Διαδικασίες πιστοποίησης αναπηρίας: Παρέμβαση του ΣτΠ για τη διασφάλιση της αξιοπρέπειας των εξεταζόμενων ΑμεΑ

Ο Συνήγορος του Πολίτη λαμβάνει αναφορές πολιτών με αναπηρία, εξεταζόμενους από τα ΚΕ.Π.Α., με τις οποίες παραπονούνται για τη συμπεριφορά των ιατρών που διενεργούν την εξέταση και αξιολόγησή τους στις Υγειονομικές Επιτροπές ανά την επικράτεια.

Ο αυξανόμενος αριθμός των σχετικών αναφορών ενδεχομένως ερμηνεύεται λόγω της ενίσχυσης του Ε.Σ.Ι. με νέες προσλήψεις και ιατρικές ειδικότητες. Ωστόσο, αυτός είναι και ένας επιπλέον λόγος για θωράκιση του συστήματος με διαδικασίες δεοντολογίας και αξιολόγησης, λαμβάνοντας ιδίως υπόψη την ευάλωτη θέση στην οποία βρίσκεται ο πολίτης ως εξεταζόμενος.

Ο Συνήγορος του Πολίτη απευθύνθηκε στον e- ΕΦΚΑ επισημαίνοντας ότι ενώ για το άρθρο 104 του Ν.4961/2022 Ειδικό Σώμα Ιατρών (Ε.Σ.Ι.) Κέντρου Πιστοποίησης Αναπηρίας (ΚΕ.Π.Α.) του e-Ε.Φ.Κ.Α. προχώρησαν οι ΚΥΑ που αφορούν την επιλογή και την αμοιβή των ιατρών, ώστε να μπορέσει να λειτουργήσει το Ειδικό Σώμα Ιατρών – Ε.Σ.Ι., οι προβλέψεις του άρθρου 109 «Εξουσιοδοτικές διατάξεις» παραμένουν σε κατάσταση αναμονής.

Συγκεκριμένα, εκκρεμούν: α) Η Υπουργική Απόφαση για την Αξιολόγηση των Ιατρών που αφορά την εξειδίκευση των κριτηρίων και της διαδικασίας με την οποία θα αξιολογείται το έργο των ιατρών του Ε.Σ.Ι. Συνεπώς, δεν υπάρχει επίσημο, θεσμοθετημένο πλαίσιο "βαθμολόγησης" ή ελέγχου της ποιότητας των υπηρεσιών που προσφέρουν οι ιατροί, πέρα από τους γενικούς κανόνες του e-ΕΦΚΑ. β) Η Υπουργική Απόφαση για τον Κώδικα Δεοντολογίας που αφορά τον καθορισμό των υποχρεώσεων των ιατρών, τον τρόπο συμπεριφοράς απέναντι στον εξεταζόμενο, θέματα σύγκρουσης συμφερόντων και πειθαρχικές ευθύνες. Η έλλειψη Κώδικα Δεοντολογίας αφήνει ένα κενό ως προς τη δεσμευτικότητα των κανόνων συμπεριφοράς και τις συνέπειες σε περίπτωση παραπτώματος εντός των επιτροπών του ΚΕ.Π.Α.

Ως συνέχεια της παρέμβασης της Αρχής για τη διασφάλιση της αξιοπρέπειας των εξεταζόμενων ατόμων με αναπηρία, ο e-ΕΦΚΑ απέστειλε δύο έγγραφα προς τα μέλη των Υγειονομικών Επιτροπών. Πρόκειται για επίσημες υπενθυμίσεις που απευθύνονται τόσο στους ιατρούς όσο και στους γραμματείς των ΚΕΠΑ, με τις οποίες εφιστάται η προσοχή στην αυστηρή τήρηση των προβλεπόμενων διατάξεων και των κανόνων επαγγελματικής δεοντολογίας.

Ειδικότερα, μέσω των εγγράφων αυτών, υπογραμμίζεται η θεσμική υποχρέωση του προσωπικού να συμπεριφέρεται με ευγένεια, κοσμιότητα και προθυμία, αποφεύγοντας κάθε διάκριση ή πράξη που θα μπορούσε να προσβάλει ή να μειώσει την προσωπικότητα των εξεταζόμενων, εναρμονίζοντας έτσι τη λειτουργία των επιτροπών με τις συστάσεις του Συνηγόρου του Πολίτη.

Στο πλαίσιο συνάντησης μελών της Αρχής με μέλη της Διοίκησης του e-ΕΦΚΑ, η Αρχή ενημερώθηκε για την οργάνωση και λειτουργία προγραμμάτων ασύγχρονης εκπαίδευσης 25 ωρών από τον e-ΕΦΚΑ σε γιατρούς και γραμματείς των ΚΕΠΑ για ενίσχυση της Εκπαίδευσης Ανθρωποκεντρικής Προσέγγισης. Η επιπλέον εκπαίδευση 25 ωρών πέραν της αρχικής εκπαίδευσης των γιατρών για την ένταξή τους στο Μητρώο Ε.Σ.Ι. και η εστίαση στην ανθρωποκεντρική συμμόρφωση και τη δεοντολογία αποτελούν ουσιαστικά βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση, καθώς η εκπαίδευση δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο σε τεχνικές διαδικασίες ή τη χρήση ψηφιακών εργαλείων, αλλά να επικεντρώνεται στον σεβασμό της προσωπικότητας των εξεταζόμενων. Η επιπλέον εκπαίδευση συνιστά μια θετική εξέλιξη, η οποία φαίνεται να αποτελεί κρίσιμη ανταπόκριση στις συστάσεις της Αρχής.

Παραμένουν, όμως, τα κρίσιμα κενά που έχουν τεθεί κατά τη διαμεσολάβηση της Αρχής:

Κώδικας Δεοντολογίας: Παραμένει σε εκκρεμότητα η έκδοση της Υπουργικής Απόφασης για τον Κώδικα Δεοντολογίας των ιατρών του Ε.Σ.Ι. (άρθρο 109, Ν.4961/2022) που αφορά τον καθορισμό των υποχρεώσεων των ιατρών, τον τρόπο συμπεριφοράς απέναντι στον εξεταζόμενο, θέματα σύγκρουσης συμφερόντων και πειθαρχικές ευθύνες. Η έλλειψη Κώδικα Δεοντολογίας αφήνει κενό ως προς τη δεσμευτικότητα των κανόνων συμπεριφοράς και τις συνέπειες σε περίπτωση παραπτώματος εντός των επιτροπών του ΚΕ.Π.Α., καθιστά δε αδύνατη την πειθαρχική διερεύνηση καταγγελιών για ανάρμοστη συμπεριφορά από τα διοικητικά όργανα της Διεύθυνσης Ιατρικής Αξιολόγησης.

Κριτήρια Αξιολόγησης: Εκκρεμεί επίσης η εξειδίκευση των κριτηρίων αξιολόγησης του έργου των ιατρών μέσω της προβλεπόμενης Υπουργικής Απόφασης, ως αναγκαίος μηχανισμός ελέγχου της ποιότητας των υπηρεσιών και λογοδοσίας.