Μη αιτιολογημένη αναγνώριση του ελαφρυντικού του πρότερου σύννομου βίου (ΑΠ 236/2025)

Δεκτή έγινε αναίρεση υπέρ του νόμου λόγω μη αιτιολογημένης αναγνώρισης του ελαφρυντικού του πρότερου σύννομου βίου (ΑΠ 236/2025).

Ειδικότερα, με απόφαση του Μικτού Ορκωτού Εφετείου, οι δύο κατηγορούμενοι κηρύχθηκαν ένοχοι με την αναγνώριση του ελαφρυντικού του άρ. 84 παρ. 2 περ. α' του ΠΚ, των εγκλημάτων της ανθρωποκτονίας με πρόθεση σε ήρεμη ψυχική κατάσταση κατά συναυτουργία και της απόπειρας ληστείας κατά συναυτουργία έκαστος.

Ο Άρειος Πάγος έκρινε ότι η ανωτέρω απόφαση στερείται της απαιτούμενης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας ως προς το προσβαλλόμενο μέρος της περί αναγνώρισης της συγκεκριμένης ελαφρυντικής περίστασης, ενώ εσφαλμένα ερμηνεύθηκε και εφαρμόστηκε η ουσιαστική ποινική διάταξη του άρθρου 84παρ2α ΠΚ.

Σύμφωνα με το σκεπτικό του ανωτάτου δικαστηρίου, για τη διαπίστωση του συννόμου το δικαστήριο της ουσίας περιορίστηκε στο λευκό ποινικό μητρώο των κατηγορουμένων, αφού πέραν της επίκλησης του μητρώου τους αυτού, αρκέστηκε να αναφέρει γενικόλογα ότι οι ανωτέρω έζησαν σύννομα μέχρι την τέλεση των πράξεών τους, χωρίς να εκθέτει πραγματικά περιστατικά που προκύπτουν από τα αποδεικτικά μέσα τα οποία προσδιορίζουν το σύννομο αυτό βίο.

Συγκεκριμένα, το ανώτατο δικαστήριο διαπίστωσε πως, σύμφωνα με τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης, η τέλεση εκ μέρους των κατηγορουμένων των αξιόποινων πράξεων της ανθρωποκτονίας με πρόθεση σε ήρεμη ψυχική κατάσταση κατά συναυτουργία και της απόπειρας ληστείας κατά συναυτουργία, δεν ήταν άκρως εξαιρετική και περιστασιακή συμπεριφορά, όλα δε τα πραγματικά περιστατικά, ως και οι περιστάσεις υπό τις οποίες τελέσθηκαν τα αδικήματα αυτά, που γίνονται δεκτές στην κύρια επί της ενοχής απόφαση, αποκαλύπτουν προηγούμενη συμπεριφορά των κατηγορουμένων ενδεικτική της προσωπικότητάς τους, υποδηλώνουσα έλλειψη σεβασμού αυτών σε έννομα αγαθά, μαρτυρούν ιδιαίτερη εγκληματική ψυχρότητα και αναλγησία, όπως ο σχεδιασμός, η μεθοδευμένη οργάνωση και η συντονισμένη δράση των κατηγορουμένων.

Στο σκεπτικό της προσβαλλομένης απόφασης επί του αυτοτελούς ισχυρισμού της συνδρομής του πρότερου σύννομου βίου, ουδεμία συγκεκριμένη αναφορά υπάρχει στα εν λόγω περιστατικά, καθώς και στα αποδεικτικά μέσα από τα οποία προέκυψαν αυτά, τα οποία εισφέρθηκαν στην ακροαματική διαδικασία, γεγονός που επιβάλλεται από την υποχρέωση του Δικαστηρίου για συγκριτική στάθμιση και αξιολογική συσχέτιση του περιεχομένου όλων των αποδεικτικών μέσων.

Κρίθηκε, συνεπώς, ότι δεν λήφθηκαν υπόψη και δεν συνεκτιμήθηκαν, στο οικείο κεφάλαιο της αναγνώρισης της ελαφρυντικής περίστασης, τα αποδεικτικά μέσα από τα οποία προέκυπταν τα ανωτέρω πραγματικά περιστατικά και δη οι καταθέσεις των μαρτύρων. Το ανώτατο δικαστήριο επεσήμανε, μάλιστα, ότι, αν και οι μαρτυρικές καταθέσεις έρχονται σε αντίθεση με την κρίση του δικαστηρίου της ουσίας περί αναγνώρισης του ελαφρυντικού, στην προσβαλλόμενη απόφαση δεν αιτιολογείται επαρκώς η μη αποδοχή τους, γεγονός που δημιουργεί κενά και καθιστά την αιτιολογία ανεπαρκή, ελλιπή και μη ειδική και εμπεριστατωμένη, όπως απαιτείται από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και τη διάταξη του άρθρου 139 του ΚΠΔ.

Συνεπώς, η ποινή που επιβλήθηκε στους κατηγορούμενους λόγω της παραδοχής της εν λόγω ελαφρυντικής περίστασης, κρίθηκε δεν είναι σύμφωνη με την αρχή της αναλογικότητας και δεν συνιστά ανάλογη και δίκαιη τιμωρία των εγκλημάτων.

Απόσπασμα απόφασης

Με αυτά που δέχθηκε η απόφαση στερείται της απαιτούμενης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας ως προς το προσβαλλόμενο μέρος της για αναγνώριση της συγκεκριμένης ελαφρυντικής περίστασης και ακόμη εσφαλμένα ερμηνεύθηκε και εφαρμόστηκε η ουσιαστική ποινική διάταξη του άρθρου 84παρ2α ΠΚ. Ειδικότερα για τη διαπίστωση του συννόμου περιορίζεται το δικαστήριο στο λευκό ποινικό μητρώο των κατηγορουμένων, αφού πέραν της επίκλησης του μητρώου τους αυτού, αρκείται να αναφέρει γενικόλογα ότι οι ανωτέρω έζησαν σύννομα μέχρι την τέλεση των πράξεών τους χωρίς να εκθέτει πραγματικά περιστατικά που προκύπτουν από τα αποδεικτικά μέσα τα οποία προσδιορίζουν "το σύννομο αυτό βίο" Ειδικότερα, σύμφωνα με τις, στο περί ενοχής σκεπτικό, παραδοχές της ως άνω απόφασης του Δικαστηρίου, η τέλεση εκ μέρους των κατηγορουμένων των αξιόποινων πράξεων της ανθρωποκτονίας με πρόθεση σε ήρεμη ψυχική κατάσταση κατά συναυτουργία και της απόπειρας ληστείας κατά συναυτουργία, για τις οποίες κρίθηκαν ένοχοι, δεν ήταν άκρως εξαιρετική και περιστασιακή συμπεριφορά, όλα δε τα πραγματικά περιστατικά, ως και οι περιστάσεις υπό τις οποίες τελέσθηκαν τα αδικήματα αυτά, που γίνονται δεκτές στην κύρια επί της ενοχής απόφαση, αποκαλύπτουν προηγούμενη συμπεριφορά των κατηγορουμένων ενδεικτική της προσωπικότητάς τους, υποδηλώνουσα έλλειψη σεβασμού αυτών σε έννομα αγαθά, μαρτυρούν ιδιαίτερη εγκληματική ψυχρότητα και αναλγησία, όπως ο σχεδιασμός, η μεθοδευμένη οργάνωση και η συντονισμένη δράση των κατηγορουμένων με σκοπό τη ληστεία και τη θανάτωση του θύματος που τους είχε ευεργετήσει κατά το παρελθόν, αδύναμου και ανήμπορου να αντισταθεί λόγω των σοβαρών προβλημάτων υγείας που αντιμετώπιζε και της ηλικίας του τα οποία γνώριζαν ,ο πρώτος μάλιστα κατηγορούμενος επί μακρόν λάμβανε οικονομική βοήθεια από αυτόν, επίσης η με λήψη ιδιαίτερων μέτρων προφύλαξης παρακολούθηση αυτού από μέρους τους σε χώρο της πολυκατοικίας (υπόγειο) στην οποία ανέμεναν αυτόν μέχρι της αφίξεώς του, ο πλήρης αιφνιδιασμός του με ταυτόχρονη επίθεση κατ'αυτού και καταφορά απανωτών πληγμάτων από τον πρώτο με τους γρόνθους του σε ζωτικά σημεία του σώματός του (κεφάλι και κοιλιακή χώρα)προς εξουδετέρωσή του, η εν συνεχεία μεταφορά του με τον ανελκυστήρα σε σχεδόν ημιθανή κατάσταση στο διαμέρισμά του το οποίο άνοιξαν με κλειδιά που αφαίρεσαν από την τσέπη του θύματος, η επακολουθήσασα ειδεχθής και στερημένη οποιουδήποτε ανθρωπίνου αισθήματος ενέργεια του στραγγαλισμού τούτου από μέρους του δευτέρου με τα χέρια του ,στα οποία φορούσε γάντια για να μην υπάρξει οιοδήποτε ίχνος ή αποτύπωμα που θα βοηθούσε στην ανακάλυψή του, η μετέπειτα εξερεύνηση διαφόρων σημείων της οικίας προς εξεύρεση χρημάτων, η ταχεία τους απομάκρυνση από το χώρο διάπραξης των ανωτέρω εγκλημάτων τους προς απόκρυψη και μη εντοπισμό τους από τις αρχές. Επίσης, στο ως άνω σκεπτικό της προσβαλλομένης επί του αυτοτελούς ισχυρισμού της συνδρομής του πρότερου σύννομου βίου, ουδεμία συγκεκριμένη αναφορά υπάρχει στα εν λόγω περιστατικά, καθώς και στα αποδεικτικά μέσα από τα οποία προέκυψαν αυτά, τα οποία εισφέρθηκαν στην ακροαματική διαδικασία, γεγονός που επιβάλλεται από την υποχρέωση του Δικαστηρίου για συγκριτική στάθμιση και αξιολογική συσχέτιση του περιεχομένου όλων των αποδεικτικών μέσων. Είναι αναμφισβήτητο, συνακολούθως των τελευταίων, και προκύπτει τούτο και από το όλο περιεχόμενο των παραδοχών της προσβαλλόμενης απόφασης, ότι δεν λήφθηκαν υπόψη και δεν συνεκτιμήθηκαν, στο οικείο κεφάλαιο της αναγνώρισης της ελαφρυντικής περίστασης, τα αποδεικτικά μέσα από τα οποία προέκυπταν τα αμέσως προηγούμενα πραγματικά περιστατικά και δη οι καταθέσεις των μαρτύρων Α. Φ.. και της C. M. .Παρόλο που οι καταθέσεις αυτές αντιστρατεύονται την εξενεχθείσα κρίση του Δικαστηρίου για την αναγνώριση της ελαφρυντικής περίστασης από το άρθρο 84 παρ.2α του ν.ΠΚ, δεν αιτιολογεί τούτο, με επάρκεια και σαφήνεια στην κρίση του, μετά τη συναξιολόγησή τους, τη μη αποδοχή και απόρριψή τους," έχει δε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία κενών, τα οποία καθιστούν την αιτιολογία ανεπαρκή, ελλιπή και μη ειδική και εμπεριστατωμένη, όπως απαιτείται από τις διατάξεις των άρθρων 93 παρ. 3 του Συντάγματος και τη διάταξη του άρθρου 139 του ΚΠΔ, με, συνακόλουθη, συνέπεια η ποινή που, λόγω της παραδοχής της εν λόγω ελαφρυντικής περιστάσεως, επιβλήθηκε σε έκαστο των αναιρεσιβλήτων να μην ευθυγραμμίζεται με τη συνταγματική αρχή της αναλογίας, να απέχει από το να συνιστά "ανάλογη και δίκαιη τιμωρία των εγκλημάτων".

Δείτε αναλυτικά την απόφαση στο areiospagos.gr.