Φθορά έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων: Προσθήκη νέου άρθρου στον Ποινικό Κώδικα

Σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση έχει τεθεί το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Πολιτισμού με τίτλο «Προστασία έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων – Καταπολέμηση της κατασκευής και διακίνησης πλαστών έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων και της φθοράς έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων – Ποινικές διατάξεις – Σύσταση Μητρώου Ορκωτών Πραγματογνωμόνων – Λοιπές διατάξεις Υπουργείου Πολιτισμού».

Με τις προτεινόμενες διατάξεις του σχεδίου νόμου επιδιώκεται:

α) η καταπολέμηση του φαινομένου της κατασκευής και διακίνησης έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων, με σκοπό την παραπλάνηση τρίτων,

β) η προστασία των έργων τέχνης και των συλλεκτικών αντικειμένων από παρεμβάσεις σε αυτά, προκειμένου να διατηρηθούν αλώβητα για τις μέλλουσες γενεές,

γ) η προστασία των δημιουργών, των μουσείων, των αγοραστών, των συλλεκτών έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων και η ασφαλής έκθεση των έργων τέχνης και των συλλεκτικών αντικειμένων σε πολιτιστικούς χώρους,

δ) η αποτροπή της φθοράς έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων που ευρίσκονται σε κοινόχρηστους, δημόσιους, δημοτικούς χώρους και χώρους μουσείων,

ε) η διασφάλιση της βιώσιμης λειτουργίας και η προστασία των ιστορικής σημασίας κινηματογράφων και

στ) η διασφάλιση της εύρυθμης λειτουργίας των εποπτευόμενων από το Υπουργείο Πολιτισμού φορέων.

Ειδικότερα, με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις του νομοσχεδίου θεσπίζεται ειδικό αδίκημα της κατασκευής, παραποίησης, έκθεσης και διακίνησης έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων, με σκοπό παραπλάνησης τρίτων, ενώ προβλέπονται και επιβαρυντικές περιστάσεις και παρεπόμενες ποινές, καθώς και ιδιαίτερο αδίκημα της φθοράς έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων που βρίσκονται σε κοινόχρηστους ή δημόσιους ή δημοτικούς χώρους και χώρους μουσείων.

Παράλληλα, προβλέπεται η σύσταση αυτοτελούς τμήματος στο Υπουργείο Πολιτισμού, αρμόδιου για την παρακολούθηση της κατασκευής και διακίνησης πλαστών έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων και την τήρηση ειδικού αρχείου αυτών.

Πιο αναλυτικά, το άρθρο 4 του νομοσχεδίου με τίτλο «Κατασκευή, παραποίηση, έκθεση, διάθεση έργου τέχνης ή συλλεκτικού αντικειμένου με σκοπό παραπλάνησης – Επιβαρυντικές περιστάσεις» ορίζει ότι:

1. Όποιος, με σκοπό παραπλάνησης ως προς την ταυτότητα του δημιουργού του, την προέλευσή του, τη χρονολόγησή του, τη φύση του, την αξία του ή τη σύνθεσή του, κατασκευάζει, παραποιεί, εκθέτει, διακινεί, διαθέτει, μεταβιβάζει, κατέχει ή δέχεται στην κατοχή του με οποιονδήποτε τρόπο έργο τέχνης ή συλλεκτικό αντικείμενο, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών και χρηματική ποινή τουλάχιστον πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ.

2. Οι πράξεις της παρ. 1 τιμωρούνται με ποινή κάθειρξης έως δέκα (10) έτη και με χρηματική ποινή από δέκα χιλιάδες (10.000) έως τριακόσιες χιλιάδες (300.000) ευρώ όταν:

α) αφορούν σε έργο ή συλλεκτικό αντικείμενο που έχει αξία άνω των εκατόν είκοσι χιλιάδων (120.000) ευρώ ή

β) αφορούν σε αντικείμενο που έχει ιδιαίτερα μεγάλη αξία και έχουν τελεστεί κατ’ επάγγελμα ή

γ) έχουν τελεστεί σε εμπορική κλίμακα ή

δ) έχουν τελεστεί από δύο ή περισσότερους που έχουν οργανωθεί με σκοπό την τέλεση ομοειδών αδικημάτων ή στο πλαίσιο εγκληματικής οργάνωσης.

3. Αν το υπαίτιο πρόσωπο των αδικημάτων των παρ. 1 και 2 δραστηριοποιείται επαγγελματικά στον χώρο των έργων τέχνης και των συλλεκτικών αντικειμένων, επιβάλλεται από το δικαστήριο, ως παρεπόμενη ποινή, η απαγόρευση άσκησης επαγγέλματος στο πλαίσιο λειτουργίας ατομικής επιχείρησης ή συμμετοχής στη διοίκηση και λειτουργία νομικού προσώπου, για χρονικό διάστημα από τρεις (3) μήνες έως πέντε (5) έτη.

Ακολούθως, το άρθρο 5 του νομοσχεδίου προβλέπει τη δήμευση του έργου τέχνης ή του συλλεκτικού αντικειμένου ή την απόδοσή του στον δημιουργό ή στους κληρονόμους του ή, αντικείμενο έχει κατασκευαστεί εξαρχής με σκοπό την παραπλάνηση, την καταστροφή του.

Στο άρθρο 11 του νομοσχεδίου, με σκοπό την καταπολέμηση της φθοράς έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων, προτείνεται η προσθήκη άρθρου 378Α στον Ποινικό Κώδικα ως εξής:

Άρθρο 378Α

Φθορά έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων

1. Όποιος καταστρέφει, βλάπτει, ρυπαίνει, αλλοιώνει με οποιονδήποτε τρόπο τη μορφή ή καθιστά ανέφικτη ή δυσχερή τη χρήση έργου τέχνης ή συλλεκτικού αντικειμένου, το οποίο εκτίθεται ή φυλάσσεται σε κοινόχρηστους χώρους, εσωτερικούς ή εξωτερικούς χώρους του Δημοσίου, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης, νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου και μουσείων του Υπουργείου Πολιτισμού ή εποπτευόμενων ή αναγνωρισμένων από αυτό, ή σε οποιονδήποτε χώρο όπου εκτίθενται ή φυλάσσονται τα έργα τέχνης και συλλεκτικά αντικείμενα δυνάμει συμβάσεων μεταξύ των ανωτέρω φορέων και τρίτων, τιμωρείται με φυλάκιση τουλάχιστον δύο (2) ετών και χρηματική ποινή τουλάχιστον δύο χιλιάδων (2.000) ευρώ. Αν η πράξη του πρώτου εδαφίου τελέστηκε από αμέλεια, τιμωρείται με φυλάκιση έως ένα (1) έτος ή με χρηματική ποινή.

2. Αν πρόκειται για έργο τέχνης ή συλλεκτικό αντικείμενο αξίας άνω των εκατόν είκοσι χιλιάδων (120.000) ευρώ και η πράξη του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 έγινε στο πλαίσιο εγκληματικής οργάνωσης ή από δύο ή περισσότερους ενωμένους για την τέλεσή της, επιβάλλεται κάθειρξη έως οκτώ (8) ετών και χρηματική ποινή τουλάχιστον δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ.

Μπορείτε να λάβετε μέρος στη διαβούλευση έως την 8η Ιανουαρίου 2026, ημέρα Πέμπτη και ώρα 08:00, στο opengov.gr.