Facebook Friend Finder: Παράνομη η συλλογή επαφών από τα τηλέφωνα των χρηστών

Παράνομη κρίθηκε από το Περιφερειακό Δικαστήριο του Βερολίνου η λειτουργία «Βρείτε φίλους» του Facebook, μετά από αγωγή που άσκησε κατά της Meta η γερμανική Ομοσπονδία οργανώσεων και ενώσεων καταναλωτών Verbraucherzentrale Bundesverband – vzbv.

Η υπόθεση αφορούσε, κατ’ ουσίαν, τον τρόπο με τον οποίο το Facebook αντλούσε και αξιοποιούσε δεδομένα από τα βιβλία διευθύνσεων κινητών συσκευών των χρηστών του. Μέσω της λειτουργίας «Friend Finder», οι εγγεγραμμένοι χρήστες μπορούσαν να μεταφορτώνουν στους διακομιστές της εταιρείας τα στοιχεία επικοινωνίας που ήταν αποθηκευμένα στο κινητό τους τηλέφωνο ή σε άλλες πηγές. Στα δεδομένα αυτά περιλαμβάνονταν όχι μόνο στοιχεία ήδη εγγεγραμμένων χρηστών, αλλά και δεδομένα προσώπων που δεν διατηρούσαν λογαριασμό στο Facebook, ενώ μεταφορτώνονταν και πληροφορίες σχετικά με κλήσεις και SMS. Τα δεδομένα αυτά αποθηκεύονταν στους διακομιστές της Meta και χρησιμοποιούνταν, μεταξύ άλλων, για τη δημιουργία προτάσεων φιλίας, ενώ προβλεπόταν και η διατήρησή τους σε περίπτωση μελλοντικής εγγραφής των μη χρηστών .

Η ενάγουσα ένωση καταναλωτών υποστήριξε ότι η πρακτική αυτή παραβιάζει τον ΓΚΠΔ, καθώς τα δεδομένα των μη εγγεγραμμένων τρίτων συλλέγονταν και υφίσταντο επεξεργασία, χωρίς την προηγούμενη συγκατάθεσή τους.

Το δικαστήριο εξέτασε κατ’ αρχάς το ζήτημα της αρμοδιότητας, κρίνοντας ότι, παρά την έδρα της εταιρείας στην Ιρλανδία, η γερμανική δικαιοσύνη ήταν αρμόδια, δεδομένου ότι η επίμαχη λειτουργία απευθυνόταν και σε καταναλωτές με συνήθη διαμονή στη Γερμανία.

Ακολούθως, το γερμανικό δικαστήριο ασχολήθηκε με τον ρόλο της Meta ως προς την επίμαχη επεξεργασία. Απορρίπτοντας τον ισχυρισμό της εταιρείας ότι αυτή ενεργούσε απλώς ως εκτελούσα την επεξεργασία για λογαριασμό των χρηστών, το δικαστήριο έκρινε ότι αποτελεί υπεύθυνο επεξεργασίας κατά το άρθρο 4 παρ. 7 ΓΚΠΔ, καθώς αυτή καθορίζει αυτοτελώς τους σκοπούς και τα μέσα της επεξεργασίας, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης και της διάρκειας αποθήκευσης των μεταφορτωθέντων δεδομένων.

Ως προς τη νομιμότητα της λειτουργίας «Friend Finder», το δικαστήριο έκρινε ότι η επεξεργασία των δεδομένων μη εγγεγραμμένων προσώπων δεν μπορούσε να στηριχθεί σε έγκυρη συγκατάθεση κατά το άρθρο 6 παρ. 1α ́ ΓΚΠΔ, αφού έλειπε η προηγηθείσα αδιαμφισβήτητη εκδήλωση της βούλησης των προσώπων αυτών για την επεξεργασία των δεδομένων τους. Απορριπτέα κρίθηκε, ευλόγως, και η επίκληση της νομικής βάσης του άρθρου 6 παρ.1β’ ΓΚΠΔ, περί εκτέλεσης σύμβασης, αφού οι μη εγγεγραμμένοι χρήστες δεν συνδέονται συμβατικώς με την εταιρεία, ενώ αντίστοιχη τύχη είχε και η προβολή του εννόμου συμφέροντος της εταιρείας, το οποίο κρίθηκε ότι δεν υπερέχει των δικαιωμάτων και ελευθεριών των τρίτων προσώπων.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο γεγονός ότι τα δεδομένα των μη χρηστών αντλούνταν χωρίς δική τους συμμετοχή ή γνώση και αποθηκεύονταν από την εταιρεία, η οποία τα αξιοποιούσε για την ενίσχυση της λειτουργικότητας και της ελκυστικότητας του κοινωνικού δικτύου της. Το δικαστήριο επισήμανε ότι η μαζική συλλογή και αποθήκευση δεδομένων επαφών μη εγγεγραμμένων προσώπων δεν μπορούσε να δικαιολογηθεί από τη βελτίωση της εμπειρίας των χρηστών ούτε από την επιχειρηματική επιδίωξη διεύρυνσης του δικτύου.

Με βάση τα ανωτέρω, το Landgericht Berlin II υποχρέωσε τη Meta, επί ποινή διοικητικού προστίμου έως 250.000 ευρώ, να παραλείπει τη μεταφόρτωση και επεξεργασία προσωπικών δεδομένων μη εγγεγραμμένων προσώπων από κινητές συσκευές εγγεγραμμένων χρηστών χωρίς προηγούμενη συγκατάθεση.