Παραβίαση ανταγωνισμού μέσω στοχευμένης διαφήμισης: 479 εκατ. ευρώ αποζημίωση από τη Meta σε ψηφιακά μέσα

479 εκατομμύρια ευρώ καλείται να καταβάλει η Meta σε 87 εκδότες ηλεκτρονικού τύπου και πρακτορεία ειδήσεων, μέλη της Asociación de Medios de Información (AMI) για την παραβίαση των κανόνων του ανταγωνισμού, σύμφωνα με απόφαση δικαστηρίου εμπορικών διαφορών της Μαδρίτης.

Το δικαστήριο έκρινε ότι η εταιρεία απέκτησε σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην αγορά της διαδικτυακής διαφήμισης μέσω της χρήσης προσωπικών δεδομένων κατά παράβαση του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων (ΓΚΠΔ).

Σύμφωνα με την απόφαση, η Meta χρησιμοποιούσε δεδομένα χρηστών του Facebook και του Instagram με τρόπο που δεν ήταν σύμφωνος με τις απαιτήσεις του ΓΚΠΔ. Με την έναρξη ισχύος του, η εταιρεία μετέβαλε τη νομική βάση επεξεργασίας από τη συγκατάθεση του χρήστη στην εκτέλεση σύμβασης του άρθρου 6 παρ.1β’ ΓΚΠΔ. Το δικαστήριο έκρινε ότι η αλλαγή αυτή καθιστούσε την επεξεργασία ανεπαρκώς θεμελιωμένη, με αποτέλεσμα να είναι παράνομη η παροχή στοχευμένης διαφήμισης βασισμένης στη συμπεριφορά των χρηστών. Η πρακτική αυτή είχε ήδη αποτελέσει αντικείμενο προστίμου από την ιρλανδική αρχή προστασίας δεδομένων DPC το 2022. Όπως επισημάνθηκε, εάν η Meta είχε διατηρήσει τη νομική βάση της συλλογής δεδομένων στη συγκατάθεση, οι αγωγές θα είχαν απορριφθεί.

Η επιδίκαση αποζημίωσης θεμελιώθηκε στο άρθρο 15.1 του ισπανικού νόμου περί αθέμιτου ανταγωνισμού, σύμφωνα με το οποίο θεωρείται αθέμιτη η απόκτηση πλεονεκτήματος στην αγορά μέσω της παράβασης νομοθετικών διατάξεων. Κατά το δικαστήριο, η Meta απέκτησε τέτοιο πλεονέκτημα, διότι μπορούσε να προσφέρει διαφημιστικές υπηρεσίες βασισμένες σε εκτεταμένη και μη σύννομη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, σε αντίθεση με τα ψηφιακά μέσα ενημέρωσης που δεσμεύονταν από τις υποχρεώσεις που έχει θέσει ο νομοθέτης.

Καίριο σημείο της διαδικασίας αποτέλεσε η άρνηση της Meta Ireland, μητρικής εταιρείας της Meta Spain, να προσκομίσει οικονομικά στοιχεία για τη δραστηριότητά της στην ισπανική αγορά. Το δικαστήριο, εφαρμόζοντας τους κανόνες περί κατανομής του βάρους απόδειξης, υιοθέτησε τα στοιχεία που προσκομίστηκαν από τους ενάγοντες. Σύμφωνα με αυτά, τα κέρδη της Meta στην ισπανική αγορά ψηφιακής διαφήμισης για την περίοδο 25 Μαΐου 2018 έως 1 Αυγούστου 2023 υπερέβαιναν τα 5,281 δισεκατομμύρια ευρώ. Το δικαστήριο θεώρησε ότι η μη προσκόμιση των επίσημων οικονομικών δεδομένων συνιστούσε ένδειξη ότι τα πραγματικά κέρδη δεν μπορεί να ήταν χαμηλότερα από τα προσκομισθέντα.

Για τον υπολογισμό της αποζημίωσης, το δικαστήριο έλαβε ως βάση τη λογική ότι τα παράνομα κέρδη πρέπει να επιμεριστούν μεταξύ των ανταγωνιστών που δραστηριοποιούνται στην ίδια αγορά, συμπεριλαμβανομένων των εκδοτικών επιχειρήσεων. Η κατανομή του ποσού στηρίχθηκε σε στοιχεία για τα μερίδια αγοράς κατά την επίμαχη περίοδο. Η ανάλυση βασίστηκε σε έκθεση της ισπανικής Αρχής Ανταγωνισμού, το οποίο χρησιμοποιήθηκε για την ποσοτική τεκμηρίωση των απωλειών των ψηφιακών εκδοτών από τη μείωση των εσόδων διαφήμισης.

Το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η παράνομη επεξεργασία μεγάλης κλίμακας δεδομένων επέτρεψε στη Meta να προσφέρει συμπεριφορική διαφήμιση που δεν ήταν δυνατό να ανταγωνιστούν οι ψηφιακοί εκδότες. Η διαφημιστική της δραστηριότητα επηρέασε αρνητικά τα έσοδα των μέσων αυτών από τη διαφήμιση, καθώς η στοχευμένη διαφήμιση που βασιζόταν στα προσωπικά δεδομένα των χρηστών μπορούσε να αποφέρει υψηλότερη αποτελεσματικότητα και εμπορική αξία.

Η Meta διατηρεί το δικαίωμα να ασκήσει έφεση αμφισβητώντας τόσο την εκτίμηση των αποδεικτικών στοιχείων όσο και τον τρόπο υπολογισμού της επιδικασθείσας αποζημίωσης.