Νέοι αγρότες: Η στρατηγική της ΕΕ για τη στήριξη και την προσέλκυση νέων στη γεωργία

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε την «Στρατηγική για την ανανέωση γενεών στη γεωργία», στην οποία καθορίζεται ένας σαφής χάρτης πορείας για τη στήριξη των νέων γεωργών και την προσέλκυση περισσότερων ανθρώπων στη γεωργία.

Σύμφωνα με το σχετικό δελτίο τύπου της Κομισιόν, η γεωργία στην Ευρώπη γερνάει ταχύτερα από άλλους τομείς. Η μέση ηλικία των γεωργών στην ΕΕ σήμερα είναι 57 έτη και μόνο το 12% εξ αυτών είναι κάτω των 40 ετών, οπότε εμπίπτουν στην κατηγορία των νέων γεωργών. Αυτή η ανισορροπία ενέχει κινδύνους για τη μακροπρόθεσμη επισιτιστική ασφάλεια, τη στρατηγική αυτονομία της ΕΕ στον τομέα της παραγωγής τροφίμων και τη βιωσιμότητα των γεωργικών τοπίων της Ευρώπης.

Η νέα στρατηγική αποσκοπεί στο να διπλασιαστεί το ποσοστό των νέων γεωργών στην ΕΕ έως το 2040, με στόχο οι νέοι γεωργοί να αποτελούν περίπου το 24% των ευρωπαίων γεωργών.

Για τον σκοπό αυτό, η Επιτροπή θα συστήσει στα κράτη μέλη να επενδύσουν τουλάχιστον το 6% των γεωργικών δαπανών τους σε μέτρα που στηρίζουν και προωθούν τους νέους αγρότες, με τη δυνατότητα κινητοποίησης πρόσθετων πόρων. Η στρατηγική περιλαμβάνει, επίσης, την ανάπτυξη εθνικών στρατηγικών για την ανανέωση γενεών στη γεωργία έως το 2028, στις οποίες θα αντιμετωπίζονται τα υφιστάμενα εμπόδια και θα καθορίζονται στοχευμένα μέτρα στήριξης, με βάση τις συστάσεις της Επιτροπής. Τα κράτη μέλη θα πρέπει να υποβάλλουν τακτικά εκθέσεις σχετικά με την πρόοδό τους. Όλες αυτές οι προσπάθειες θα εξασφαλίσουν έναν βιώσιμο, ανθεκτικό και ελκυστικό γεωργικό τομέα για το μέλλον.

Οι νέοι αγρότες είναι καθοριστικοί για την επισιτιστική ασφάλεια της ΕΕ και τη ζωντάνια των αγροτικών περιοχών. Για να παραμείνει η γεωργία ανθεκτική και ελκυστική, οι νέοι πρέπει να έχουν τις κατάλληλες συνθήκες για να χτίσουν τη ζωή και την καριέρα τους στις αγροτικές περιοχές — εξασφαλίζοντας όχι μόνο το δικαίωμα να μείνουν, αλλά και την επιθυμία να μείνουν.

Ωστόσο, ο τομέας αντιμετωπίζει σοβαρές πιέσεις: γήρανση του εργατικού δυναμικού, μείωση του αγροτικού πληθυσμού και οικονομικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις. Η περιορισμένη πρόσβαση στη γη, η έλλειψη προσιτών πιστώσεων, τα χαμηλότερα εισοδήματα και η έλλειψη σχετικών δεξιοτήτων αποθαρρύνουν τους νέους να εισέλθουν στον κλάδο, ενώ η διαδοχή παραμένει δύσκολη λόγω διοικητικών και οικονομικών εμποδίων. Η αντιμετώπιση αυτών των ζητημάτων αποτελεί τόσο στρατηγική αναγκαιότητα όσο και κοινή κοινωνική ευθύνη για την ΕΕ.

Η στρατηγική αποσκοπεί στην υποστήριξη και την προετοιμασία της επόμενης γενιάς αγροτών της ΕΕ. Αναγνωρίζει ότι οι νέοι αγρότες αντιμετωπίζουν συγκεκριμένες προκλήσεις που πρέπει να αντιμετωπιστούν με συγκεκριμένες δράσεις, σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης —ευρωπαϊκό, εθνικό και περιφερειακό— και σε όλες τις πολιτικές.

Για να επιτευχθεί αυτό, η στρατηγική προσδιορίζει πέντε βασικούς μοχλούς δράσης: πρόσβαση στη γη, χρηματοδότηση, δεξιότητες, δίκαια επίπεδα διαβίωσης στις αγροτικές περιοχές και υποστήριξη για τη διαδοχή.

Κάθε μοχλός αντιμετωπίζεται μέσω στοχευμένων εμβληματικών πρωτοβουλιών, μεταξύ των οποίων:

• Προώθηση ενός υποχρεωτικού «πακέτου εκκίνησης» για τους νέους, προκειμένου να διευκολυνθεί η είσοδος και η εγκατάστασή τους στον τομέα μέσω ενός ολοκληρωμένου πακέτου παρεμβάσεων, συμπεριλαμβανομένου ενός εφάπαξ ποσού έως 300.000 ευρώ για την εγκατάστασή τους.
• Καλύτερη στόχευση των κονδυλίων υπέρ των νέων αγροτών.
• Συνεργασία με την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων για την ανάπτυξη συστημάτων εγγυήσεων και/ή επιδοτήσεων επιτοκίων, προκειμένου να διευκολυνθεί η πρόσβαση στη χρηματοδότηση.
• Δημιουργία ενός Ευρωπαϊκού Παρατηρητηρίου Γης για τη βελτίωση της διαφάνειας όσον αφορά τη γη. Αυτό θα βοηθήσει τους γεωργούς να έχουν πρόσβαση στη διαθέσιμη γη, θα υποστηρίξει τη διαδοχή στις γεωργικές εκμεταλλεύσεις, θα ενημερώσει την πολιτική και θα αποτρέψει την κερδοσκοπία στη γη, διευκολύνοντας τους νεοεισερχόμενους να ξεκινήσουν τη γεωργική δραστηριότητα.
• Ενσωμάτωση στο Ευρωπαϊκό Εξάμηνο σχετικών πτυχών της ανανέωσης των γενεών και της διαδοχής, ενσωμάτωση των μεταρρυθμίσεων στον τομέα των συντάξεων, της συνταξιοδότησης και της μεταβίβασης γεωργικών εκμεταλλεύσεων στα εθνικά πλαίσια πολιτικής, προκειμένου να διευκολυνθεί η έγκαιρη διαδοχή και η κινητικότητα της γης.
• Πρόσκληση των νέων γεωργών να συμμετάσχουν στο πρόγραμμα Erasmus για νέους επιχειρηματίες, ώστε να μπορούν να μάθουν ορθές γεωργικές πρακτικές στο εξωτερικό ή να διαφοροποιήσουν τα έσοδά τους μαθαίνοντας από άλλους τομείς.
• Προώθηση καλών συνθηκών διαβίωσης στις αγροτικές περιοχές, με παράλληλη στήριξη της τοπικής ανάπτυξης και της συμμετοχής των νέων και των γυναικών.
• Συγχρηματοδότηση υπηρεσιών ανακούφισης αγροτών, που θα αντικαθιστούν τους αγρότες κατά τη διάρκεια ασθένειας, διακοπών ή παροχής φροντίδας, προκειμένου να βελτιωθεί η ισορροπία μεταξύ επαγγελματικής και προσωπικής ζωής.