Κατάχρηση ανηλίκου: Θεμελίωση του αδικήματος και σε γενετήσιες πράξεις εκτός χώρου και ωραρίου εργασίας και εκπαίδευσης (ΑΠ 605/2025)

Δεκτή έγινε αναίρεση υπέρ του νόμου κατά απόφασης με την οποία ο κατηγορούμενος αθωώθηκε εν μέρει για το αδίκημα της κατ’ εξακολούθηση κατάχρησης ανηλίκου (ΑΠ 605/2025).

Η προσβαλλόμενη απόφαση, κατ’ εσφαλμένη ερμηνεία και εφαρμογή του νόμου, δέχθηκε ότι δεν συντρέχει το στοιχείο της εμπίστευσης, επειδή οι συνευρέσεις του κατηγορουμένου με την ανήλικη γινόταν εκτός του χώρου και του ωραρίου εργασίας και εκπαίδευσης, παρ’ όλο που η σύμβαση μαθητείας μεταξύ τους δεν είχε διακοπεί.

Σύμφωνα με το σκεπτικό του ανωτάτου δικαστηρίου, για την στοιχειοθέτηση του εγκλήματος του άρθρου 342 ΠΚ περί κατάχρησης ανηλίκων απαιτείται οποιαδήποτε υπό γενετήσια άποψη ασελγής πράξη ενηλίκου με ανήλικο, η οποία αντικειμενικά μεν προσβάλλει το κοινό αίσθημα της αιδούς και την περί των ηθών κοινή αντίληψη, υποκειμενικά δε κατευθύνεται στην ικανοποίηση ή διέγερση της γενετήσιας ορμής και επιθυμίας του δράστη, μόνο στην περίπτωση που τον ανήλικο αυτό οι έχοντες την επιμέλειά του τον έχουν εμπιστευθεί στον ενήλικο δράστη για κάποιο λόγο για να τον επιβλέψει ή να τον φυλάσσει, παραβιαζόμενης έτσι με κατάχρηση της εμπιστοσύνης που του επέδειξαν. Η σχέση της εμπιστοσύνης προς επίβλεψη ή φύλαξη του ανηλίκου, την οποία καταχράται ο δράστης, δεν είναι αναγκαίο να είναι μακράς διάρκειας, αρκεί δε και προσωρινή ανάθεση προς επίβλεψη ή φύλαξη του ανηλίκου.

Το δικαστήριο τόνισε ότι η σχέση εμπίστευσης πρέπει να υπάρχει κατά το χρόνο τέλεσης της γενετήσιας πράξης και να αποτελεί το υπόβαθρο μίας κατάχρησης, διότι καθιστούν δυνατή την τέλεση της πράξης ή τη διευκολύνουν, έστω και μετά το πέρας του καθορισμένου ωραρίου εμπίστευσης και εκτός του χώρου επίβλεψης. Αρκεί ότι η γενετήσια πράξη τελείται ενόσω και για όσο χρόνο διαρκεί, ισχύει και λειτουργεί η σύμβαση που θεμελιώνει την εμπίστευση.

Εν προκειμένω, το δικαστήριο της ουσίας εσφαλμένα δέχθηκε ότι δεν συντρέχει το στοιχείο της αντικειμενικής υπόστασης της εμπίστευσης της ανήλικης στον κατηγορούμενο ως εργοδότη και εκπαιδευτή της, ότι δηλαδή δεν επρόκειτο για ενήλικο δράστη που έχει την επίβλεψη αυτής, με την επίδικη σύμβαση μαθητείας, για το λόγο ότι οι συνερεύσεις του κατηγορουμένου με την ανήλικη γινόταν εκτός του χώρου εργασίας και σε ώρες που είχε τελειώσει η εργασία της και η εκπαίδευσή της.

Κατά την κρίση του Αρείου Πάγου, κατά το χρόνο τέλεσης των πράξεων δεν είχε επέλθει διακοπή της σύμβασης μαθητείας, ενώ μόνο η δεκτή γενόμενη με την προσβαλλόμενη απόφαση διενέργεια των γενετήσιων πράξεων εκτός του χώρου και του ωραρίου εργασίας και εκπαίδευσης της ανήλικης δεν αναιρεί την ύπαρξη της μη διακοπείσας σύμβασης μαθητείας, που θεμελιώνει τη σχέση εμπίστευσης και καθιστά το δράστη ενεργητικό υποκείμενο τέλεσης του αδικήματος, εφόσον καθ' όλη τη διάρκεια της σύμβασης μαθητείας διατηρεί "εν παντί τόπω και χρόνω" την ιδιότητα του προσώπου στο οποίο οι γονείς εμπιστεύθηκαν την ανήλικη για εκπαίδευση και εργασία.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, κατά την κρίση του ανωτάτου δικαστηρίου, η φαινομενική ανώριμη συναίνεση της ανήλικης είναι νομικά αδιάφορη.

Απόσπασμα απόφασης

Ωστόσο όμως, όσον αφορά την εν μέρει απαλλαγή του κατηγορουμένου για το σκέλος της κατ' εξακολούθηση κατάχρησης ανήλικης που συμπλήρωσε τα δεκατέσσερα έτη από ενήλικο ο οποίος ενήργησε γενετήσιες πράξεις σε βάρος της, την οποία είχαν εμπιστευθεί σε αυτόν για να την επιβλέπει (άρθ. 342 παρ. 1γ νΠΚ), που έλαβαν χώρα σε βάρος αυτής (ως άνω ανήλικης) στον Βόλο Μαγνησίας κατά το χρονικό διάστημα από τον Φεβρουάριο του 2018 έως τον Σεπτέμβριο του 2018, το Μ.Ο.Ε. Λάρισας, με την προσβαλλόμενη απόφαση εσφαλμένα δέχθηκε ότι δεν συντρέχει το στοιχείο της αντικειμενικής υπόστασης της εμπίστευσης της ανήλικης στον κατηγορούμενο ως εργοδότη και εκπαιδευτή, δηλαδή δεν επρόκειτο για ενήλικο δράστη που έχει την επίβλεψη αυτής, με την ανωτέρω από 25-10-2017 σύμβαση μαθητείας, για το λόγο ότι οι συνερεύσεις του κατηγορουμένου με την ανήλικη γινόταν εκτός του κομμωτηρίου και σε ώρες που είχε τελειώσει η εργασία της και η εκπαίδευσή της στο κομμωτήριο. Και, τούτο, διότι κατά τα δεκτά γενόμενα με την προσβαλλόμενη απόφαση πραγματικά περιστατικά που αναφέρονται στο διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης (σελ. 103), τα οποία συμπληρώνουν το σκεπτικό αυτής, η από 25-10-2017 σύμβαση μαθητείας είχε διάρκεια από 27-10-2017 έως 30-06-2019, και δεν είχε επέλθει διακοπή αυτής το επίδικο χρονικό διάστημα τέλεσης των γενετήσιων πράξεων, από τον Φεβρουάριο 2018 έως και τον Σεπτέμβριο του 2018, ενώ μόνο η δεκτή γενόμενη με την προσβαλλόμενη απόφαση, διενέργεια των γενετήσιων πράξεων, το ανωτέρω χρονικό διάστημα, εκτός του κομμωτηρίου και σε ώρες που είχε τελειώσει η εργασία και εκπαίδευσή της στο κομμωτήριο, και συγκεκριμένα μεσημεριανές είτε βραδινές ώρες, αφού προηγουμένως η ανήλικη είχε τελειώσει την εργασία και είχε επιστρέψει στην οικία της, δεν αναιρεί την ύπαρξη της μη διακοπείσας σύμβασης μαθητείας, που θεμελιώνει τη σχέση εμπίστευσης και καθιστά το δράστη ενεργητικό υποκείμενο τέλεσης του αδικήματος, εφόσον καθ' όλη τη διάρκεια της σύμβασης μαθητείας διατηρεί "εν παντί τόπω και χρόνω" την ιδιότητα του προσώπου στο οποίο οι γονείς εμπιστεύθηκαν την ανήλικη για εκπαίδευση και εργασία, ο δε δράστης, καταχρώμενος αυτήν ακριβώς την εμπιστοσύνη παρέπεισε την ανήλικη να τον ακολουθεί στην οικία του και να συνευρίσκεται ερωτικά μαζί του επανειλημμένα, ενώ η φαινομενική ανώριμη συναίνεση της ανήλικης σε αυτό είναι νομικά αδιάφορη. Επομένως, η προσβαλλόμενη απόφαση υπέπεσε στην πλημμέλεια της εσφαλμένης ερμηνείας και εφαρμογής του άρθρου 342 παρ. 1γ νΠΚ, που ιδρύει την από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Ε του ΚΠοινΔ λόγο αναίρεσης.Συνεπώς, πρέπει να γίνει δεκτός ως κατ' ουσίαν βάσιμος ο μοναδικός λόγος αναίρεσης της ασκηθείσας από τον Αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου αίτησης αναίρεσης, να γίνει δεκτή αυτή και να αναιρεθεί εν μέρει η με αριθμό 196-176/ 21-06-2024 απόφαση του Μικτού Ορκωτού Εφετείου Λάρισας, που δίκασε σε δεύτερο βαθμό, κατά το παραπάνω απαλλακτικό σκέλος αυτής, που αφορά τις επιμέρους πράξεις του αδικήματος της κατάχρησης ανηλίκου που φέρεται να τέλεσε ο κατηγορούμενος κατά το χρονικό διάστημα από τον Φεβρουάριο του 2018 έως τον Σεπτέμβριο του 2018 και συνακόλουθα ως προς τις περί ποινών διατάξεις της και να παραπεμφθεί η υπόθεση κατά το αναιρούμενο ως άνω μέρος για νέα συζήτηση στο κατ' άρθρο 519 ΚΠΔ αρμόδιο Δικαστήριο, που θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές και ενόρκους, εκτός εκείνων που δίκασαν προηγουμένως.

Δείτε αναλυτικά την απόφαση στο areiospagos.gr.