Κομισιόν: 400 εκατ. ευρώ για τη στήριξη της ελληνικής βιομηχανίας στην «καθαρή» τεχνολογία

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε υπέρ της Ελλάδας καθεστώς κρατικών ενισχύσεων, ύψους 400 εκατομμυρίων ευρώ, για τη στήριξη στρατηγικών επενδύσεων που ενισχύουν την παραγωγική ικανότητα "καθαρών" τεχνολογιών (cleantech), σύμφωνα με τους στόχους της Συμφωνίας για την Καθαρή Βιομηχανία (Clean Industrial Deal).

Το μέτρο αυτό θα συμβάλει στη μετάβαση προς μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών. Το καθεστώς εγκρίθηκε βάσει του Πλαισίου Κρατικών Ενισχύσεων για την Συμφωνία για την Καθαρή Βιομηχανία (CISAF), το οποίο θεσπίστηκε από την Επιτροπή στις 25 Ιουνίου 2025.

Το ελληνικό μέτρο

Η Ελλάδα κοινοποίησε στην Επιτροπή, βάσει του τμήματος 6.1 του CISAF, ένα καθεστώς ύψους 400 εκατ. ευρώ για τη στήριξη στρατηγικών επενδύσεων που ενισχύουν την παραγωγική ικανότητα "καθαρών" τεχνολογιών, συμβάλλοντας στους στόχους της Καθαρής Βιομηχανικής Συμφωνίας.

Σκοπός του καθεστώτος είναι η χορήγηση ενισχύσεων για επενδύσεις που αυξάνουν την παραγωγική ικανότητα για την κατασκευή —συμπεριλαμβανομένης της χρήσης δευτερογενών πρώτων υλών— τεχνολογιών μηδενικών καθαρών εκπομπών και των βασικών ειδικών κατασκευαστικών στοιχείων τους, όπως αυτά απαριθμούνται στο Παράρτημα ΙΙ του CISAF, καθώς και για την παραγωγή νέων ή ανακτημένων συναφών κρίσιμων πρώτων υλών που είναι απαραίτητες για την παραγωγή των τελικών προϊόντων ή των βασικών ειδικών στοιχείων.

Η ενίσχυση θα λάβει τη μορφή άμεσων επιχορηγήσεων και φορολογικών κινήτρων. Το μέτρο θα είναι ανοικτό σε εταιρείες σε ολόκληρη την ελληνική επικράτεια. Η ενίσχυση δύναται να χορηγηθεί έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030.

Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι το ελληνικό καθεστώς συνάδει με τους όρους που προβλέπονται στο CISAF. Συγκεκριμένα, η ενίσχυση θα δώσει κίνητρα για την παραγωγή "καθαρών" τεχνολογιών, καθώς και των βασικών ειδικών εξαρτημάτων τους και των συναφών κρίσιμων πρώτων υλών.

Η Επιτροπή κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το ελληνικό καθεστώς είναι αναγκαίο, κατάλληλο και αναλογικό για την επιτάχυνση της μετάβασης προς μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών και τη διευκόλυνση της ανάπτυξης ορισμένων οικονομικών δραστηριοτήτων, οι οποίες έχουν σημασία για την εφαρμογή της Συμφωνίας για την Καθαρή Βιομηχανία. Αυτό συνάδει με το Άρθρο 107 παράγραφος 3 στοιχείο γ) της Συνθήκης για τη Λειτουργία της ΕΕ (ΣΛΕΕ) και τους όρους που καθορίζονται στο CISAF.

Στη βάση αυτή, η Επιτροπή ενέκρινε το μέτρο ενίσχυσης βάσει των κανόνων της ΕΕ για τις κρατικές ενισχύσεις.

Ιστορικό

Στις 25 Ιουνίου 2025, η Επιτροπή εξέδωσε το CISAF για την προώθηση μέτρων στήριξης σε τομείς που είναι καίριοι για τη μετάβαση σε μια οικονομία μηδενικών καθαρών εκπομπών, σε ευθυγράμμιση με την Συμφωνία για την Καθαρή Βιομηχανία.

Το CISAF επιτρέπει τους ακόλουθους τύπους ενισχύσεων, οι οποίες μπορούν να χορηγούνται από τα κράτη μέλη έως τις 31 Δεκεμβρίου 2030 προκειμένου να επιταχυνθεί η πράσινη μετάβαση:

• Μέτρα για την επιτάχυνση της ανάπτυξης των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και των καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών (τμήματα 4.1 και 4.2). Τα κράτη μέλη μπορούν να θεσπίζουν καθεστώτα επενδύσεων σε όλες τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας καθώς και στην αποθήκευση ενέργειας, με απλουστευμένες διαδικασίες υποβολής προσφορών. Προβλέπονται επίσης ειδικοί κανόνες για την επιτάχυνση της διάθεσης καυσίμων χαμηλών ανθρακούχων εκπομπών.
• Μέτρα που επιτρέπουν την προσωρινή ελάφρυνση των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας για ενεργοβόρους χρήστες, ώστε να διασφαλιστεί η μετάβαση σε καθαρή ηλεκτρική ενέργεια χαμηλού κόστους (τμήμα 4.5). Τα μέτρα αυτά θα βοηθήσουν στην αποφυγή μετεγκατάστασης βιομηχανικών δραστηριοτήτων σε τοποθεσίες όπου οι περιβαλλοντικοί κανονισμοί απουσιάζουν ή είναι λιγότερο φιλόδοξοι, προτού η απανθρακοποίηση του συστήματος ηλεκτρικής ενέργειας της ΕΕ μεταφραστεί πλήρως σε χαμηλότερες τιμές.
• Μέτρα για τη διευκόλυνση της απανθρακοποίησης των βιομηχανικών διαδικασιών (τμήμα 5). Τα κράτη μέλη μπορούν να στηρίζουν επενδύσεις για την απανθρακοποίηση βιομηχανικών δραστηριοτήτων με σκοπό τη μείωση της εξάρτησης από εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί μέσω του εξηλεκτρισμού, της ενεργειακής απόδοσης και της μετάβασης στη χρήση υδρογόνου από ανανεώσιμες πηγές και ηλεκτρική ενέργεια, το οποίο πληροί ορισμένες προϋποθέσεις.
• Μέτρα για τη διασφάλιση επαρκούς παραγωγικής ικανότητας καθαρών τεχνολογιών (τμήμα 6). Τα κράτη μέλη μπορούν να χορηγούν επενδυτική στήριξη για στρατηγικά έργα σύμφωνα με την Πράξη για τη Βιομηχανία Μηδενικών Καθαρών Εκπομπών (όπως μπαταρίες, ηλιακούς συλλέκτες, ανεμογεννήτριες, αντλίες θερμότητας, ηλεκτρολυτικές κυψέλες και δέσμευση, χρήση και αποθήκευση άνθρακα). Αυτό περιλαμβάνει επίσης την παραγωγή βασικών εξαρτημάτων και την παραγωγή και ανακύκλωση συναφών κρίσιμων πρώτων υλών.
• Μέτρα για την απομείωση του κινδύνου (de-risking) ιδιωτικών επενδύσεων που απαιτούνται για την ανάπτυξη της καθαρής ενέργειας, τη βιομηχανική απανθρακοποίηση, την παραγωγή καθαρής τεχνολογίας, ορισμένα έργα ενεργειακών υποδομών και έργα που στηρίζουν την κυκλική οικονομία (τμήμα 8).