει ακόμη και την ανάκληση της άδειας του ιδρύματος.

Περαιτέρω το δικαστήριο δέχθηκε: (α) ότι η αξιολόγηση των εν λόγω προσώπων διέπεται από την αρχή της αναλογικότητας, τούτο δε αφού συνεκτιμηθούν οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζει το πιστωτικό ίδρυμα και οι τυχόν ιδιαίτερες περιστάσεις υπό τις οποίες τελεί από την άποψη αυτή, και (β) ότι η άσκηση των εποπτικών αρμοδιοτήτων της οικείας αρχής (εν προκειμένω της ΤτΕ) σκοπεί πρωτίστως στην διασφάλιση της εν γένει χρηματοοικονομικής σταθερότητας, καθώς και των συμφερόντων των καταθετών, δεν έχει δε ως αυτοσκοπό την ατομική αξιολόγηση του συγκεκριμένου προσώπου.

Στο πλαίσιο αυτό έγινε δεκτό, λαμβανομένου υπ' όψιν του σκοπού των σχετικών ρυθμίσεων, ότι η αρμόδια εποπτική αρχή (ΤτΕ), εφ' όσον κρίνει, τηρώντας την αρχή της αναλογικότητας, ότι, υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες υπό τις οποίες τελεί το πιστωτικό ίδρυμα, η διασφάλιση της σύννομης εσωτερικής διακυβέρνησής του και της εν γένει χρηματοοικονομικής σταθερότητας επιβάλλει την ολοκλήρωση της εποπτικής αξιολόγησης, έχει την δυνατότητα να ολοκληρώσει την αρξαμένη διαδικασία αξιολόγησης, ιδίως μάλιστα σε περίπτωση που το αξιολογούμενο πρόσωπο, έστω για μικρό χρονικό διάστημα, άσκησε εκτελεστικά διοικητικά καθήκοντα. Ως εκ τούτου, οι σχετικές διατάξεις της οδηγίας 2013/36 (άρθρο 91) και του ν. 4261/2014 (άρθρο 83) δεν έχουν την έννοια ότι η ολοκλήρωση της διαδικασίας αξιολόγησης κωλύεται άνευ ετέρου από την μεσολαβήσασα παραίτηση του αξιολογούμενου προσώπου.

Το Δικαστήριο προβληματίστηκε, τέλος, για το αν ο Οδηγός της ΕΚΤ για τις αξιολογήσεις προσώπων, ο οποίος αφορά τα αμέσως εποπτευόμενα από την ΕΚΤ σημαντικά πιστωτικά ιδρύματα, έπρεπε να ληφθεί υπ' όψιν από την ΤτΕ (η οποία διευκρίνισε ότι δεν το έκανε) κατά την εποπτεία λιγότερου σημαντικού πιστωτικού ιδρύματος, για την οποία η ΤτΕ είναι αρμόδια, όπως εν προκειμένω.

Λόγω των αμφιβολιών που ανακύπτουν ως προς την ερμηνεία των σχετικών ενωσιακών ρυθμίσεων (τόσο τυπικών ήτοι της οδηγίας 2013/36, όσο και μη τυπικών ήτοι των κοινών κατευθυντηρίων γραμμών ΕΑΤ/ΕΑΚΑΑ και του Οδηγού ΕΚΤ), το Δικαστήριο έκρινε ότι πρέπει να διατυπώσει αντίστοιχα προδικαστικά ερωτήματα προς το ΔΕΕ.