Χρήση ΑΙ στην αξιολόγηση προτάσεων χρηματοδότησης από ευρωπαϊκά προγράμματα

• Η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια ξεκίνησε έρευνα για τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης (AI) από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες στην αξιολόγηση προτάσεων χρηματοδότησης της ΕΕ.

• Η έρευνα προέκυψε μετά από καταγγελία πολωνικής εταιρείας που αμφισβητεί την αντικειμενικότητα της αξιολόγησής της στο πρόγραμμα Horizon Europe EIC Accelerator.

• Στο επίκεντρο βρίσκονται οι κανόνες και η διαφάνεια της χρήσης AI, καθώς και η συνεργασία της EISMEA και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εφαρμογή τους.

Επίσημη έρευνα ξεκίνησε η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια Teresa Anjinho σχετικά με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης (AI) από εξωτερικούς εμπειρογνώμονες που αξιολογούν προτάσεις χρηματοδότησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η έρευνα αφορά κυρίως προτάσεις που υποβάλλονται στο πλαίσιο του προγράμματος Horizon Europe EIC Accelerator, όπως αυτή της πολωνικής εταιρείας που υπέβαλε καταγγελία.

Η καταγγελία της πολωνικής εταιρείας

Η εταιρεία υποστήριξε ότι οι εξωτερικοί εμπειρογνώμονες της EISMEA (Εκτελεστικός Οργανισμός για το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Καινοτομίας και τις ΜΜΕ) είχαν χρησιμοποιήσει τρίτα συστήματα AI για να συντάξουν τις αξιολογήσεις της πρότασης της εταιρείας.

Παρόλο που η EISMEA διαπίστωσε ότι κάποιοι αξιολογητές είχαν χρησιμοποιήσει εργαλεία AI για την επεξεργασία των αξιολογήσεων και για έρευνα σχετικών στοιχείων, η εταιρεία θεωρεί ότι η χρήση αυτή θα μπορούσε να επηρεάσει την αντικειμενικότητα της αξιολόγησης. Επιπλέον, η εταιρεία εξέφρασε ανησυχία ότι η εισαγωγή στοιχείων της πρότασης σε τρίτα εργαλεία AI ενδέχεται να είχε ως αποτέλεσμα την αποκάλυψη εμπιστευτικών πληροφοριών, θέτοντας σε κίνδυνο τη στρατηγική της, και ζήτησε αποζημίωση για τυχόν ζημιές.

Η εταιρεία τόνισε επίσης ότι απαιτούνται σαφέστεροι κανόνες για τη χρήση AI από αξιολογητές και για τη διαφάνεια αυτής της χρήσης προς τους συντάκτες των προτάσεων.

Η απόφαση της Ευρωπαίας Διαμεσολαβήτριας

Με βάση τα στοιχεία της καταγγελίας, η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια δεν βρήκε λόγους για να ανοίξει έρευνα σχετικά με την ουσία της αξιολόγησης της πρότασης ή για την πιθανή παραβίαση εμπιστευτικότητας. Η EISMEA είχε ήδη εξηγήσει με σαφήνεια τη διαδικασία και προσέφερε τη δυνατότητα επανυποβολής βελτιωμένης πρότασης. Επισημάνθηκε επίσης ότι οι προτάσεις θα πρέπει να μην περιέχουν εμπιστευτικές πληροφορίες χωρίς σαφή ένδειξη περιορισμένης χρήσης.

Ωστόσο, η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια αποφάσισε να ανοίξει έρευνα για το γενικό ζήτημα της χρήσης AI από εξωτερικούς αξιολογητές σε προγράμματα της ΕΕ που υλοποιεί η EISMEA και για τη διαφάνεια της χρήσης αυτής απέναντι στους συντάκτες των προτάσεων. Δεδομένου ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υιοθετήσει μέρος των σχετικών κανόνων, η έρευνα αφορά και τις δύο υπηρεσίες.

Τα πρώτα βήματα της έρευνας

Η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια ζήτησε συνάντηση με εκπροσώπους της EISMEA και της Επιτροπής, ώστε να απαντηθούν συγκεκριμένα ερωτήματα σχετικά με:

• Τους κινδύνους και τις προκλήσεις από τη χρήση AI από εξωτερικούς αξιολογητές.

• Τους ισχύοντες κανόνες και τις τυχόν οδηγίες προς τους αξιολογητές.

• Την ανάγκη αποκάλυψης της χρήσης AI από τους αξιολογητές.

• Τυχόν προηγούμενες καταγγελίες για χρήση AI και τη διαχείρισή τους.

Παράλληλα, ζητήθηκε η ηλεκτρονική διάθεση εγγράφων και επικοινωνίας μεταξύ της EISMEA και των εμπειρογνωμόνων σχετικά με τη χρήση AI, καθώς και άλλων εσωτερικών εγγράφων που αφορούν τους προβληματισμούς της εταιρείας. Τα έγγραφα που θεωρούνται εμπιστευτικά δεν θα κοινοποιηθούν χωρίς τη συγκατάθεση της EISMEA.

Ο ρόλος των εξωτερικών εμπειρογνωμόνων

Οι εξωτερικοί εμπειρογνώμονες είναι ανεξάρτητα πρόσωπα, που παρέχουν τεχνογνωσία για την αξιολόγηση προτάσεων, κυρίως σε τεχνικά, επιστημονικά και οικονομικά θέματα. Η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια επισημαίνει τη σημασία της αντικειμενικότητας και της διαφάνειας στην αξιολόγηση, ιδίως όταν χρησιμοποιούνται εργαλεία τεχνητής νοημοσύνης.

Η έρευνα αυτή αναμένεται να θέσει πρότυπα για τη χρήση AI στις αξιολογήσεις των προτάσεων χρηματοδότησης της ΕΕ και να ενισχύσει τη διαφάνεια και την εμπιστοσύνη στη διαδικασία.