ΔΕΕ: Δυνατή η προσφυγή ακύρωσης κατά δεσμευτικής απόφασης του ΕΣΠΔ (C-97/23 P)

Μια από τις πιο σημαντικές αποφάσεις του στο πεδίο της ερμηνείας του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων δημοσίευσε χθες το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το ΔΕΕ, σε τμήμα μείζονος συνθέσεως, αναίρεσε τη διάταξη του Γενικού Δικαστηρίου που είχε εκδοθεί στις 7 Δεκεμβρίου 2022 και είχε απορρίψει ως απαράδεκτη την προσφυγή της WhatsApp Ireland με αίτημα την ακύρωση της δεσμευτικής απόφασης 1/2021 ΕΣΠΔ.

Αυτό που ουσιαστικά έκρινε το ΔΕΕ, αναπέμποντας την υπόθεση στο Γενικό Δικαστήριο, είναι πως οι δεσμευτικές αποφάσεις του ΕΣΠΔ είναι πράξεις δεκτικές προσφυγής κατά την έννοια του άρθρου 263, πρώτο εδάφιο, ΣΛΕΕ, ως εκ τούτου μπορούν να προβάλλονται ενώπιον του ενωσιακού δικαστή, παράλληλα με την προσφυγή, ενώπιον εθνικού δικαστηρίου, κατά της τελικής απόφασης της αρμόδιας εποπτικής αρχής.

Το ιστορικό της υπόθεσης

Η υπόθεση εντάσσεται στο πλαίσιο του μηχανισμού συνεκτικότητας του ΓΚΠΔ, ο οποίος εν προκειμένω προβλέπει ότι σε διασυνοριακές υποθέσεις, η επικεφαλής εποπτική αρχή συνεργάζεται με τις λοιπές ενδιαφερόμενες αρχές και, εφόσον διατυπωθούν σχετικές και αιτιολογημένες ενστάσεις που δεν γίνουν δεκτές, η διαφορά παραπέμπεται στο ΕΣΠΔ, το οποίο εκδίδει δεσμευτική απόφαση. Στην περίπτωση αυτή, η επικεφαλής αρχή οφείλει στη συνέχεια να εκδώσει την τελική της απόφαση «επί τη βάσει της απόφασης» του ΕΣΠΔ.

Μετά την έναρξη ισχύος του ΓΚΠΔ, η ιρλανδική εποπτική αρχή DPC, ως επικεφαλής αρχή για τις περισσότερες αμερικανικές big tech εταιρείες, κίνησε αυτεπαγγέλτως έρευνα σχετικά με τη συμμόρφωση της WhatsApp προς τις υποχρεώσεις διαφάνειας των άρθρων 12-14 ΓΚΠΔ. Κατόπιν διαβούλευσης με τις ενδιαφερόμενες εποπτικές αρχές, υποβλήθηκαν σχετικές και αιτιολογημένες ενστάσεις επί του σχεδίου απόφασης. Ελλείψει συναίνεσης, το ζήτημα παραπέμφθηκε στο ΕΣΠΔ.

Στις 28 Ιουλίου 2021, το ΕΣΠΔ εξέδωσε δεσμευτική απόφαση με την οποία, μεταξύ άλλων, έκρινε ότι η WhatsApp είχε παραβιάσει το άρθρο 13 ΓΚΠΔ, καθώς και ότι τα πρόστιμα που επρόκειτο να επιβληθούν έπρεπε να αυξηθούν. Ακολούθως, η DPC εξέδωσε, στις 20 Αυγούστου 2021, τελική απόφαση, με την οποία διαπίστωσε παραβάσεις των άρθρων 5, 12, 13 και 14 ΓΚΠΔ και επέβαλε διοικητικά πρόστιμα συνολικού ύψους 225 εκατομμυρίων ευρώ.

Η WhatsApp άσκησε προσφυγή ακυρώσεως ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου κατά της απόφασης του ΕΣΠΔ, η οποία απορρίφθηκε ως απαράδεκτη, με το σκεπτικό πως η δεσμευτική απόφαση αυτή αποτελούσε ενδιάμεσο μέτρο, το οποίο δεν παρήγε αυτοτελή έννομα αποτελέσματα έναντι της εταιρείας και δεν την αφορούσε άμεσα.

Ακολούθως, η WhatsApp προσέφυγε στο Δικαστήριο της ΕΕ, ζητώντας την αναίρεση της διάταξης του Γενικού Δικαστηρίου.

Η κρίση του Δικαστηρίου

Το Δικαστήριο, επιληφθέν της αιτήσεως αναιρέσεως, υπενθύμισε ότι αντικείμενο προσφυγής ακυρώσεως μπορούν να αποτελέσουν όλα τα μέτρα ενωσιακών οργάνων που προορίζονται να παραγάγουν δεσμευτικά έννομα αποτελέσματα. Διαπίστωσε ότι η απόφαση του ΕΣΠΔ, εκδοθείσα βάσει του άρθρου 65 ΓΚΠΔ, δεσμεύει την επικεφαλής και τις ενδιαφερόμενες εποπτικές αρχές ως προς τα ζητήματα που επιλύει και καθορίζει οριστικά τη θέση του οργάνου επί των σχετικών και αιτιολογημένων ενστάσεων. Κατά συνέπεια, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί ως απλό προπαρασκευαστικό ή ενδιάμεσο μέτρο.

Περαιτέρω, το Δικαστήριο έκρινε ότι η απόφαση του ΕΣΠΔ αφορά άμεσα τη WhatsApp, τούτο διότι, κατά πρώτον, παράγει άμεσα αποτελέσματα επί της νομικής της κατάστασης, ιδίως μέσω της διαπίστωσης παραβάσεων και της υποχρέωσης αύξησης των προστίμων και κατά δεύτερον διότι δεν καταλείπει διακριτική ευχέρεια στην ιρλανδική εποπτική αρχή ως προς τα ζητήματα που κρίθηκαν, δεδομένου ότι η τελική απόφαση πρέπει να εκδοθεί «επί τη βάσει» της απόφασης του ΕΣΠΔ, κατά το άρθρο 65, παράγραφος 6, ΓΚΠΔ. Το γεγονός ότι η εθνική αρχή διατηρεί αρμοδιότητα για τον καθορισμό του ακριβούς ποσού του προστίμου ή για ζητήματα μη παραπεμφθέντα στο ΕΣΠΔ δεν αναιρεί τον δεσμευτικό χαρακτήρα των κρίσεών του.

Κατόπιν αυτών, το Δικαστήριο διαπίστωσε ότι το Γενικό Δικαστήριο υπέπεσε σε πλάνη περί το δίκαιο, συγχέοντας τις προϋποθέσεις του άρθρου 263, πρώτο και τέταρτο εδάφιο, ΣΛΕΕ και εσφαλμένως αποκλείοντας τον άμεσο χαρακτήρα της προσβολής. Ανέπεμψε, επομένως, την υπόθεση ενώπιον του Γενικού Δικαστηρίου για να εξετάσει την ουσία της προσφυγής.