Μη κρατικά Πανεπιστήμια: Σύμφωνες με το ενωσιακό δίκαιο οι προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας (ΣτΕ Ολομ. 284/2026)

Η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας έκρινε σύμφωνες με το ενωσιακό δίκαιο τις προϋποθέσεις ίδρυσης και λειτουργίας των μη κρατικών Πανεπιστημίων (ΣτΕ 284/2026).

Έκρινε, συγκεκριμένα, ότι οι προϋποθέσεις που έχουν τεθεί από το νομοθέτη για την ίδρυση και λειτουργία παραρτημάτων-ΝΠΠΕ υπηρετούν σκοπό γενικού συμφέροντος, ο οποίος συνίσταται, ιδίως, στην παροχή υψηλών προδιαγραφών ιδιωτικής ανώτατης εκπαίδευσης, συνάδουν με την αρχή της αναλογικότητας και συνιστούν θεμιτούς περιορισμούς της ελευθερίας εγκατάστασης σχολών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (άρθρο 49 ΣΛΕΕ, οδηγία 2006/123 και ΧΘΕ).

Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, ο έλληνας νομοθέτης επέλεξε να οργανώσει το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των ΝΠΠΕ, όπως προκύπτει από την αιτιολογική έκθεση και το όλο περιεχόμενο του νόμου, κατά τρόπο, ώστε να διασφαλίζεται υπό την εγγύηση της ελληνικής πολιτείας ένα υψηλών προδιαγραφών επίπεδο ιδιωτικής ανώτατης εκπαίδευσης σύμφωνα και με τη συνταγματική επιταγή για παροχή υψηλού επιπέδου ανώτατης εκπαίδευσης με σεβασμό στην ακαδημαϊκή ελευθερία.

Από την συνολική ρύθμιση του νόμου, προκύπτει και η ιδιαίτερη φυσιογνωμία του νεότευκτου θεσμού, ο οποίος χαρακτηρίζεται από τον μη κερδοσκοπικό χαρακτήρα των παρόχων υπηρεσιών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης, τη δραστηριοποίηση ικανού μεγέθους εκπαιδευτικών φορέων, τον κοινωνικό προσανατολισμό του, τις αυστηρές προϋποθέσεις αδειοδότησης και, εν συνεχεία, τον διαρκή και απαιτητικό έλεγχο της λειτουργίας του, υπό την εγγύηση ανεξάρτητης αρχής, κατά τρόπο ανάλογο με εκείνον των δημοσίων πανεπιστημίων, θέτοντας υψηλές απαιτήσεις ακαδημαϊκής και οικονομικής βιωσιμότητας, με στόχο τη λειτουργία του κατά τρόπο εφάμιλλο της δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης.

Οι επί μέρους όροι και προϋποθέσεις, που έχουν τεθεί από το νομοθέτη για την ίδρυση και λειτουργία των παραρτημάτων, υπηρετούν πράγματι σκοπούς γενικού συμφέροντος, και, ιδίως, την επιλογή του νομοθέτη για την παροχή ιδιωτικής ανώτατης εκπαίδευσης υψηλών προδιαγραφών, και συνάδουν με την αρχή της αναλογικότητας, με αποτέλεσμα να συνιστούν θεμιτούς περιορισμούς της ελευθερίας εγκατάστασης σχολών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στη Χώρα κατά το άρθρο 49 ΣΛΕΕ, την οδηγία 2006/123/ΕΚ και το Χάρτη.

Το δικαστήριο απέρριψε τους προβαλλόμενους λόγους ακύρωσης ότι αντίκειται στο ενωσιακό δίκαιο: α) η προϋπόθεση του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, β) η πρόβλεψη υψηλού κόστους ίδρυσης και λειτουργίας των ΝΠΠΕ, γ) η θέσπιση υπερβολικών δεσμεύσεων, με τις οποίες περιορίζεται η ακαδημαϊκή ελευθερία του μητρικού ιδρύματος, δ) η αλληλεπικάλυψη των προϋποθέσεων αδειοδότησης με τις αξιούμενες προϋποθέσεις στη χώρα προέλευσης, ε) η αξιολόγηση των υπό ίδρυση ΝΠΠΕ από ανταγωνιστικούς φορείς λόγω της συμμετοχής στην ΕΘΑΑΕ εν ενεργεία καθηγητών Α.Ε.Ι., στ) η νομοθέτηση των παραρτημάτων, παρά το γεγονός ότι από το ενωσιακό δίκαιο δεν απορρέει υποχρέωση ίδρυσης ιδιωτικών πανεπιστημίων, δεδομένου ότι στη χώρα παρέχεται ήδη ιδιωτική ανώτατη εκπαίδευση από τα Κολλέγια, ζ) η δημιουργία παρόχων υπηρεσιών τριτοβάθμιας εκπαίδευσης δύο ταχυτήτων (των Κολλεγίων και των ΝΠΠΕ), με αποτέλεσμα τη δημιουργία αδικαιολόγητης ανισότητας, η) η καθιέρωση υπέρμετρης διακριτικής ευχέρειας κατά την αδειοδότηση με την πρόβλεψη της προϋπόθεσης της συνεισφοράς του υπό αδειοδότηση παραρτήματος στην ανώτατη εκπαίδευση και θ) η παράλειψη του νομοθέτη να θεσπίσει προθεσμία ολοκλήρωσης της διαδικασίας αδειοδότησης.

Επισημαίνεται ότι διατυπώθηκε μειοψηφία σχετικά με την προϋπόθεση του μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα και με το ύψος του ορισθέντος ποσού παραβόλου.

Περίληψη της απόφασης είναι διαθέσιμη στο adjustice.gr.