ΕΕ: Σχέδιο Δράσης κατά του Διαδικτυακού Εκφοβισμού για την προστασία των νέων στο διαδίκτυο

Το Σχέδιο Δράσης κατά του Διαδικτυακού Εκφοβισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στοχεύει στην προστασία της ψυχικής υγείας των παιδιών και των εφήβων στο διαδίκτυο εντός της Ένωσης.

Το Σχέδιο Δράσης διαρθρώνεται γύρω από τη διάθεση μιας εφαρμογής σε επίπεδο ΕΕ μέσω της οποίας τα θύματα διαδικτυακού εκφοβισμού θα μπορούν εύκολα να λαμβάνουν βοήθεια, τον συντονισμό των εθνικών προσεγγίσεων για την αντιμετώπιση επιβλαβών συμπεριφορών στο διαδίκτυο και την πρόληψη του εκφοβισμού μέσω της ενθάρρυνσης βελτιωμένων και ασφαλέστερων ψηφιακών πρακτικών.

Εφαρμογή για την αναφορά διαδικτυακού εκφοβισμού

Τα θύματα του διαδικτυακού εκφοβισμού πρέπει να διαθέτουν έναν σαφή και εύκολο τρόπο αναφοράς της παρενόχλησης και λήψης βοήθειας. Για τον λόγο αυτό, ουσιώδες στοιχείο του Σχεδίου Δράσης είναι η κυκλοφορία μιας εύχρηστης και προσβάσιμης εφαρμογής για την αναφορά περιστατικών σε εθνική γραμμή βοήθειας. Το σημαντικότερο είναι ότι η εφαρμογή θα αποτελέσει μέσο υποστήριξης για παιδιά και εφήβους, οι οποίοι θα μπορούν να αποθηκεύουν και να αποστέλλουν αποδεικτικά στοιχεία με ασφάλεια. Η Επιτροπή θα αναπτύξει ένα πρότυπο (blueprint) της εφαρμογής, το οποίο τα κράτη μέλη θα μπορούν στη συνέχεια να προσαρμόσουν, να μεταφράσουν και να συνδέσουν με τις σχετικές εθνικές υπηρεσίες.

Συντονισμένη προσέγγιση της ΕΕ

Κάθε νέος σε ολόκληρη την ΕΕ πρέπει να προστατεύεται ισότιμα από τον διαδικτυακό εκφοβισμό. Τα κράτη μέλη οφείλουν να αναπτύξουν ολοκληρωμένα εθνικά σχέδια και να υιοθετήσουν μια κοινή αντίληψη για την έννοια του διαδικτυακού εκφοβισμού, ώστε να καθίσταται δυνατή η συλλογή και σύγκριση δεδομένων. Αυτό αποτελεί σημαντικό βήμα προς ένα πιο ενιαίο μέτωπο κατά του φαινομένου.

Υπάρχουν ήδη εν εξελίξει πρωτοβουλίες για την προστασία και την ενδυνάμωση των ανηλίκων στο διαδίκτυο. Προκειμένου να ενισχυθεί η αποτελεσματικότητά τους, η Επιτροπή θα εντοπίσει ευκαιρίες για τη βελτίωσή τους. Συγκεκριμένα, η Επιτροπή θα προβεί στις εξής ενέργειες:

• Επανεξέταση των κατευθυντήριων γραμμών της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) σχετικά με την προστασία των ανηλίκων, ώστε να ενισχυθούν τα μέτρα που οφείλουν να λαμβάνουν οι διαδικτυακές πλατφόρμες για την πρόληψη της έκθεσης ανηλίκων σε επιβλαβές περιεχόμενο και την εύκολη αναφορά αυτού.
• Έκδοση κατευθυντήριων γραμμών στο πλαίσιο της DSA σχετικά με τους έμπιστους φορείς επισήμανσης παράνομου περιεχομένου (trusted flaggers), ώστε να αποσαφηνιστεί ο ρόλος τους στην αντιμετώπιση του παράνομου περιεχομένου, συμπεριλαμβανομένου του παράνομου περιεχομένου διαδικτυακού εκφοβισμού.
• Αντιμετώπιση του διαδικτυακού εκφοβισμού στις πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο στο πλαίσιο της τρέχουσας αξιολόγησης και αναθεώρησης της Οδηγίας για τις Υπηρεσίες Οπτικοακουστικών Μέσων (AVMSD).
• Υποστήριξη της αποτελεσματικής εφαρμογής των διατάξεων της Πράξης για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) σχετικά με τις απαγορευμένες πρακτικές ΤΝ, συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων που χρησιμοποιούνται για διαδικτυακό εκφοβισμό.
• Διευκόλυνση της αποτελεσματικής εφαρμογής των υποχρεώσεων διαφάνειας της Πράξης για την ΤΝ, μεταξύ άλλων μέσω ενός κώδικα δεοντολογίας για τη σήμανση και την επισήμανση περιεχομένου που παράγεται από ΤΝ, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί καταχρηστικά για διαδικτυακό εκφοβισμό.

Πρόληψη του διαδικτυακού εκφοβισμού

Το Σχέδιο Δράσης ενθαρρύνει υγιείς, υπεύθυνες και σεβαστές ψηφιακές πρακτικές από μικρή ηλικία. Η πρόληψη του εκφοβισμού θα βρεθεί στο επίκεντρο της επικείμενης αναθεώρησης των κατευθυντήριων γραμμών της Επιτροπής προς τους εκπαιδευτικούς για την προώθηση του ψηφιακού εγγραμματισμού, στο πλαίσιο του ευρύτερου στόχου για την ενίσχυση των ψηφιακών δεξιοτήτων υπό την «Ένωση Δεξιοτήτων». Παράλληλα, η Επιτροπή θα επεκτείνει τους πόρους και την κατάρτιση για τα σχολεία μέσω των Κέντρων Ασφαλούς Διαδικτύου και της πλατφόρμας Better Internet for Kids.

«Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου»

Η Επιτροπή θα συνεχίσει να προωθεί τα δικαιώματα και την ευημερία των παιδιών εντός και εκτός διαδικτύου μέσω της Ημέρας Ασφαλούς Διαδικτύου. Η Ημέρα Ασφαλούς Διαδικτύου, η οποία θεσπίστηκε το 2004 στην ΕΕ, εορτάζεται πλέον σε περίπου 160 χώρες και εδάφη παγκοσμίως, προωθώντας έναν ασφαλέστερο και καλύτερο ψηφιακό κόσμο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παραμένει προσηλωμένη στην ενίσχυση των δικαιωμάτων των παιδιών σε ευρωπαϊκό και παγκόσμιο επίπεδο.

Επόμενα βήματα

Η Επιτροπή θα εφαρμόσει το Σχέδιο Δράσης κατά του Διαδικτυακού Εκφοβισμού σε συνεργασία με τα κράτη μέλη, τη βιομηχανία, την κοινωνία των πολιτών, διεθνείς οργανισμούς και τα ίδια τα παιδιά. Παράλληλα, η Επιτροπή εργάζεται πάνω σε επικείμενες πρωτοβουλίες, όπως η πιλοτική εφαρμογή μιας λύσης επαλήθευσης ηλικίας με προστασία της ιδιωτικότητας στην ΕΕ, η επικείμενη Πράξη για την Ψηφιακή Δικαιοσύνη (Digital Fairness Act), η συγκρότηση επιτροπής εμπειρογνωμόνων για την υποστήριξη του έργου της Επιτροπής σχετικά με την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο και μια έρευνα για τον αντίκτυπο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ψυχική υγεία.

Ιστορικό

Εκτιμάται ότι περίπου ένα στα έξι παιδιά ηλικίας 11 έως 15 ετών αναφέρει ότι έχει πέσει θύμα διαδικτυακού εκφοβισμού, ενώ περίπου ένα στα οκτώ παραδέχεται ότι έχει εκφοβίσει άλλους. Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου που δημοσιεύθηκε πέρυσι, πάνω από 9 στους 10 Ευρωπαίους δηλώνουν ότι είναι επείγουσα η ανάγκη παρέμβασης των δημόσιων αρχών για την προστασία των παιδιών στο διαδίκτυο όσον αφορά: τον αρνητικό αντίκτυπο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην ψυχική τους υγεία (93%), τον διαδικτυακό εκφοβισμό και την παρενόχληση (92%) και τη διασφάλιση μηχανισμών περιορισμού περιεχομένου που δεν είναι κατάλληλο για την ηλικία τους (92%).

Το Σχέδιο Δράσης αναπτύχθηκε βάσει στοχευμένης διαβούλευσης με περισσότερα από 6.000 παιδιά και μιας ευρύτερης δημόσιας διαβούλευσης. Βασίζεται σε εργαλεία και κανόνες που βρίσκονται ήδη σε ισχύ:

• Η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (DSA) απαιτεί από τις πλατφόρμες να διασφαλίζουν υψηλό επίπεδο ιδιωτικότητας και ασφάλειας για τους ανηλίκους.
• Οι κατευθυντήριες γραμμές για την προστασία των ανηλίκων συνιστούν μέτρα όπως η δυνατότητα αποκλεισμού (blocking) ή σίγασης (muting) χρηστών και η απαγόρευση προσθήκης ανηλίκων σε ομάδες χωρίς τη συγκατάθεσή τους.
• Η Οδηγία για τις Υπηρεσίες Οπτικοακουστικών Μέσων (AVMSD) επιβάλλει στις πλατφόρμες διαμοιρασμού βίντεο τη λήψη μέτρων για την αποτροπή πρόσβασης ανηλίκων σε επιβλαβές περιεχόμενο.
• Η Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη (AI Act) απαγορεύει συστήματα που χειραγωγούν ή εξαπατούν άτομα με επιβλαβείς τρόπους και θεσπίζει κανόνες για τη σήμανση των deepfakes.