Μη καταβολή εργοδοτικών εισφορών ανώνυμης εταιρείας: Η ιδιότητα του υπευθύνου της επιχείρησης δεν αρκεί για τη στοιχειοθέτηση ποινικής ευθύνης (ΑΠ 602/2025)

Δεκτή έγινε αίτηση αναίρεσης λόγω έλλειψης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας της απόφασης, με την οποία ο αναιρεσείων κηρύχθηκε ένοχος για τις αξιόποινες πράξεις της μη έγκαιρης καταβολής εργοδοτικών και εργατικών εισφορών, δίχως να προσδιορίζεται επακριβώς η ιδιότητά του στην εργοδότιδα ανώνυμη εταιρεία (ΑΠ 602/2025).

Το ανώτατο δικαστήριο έκρινε ότι, ενόψει του ότι πρόκειται για εργοδότιδα ανώνυμη εταιρεία, δεν διευκρινίζεται στην προσβαλλόμενη απόφαση επακριβώς η ιδιότητα και η θέση που ο κατηγορούμενος είχε στην ως άνω εταιρεία, ώστε να ανακύπτει η νομική υποχρέωσή του αφενός να εξοφλήσει τις εργοδοτικές εισφορές της ανώνυμης εταιρείας και αφετέρου να παρακρατήσει τις εισφορές των εργαζομένων σ' αυτή και να τις αποδώσει στο ΕΦΚΑ (πρώην ΙΚΑ - ΕΤΑΜ).

Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, από τις διατάξεις της παραγράφου 1 του άρθρου 195 και του άρθρου 196 του ν. 4738/2020, προκύπτει ότι η προβλεπόμενη από αυτές απαλλαγή προσώπου, που εκ του νόμου έχει αλληλέγγυα ευθύνη λόγω της εκπροσωπευτικής ή διοικητικής του σχέσης με οφειλέτη - νομικό πρόσωπο, από κάθε ευθύνη για τις περιλαμβανόμενες σε αυτές οφειλές του οφειλέτη, αναφέρεται σε αστική ευθύνη για οφειλές του οφειλέτη - νομικού προσώπου και όχι σε ποινική ευθύνη αυτού.

Περαιτέρω, για την πληρότητα της αιτιολογίας της καταδικαστικής για παράβαση του άρθρου 1 του ΑΝ 86/1967 απόφασης, όταν πρόκειται για εργοδότη ανώνυμη ημεδαπή εταιρεία και για ασφαλιστικές εισφορές που γεννήθηκαν μετά τις 11.4.2012, οπότε θεσπίσθηκε η παρ. 7 του άρθρου 1 του Α.Ν. 86/1967, πρέπει, μεταξύ άλλων, να αναγράφεται στην καταδικαστική απόφαση ότι ο καταδικασθείς είχε κατά τον κρίσιμο χρόνο μία από τις αναγραφόμενες στην ως άνω διάταξη της παρ. 7 του άρθρου 1 του Α.Ν. 86/1967 ιδιότητες, μη αρκούντος του χαρακτηρισμού αυτού ως εργοδότη ή ως νομίμου εκπροσώπου της εταιρικής επιχείρησης.

Εν προκειμένω, το ανώτατο δικαστήριο διαπίστωσε ότι στην καταδικαστική απόφαση δεν αναγράφεται αν κατά το καταστατικό της ανώνυμης εταιρείας ή με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ο κατηγορούμενος ήταν κατά το ένδικο χρονικό διάστημα Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου ή Διευθύνων Σύμβουλος ή Εντεταλμένος ή συμπράττων σύμβουλος ή Διοικητής ή Γενικός Διευθυντής και, γενικά, πρόσωπο εντεταλμένο είτε άμεσα από το νόμο, είτε από ιδιωτική βούληση, είτε με δικαστική απόφαση ή, τέλος, σε περίπτωση έλλειψης των παραπάνω προσώπων, αν ήταν μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ανώνυμης εταιρείας (αντιπρόεδρος ή σύμβουλος) και ασκούσε, πράγματι, διαρκώς ή προσωρινά, τα καθήκοντα των παραπάνω αναφερομένων κατ' αρχήν και κυρίως υπόχρεων.

Επεσήμανε δε ότι μόνη η αναφερόμενη στο σκεπτικό και στο διατακτικό της προσβαλλομένης απόφασης ιδιότητα του κατηγορουμένου - αναιρεσείοντος ως υπεύθυνου της επιχείρησης, δεν καθιστά αυτόν άνευ ετέρου υπόχρεο για παρακράτηση εργατικών εισφορών και για απόδοση αυτών μαζί με τις εργοδοτικές εισφορές στο ΕΦΚΑ.

Απόσπασμα απόφασης

Πλην όμως εφόσον η αναίρεση είναι παραδεκτή και ο αναιρεσείων εμφανίστηκε ενώπιον του Δικαστηρίου του Αρείου Πάγου συντρέχει στην προκειμένη περίπτωση η αυτεπαγγέλτως εξεταζόμενη κατ'άρθρο 511 εδ.α' ΚΠΔ αναιρετική πλημμέλεια του άρθρου 510 παρ.1 στοιχ. Δ, Ε ΚΠοινΔ καθόσον, ενόψει του ότι πρόκειται για εργοδότιδα ανώνυμη εταιρεία, δεν διευκρινίζεται στην απόφαση η ιδιότητα και η θέση που ο κατηγορούμενος είχε στην ως άνω εταιρεία, ώστε να ανακύπτει η νομική υποχρέωσή του αφενός να εξοφλήσει τις εργοδοτικές εισφορές της ανώνυμης εταιρείας και αφετέρου να παρακρατήσει τις εισφορές των εργαζομένων σ' αυτή και να τις αποδώσει στο ΕΦΚΑ (πρώην ΙΚΑ - ΕΤΑΜ).

Συγκεκριμένα δεν αναγράφεται ούτε στο σκεπτικό ούτε στο διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, τα οποία αλληλοσυμπληρώνονται αν κατά το καταστατικό της ανώνυμης εταιρείας ή με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου της ήταν κατά το κρίσιμο χρονικό διάστημα από 1.7.2019 μέχρι 31.7.2019 Πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου ή Διευθύνων Σύμβουλος ή Εντεταλμένος ή συμπράττων σύμβουλος η Διοικητής ή Γενικός Διευθυντής και γενικά πρόσωπο εντεταλμένο είτε άμεσα από το νόμο, είτε από ιδιωτική βούληση, είτε με δικαστική απόφαση ή τέλος σε περίπτωση έλλειψης των παραπάνω προσώπων, αν ήταν ο αναιρεσείων μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ανώνυμης εταιρείας (αντιπρόεδρος ή σύμβουλος) και ασκούσε πράγματι διαρκώς ή προσωρινά τα καθήκοντα των παραπάνω αναφερομένων κατ' αρχήν και κυρίως υπόχρεων. Μόνη δε η αναφερόμενη στο σκεπτικό και στο διατακτικό της προσβαλλομένης απόφασης ιδιότητα του κατηγορουμένου - αναιρεσείοντος ως υπεύθυνου της επιχείρησης με την επωνυμία ALTEC ΟΛΟΚΛΗΡΩΜΕΝΑ ΣΥΣΤΗΜΑΤΑ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΚΗΣ ΑΕ και Α.Μ.Ε., είδος επιχείρησης: παροχή συμβουλών και προμήθεια λογισμικού, δεν καθιστά αυτόν άνευ ετέρου, υπόχρεο για παρακράτηση εργατικών εισφορών και για απόδοση αυτών μαζί με τις εργοδοτικές εισφορές στο ΕΦΚΑ. Επιπλέον δεν παρατίθεται ούτε στο σκεπτικό, ούτε στο διατακτικό της απόφασης ο ακριβής χρόνος τέλεσης των αξιοποίνων πράξεων της μη έγκαιρης καταβολής εργοδοτικών και εργατικών εισφορών προς το ΕΦΚΑ (πρώην ΙΚΑ - ΕΤΑΜ), για τις οποίες καταδικάσθηκε ο κατηγορούμενος αναιρεσείων, ο οποίος συμπίπτει με την παρέλευση τριάντα (30) ημερών από το ημερολογιακό τέλος του μηνός, εντός του οποίου παρασχέθηκε η εργασία.

Κατ' ακολουθίαν πρέπει να αναιρεθεί η προσβαλλόμενη απόφαση για τον αυτεπαγγέλτως εξεταζόμενο, κατ' άρθρο 511 εδ. α' ΚΠοινΔ λόγο της έλλειψης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και έλλειψη νόμιμης βάσης (άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Δ',Ε' ΚΠοινΔ) και να παραπεμφθεί η υπόθεση για νέα συζήτηση στο ίδιο Δικαστήριο, το οποίο θα συγκροτηθεί από άλλους δικαστές εκτός από εκείνους που δίκασαν προηγουμένως (άρθρο 519 ΚΠοινΔ).

Δείτε αναλυτικά την απόφαση στο areiospagos.gr.