Ηλικιακό όριο ποινικής ευθύνης ανηλίκων (ΑΠ 1314/2025)

Δεκτή έγινε αναίρεση υπέρ του νόμου λόγω υπέρβασης εξουσίας του δικαστηρίου της ουσίας, το οποίο καταδίκασε ανήλικη κάτω των 12 ετών για την αξιόποινη πράξη της συνέργειας σε απάτη (ΑΠ 1314/2025).

Σύμφωνα με το σκεπτικό του ανωτάτου δικαστηρίου, κατά τη διάταξη του άρθρου 121 παρ. 1 ΠΚ, ανήλικοι νοούνται αυτοί που κατά το χρόνο τέλεσης της πράξης έχουν ηλικία μεταξύ του δωδέκατου και του δέκατου όγδοου έτους της ηλικίας τους συμπληρωμένων. Επομένως, οι πράξεις ανηλίκων νεότερων των δώδεκα ετών είναι ποινικά αδιάφορες, αποτελούν δε αντικείμενο ενασχόλησης των υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας και όχι των ποινικών δικαστηρίων.

Περαιτέρω, υπέρβαση εξουσίας υφίσταται και όταν το δικαστήριο καταδίκασε τον κατηγορούμενο για αξιόποινη πράξη της οποίας το αξιόποινο είχε εξαλειφθεί λόγω παραγραφής, καθώς και όταν επί κατ' εξακολούθηση εγκλήματος μερικότερη πράξη αυτού, η οποία διατηρεί την αυτοτέλειά της, υπέπεσε σε παραγραφή και το δικαστήριο καταδίκασε τον κατηγορούμενο και γι' αυτήν ή καταδίκασε τον κατηγορούμενο, ενώ έπρεπε να κηρυχθεί η ποινική δίωξη σε βάρος του ως μη γενομένη κατ' ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 79 ΚΠΔ.

Εν προκειμένω, το ανώτατο δικαστήριο διαπίστωσε ότι το δικαστήριο της ουσίας, καθ' υπέρβαση της εξουσίας του, κήρυξε ένοχη την κατηγορούμενη, καθώς από τη ληξιαρχική πράξη γέννησής της προκύπτει ότι κατά το χρόνο τέλεσης της αποδιδόμενης σ' αυτήν αξιόποινης πράξης ήταν ανήλικη κάτω των δώδεκα (12) ετών. Για το λόγο αυτό, το δικαστήριο όφειλε να κηρύξει την ασκηθείσα σε βάρος της ποινική δίωξη ως μη γενομένη, κατ' ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 79 ΚΠΔ.

Κρίθηκε, επομένως, ότι το δικαστήριο ως προς την εν λόγω κατηγορουμένη υπέπεσε στην πλημμέλεια της υπέρβασης εξουσίας, εκ του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ. Θ' ΚΠΔ, αφού η κατηγορουμένη αυτή τυγχάνει ανήλικη, κάτω των δώδεκα (12) ετών, και η πράξη της αποτελεί αντικείμενο ενασχόλησης των υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας και όχι των ποινικών δικαστηρίων.

Απόσπασμα απόφασης

Με αυτά που δέχθηκε το ως άνω Δικαστήριο με την προσβαλλόμενη απόφασή του, καθ' υπέρβαση της εξουσίας του, κήρυξε ένοχη την πρώτη των ως άνω κατηγορουμένων Μ. Ε. του Ρ. για την αξιόποινη πράξη της συνέργειας σε απάτη τελεσθείσα άπαξ και κατ' εξακολούθηση, που τελέστηκε στις 7 και 8/01/2021 στον Βόλο και της επέβαλε ποινή φυλάκισης δεκαοκτώ (18) μηνών, ανασταλείσα επί τριετία με τον όρο μερικής ικανοποίησης της παθούσας, Α. Π. του Π., κατά το ποσόν των (2.300) ευρώ, καθόσον, από την παραδεκτή επισκόπηση των εγγράφων της δικογραφίας για τις ανάγκες του αναιρετικού ελέγχου, και δη τη ληξιαρχική πράξη γέννησης του ληξιαρχείου του δήμου Αθηνών προκύπτει ότι η Μ. Ε. του Ρ. έχει γεννηθεί στις ...-2010 και κατά το χρόνο τέλεσης της αποδιδόμενης σ' αυτήν αξιόποινης πράξης (7 και 8/01/2021) ήταν ανήλικη κάτω των δώδεκα (12) ετών και, σύμφωνα με τα εκτεθέντα στη νομική σκέψη της παρούσας, όφειλε το Δικαστήριο να κηρύξει ως προς αυτήν την ασκηθείσα σε βάρος της ποινική δίωξη ως μη γενομένη, κατ' ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 79 ΚΠΔ. Επομένως, το Δικαστήριο ως προς την εν λόγω κατηγορουμένη υπέπεσε στην πλημμέλεια της υπέρβασης εξουσίας, εκ του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ. Θ'ΚΠΔ, καθόσον, σύμφωνα με τα παραπάνω αναφερόμενα, η κατηγορουμένη αυτή τυγχάνει ανήλικη, κάτω των δώδεκα (12) ετών και η πράξη της αποτελεί αντικείμενο ενασχόλησης των υπηρεσιών κοινωνικής πρόνοιας και όχι των ποινικών δικαστηρίων. Έτσι, κατέστησε αναιρετέα την προσβαλλόμενη απόφασή του, ως προς την ως άνω ανήλικη Μ. Ε. του Ρ., σύμφωνα με τον προβλεπόμενο από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Θ' ΚΠΔ λόγο αναίρεσης της υπέρβασης εξουσίας. Με αυτά τα δεδομένα, η προσβαλλόμενη απόφαση, κατά το μέρος που κήρυξε ένοχη την Μ. Ε. του Ρ. για την πράξη της συνέργειας σε απάτη τελεσθείσα άπαξ και κατ'εξακολούθηση, που τελέστηκε στις 7 και 8/01/2021, στον Βόλο Π.Ε. Μαγνησίας, και της επέβαλε ποινή φυλάκισης δεκαοκτώ (18) μηνών, ανασταλείσα επί τριετία με τον όρο μερικής ικανοποίησης της παθούσας, Α. Π. του Π., κατά το ποσόν των (2.300) ευρώ, πρέπει να αναιρεθεί κατά παραδοχήν ως βάσιμου του μοναδικού λόγου αναίρεσης της Αντεισαγγελέως του Αρείου Πάγου εκ του άρ. 510 παρ. 1 στοιχ. Θ' ΚΠΔ, και κατ' ανάλογη εφαρμογή του άρθρου 517 παρ. 2 ΚΠΔ το Δικαστήριο τούτο του Αρείου Πάγου πρέπει να κηρύξει απαράδεκτη την ασκηθείσα σε βάρος της ως άνω κατηγορουμένης ποινική δίωξη για την προαναφερόμενη αξιόποινη πράξη, μη συντρέχοντος λόγου παραπομπής της υπόθεσης ως προς αυτήν στο δικαστήριο που εξέδωσε την προσβαλλόμενη απόφαση.

Δείτε αναλυτικά την απόφαση στο areiospagos.gr.