Έρευνα αγοράς για τους Data Brokers στο Βέλγιο

Μια νέα, εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, μελέτη δημοσίευσε το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Προστασίας Δεδομένων (ΕΣΠΔ), στο πλαίσιο του προγράμματος Support Pool of Experts (SPE), που προβλέπει την ανάθεση διεξαγωγής τέτοιων μελετών σε εξωτερικούς εμπειρογνώμονες.

Πρόκειται για τη μελέτη με τίτλο Data Brokers Market Study, που συντάχθηκε από τον ερευνητή του Vrije Universiteit Brussel Ruben d’Hauwers και υποβλήθηκε τον Νοέμβριο του 2025. Η διενέργεια της μελέτης ζητήθηκε από τη βελγική αρχή προστασίας δεδομένων, με σκοπό να προσφέρει μια συνολική εικόνα του οικοσυστήματος των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στη συλλογή, επεξεργασία και εμπορική αξιοποίηση προσωπικών δεδομένων στο Βέλγιο, καθώς και να αναπτύξει μια μεθοδολογία εντοπισμού τέτοιων επιχειρήσεων που θα μπορούσε να αξιοποιηθεί και από άλλες ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές.

Η έρευνα επικεντρώνεται στους λεγόμενους data brokers, δηλαδή σε επιχειρήσεις που συλλέγουν, συγκεντρώνουν και αναλύουν προσωπικά δεδομένα από διάφορες πηγές, δημιουργούν προφίλ καταναλωτών και στη συνέχεια αξιοποιούν ή πωλούν τα δεδομένα αυτά σε τρίτους για εμπορικούς σκοπούς, όπως η στοχευμένη διαφήμιση ή η ανάλυση αγοραστικής συμπεριφοράς. Σύμφωνα με τη μελέτη, οι δραστηριότητες αυτές συχνά πραγματοποιούνται χωρίς άμεση σχέση με τα υποκείμενα των δεδομένων και χωρίς αυτά να έχουν πλήρη γνώση ή ουσιαστικό έλεγχο επί της επεξεργασίας των πληροφοριών τους.

Η μελέτη αναπτύσσει αρχικά μια μεθοδολογία για τον εντοπισμό των εταιρειών που μπορούν να χαρακτηριστούν ως data brokers. Στο πλαίσιο αυτό έχει πραγματοποιηθεί μια βιβλιογραφική επισκόπηση για τον ορισμό της έννοιας του data broker και έχουν διαμορφωθεί συγκεκριμένα κριτήρια για την ένταξη σε αυτόν. Μεταξύ των βασικών χαρακτηριστικών περιλαμβάνονται η συλλογή δεδομένων από πολλαπλές δημόσιες ή ιδιωτικές πηγές, η επεξεργασία και ο συνδυασμός τους για τη δημιουργία προφίλ, η εμπορική αξιοποίησή τους και η περιορισμένη δυνατότητα ελέγχου των δεδομένων από τα ίδια τα πρόσωπα στα οποία αυτά αναφέρονται.

Η μελέτη επιχειρεί επίσης να χαρτογραφήσει τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στον συγκεκριμένο τομέα στο Βέλγιο. Για τον σκοπό αυτό δοκιμάστηκαν διαφορετικές μέθοδοι εντοπισμού εταιρειών, μεταξύ των οποίων η χρήση κωδικών οικονομικής δραστηριότητας και η αναζήτηση με λέξεις-κλειδιά στο διαδίκτυο, με τη δεύτερη μέθοδο να κρίνεται ως αποτελεσματικότερη, καθώς επέτρεψε τη δημιουργία ενός καταλόγου εταιρειών που δραστηριοποιούνται στην αγορά δεδομένων.

Με βάση τα ευρήματα της έρευνας αναπτύχθηκε μια τυπολογία οκτώ κατηγοριών επιχειρήσεων, η οποία περιλαμβάνει: κλασικούς μεσίτες προσωπικών δεδομένων, πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης που ενσωματώνουν προσωπικά δεδομένα, εταιρείες επιχειρηματικών δεδομένων, συνεργατικά «data pools» και «clean rooms», αγορές δεδομένων, παρόχους δεδομένων που συλλέγονται από ίδιες δραστηριότητες, μεσίτες δεδομένων με συμμετοχή και συγκατάθεση χρηστών, καθώς και παρόχους συγκεντρωτικών δεδομένων που ενδέχεται να επιτρέπουν επαναταυτοποίηση. Η ταξινόμηση αυτή συνοδεύεται από μια προκαταρκτική αξιολόγηση κινδύνου για την προστασία των προσωπικών δεδομένων, ανάλογα με το είδος των δεδομένων και τον τρόπο επεξεργασίας τους.

Συνολικά, η μελέτη καταγράφει περισσότερες από σαράντα εταιρείες που δραστηριοποιούνται στην αγορά αυτή στο Βέλγιο και επισημαίνει ότι το οικοσύστημα των παρόχων και μεσιτών δεδομένων είναι ιδιαίτερα ποικιλόμορφο, με διαφορετικά επιχειρηματικά μοντέλα και διαφορετικά επίπεδα κινδύνου για την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Τα ευρήματα της έρευνας προορίζονται κυρίως για χρήση από τις ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές προστασίας δεδομένων, προκειμένου να διευκολυνθεί ο εντοπισμός και η αξιολόγηση δραστηριοτήτων που ενδέχεται να δημιουργούν κινδύνους για τα δικαιώματα των υποκειμένων των δεδομένων.

Η μελέτη Data Brokers Market Study είναι διαθέσιμη στα αγγλικά στον ιστότοπο του ΕΣΠΔ