Σε διαβούλευση το νομοσχέδιο για την επιστολική ψήφο στις βουλευτικές εκλογές

Σε δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση τέθηκε το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «Ορισμός Εκλογικής Περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού – Διευκόλυνση άσκησης εκλογικού δικαιώματος εκλογέων εκτός επικράτειας μέσω επιστολικής ψήφου για τις βουλευτικές εκλογές».

Στο Μέρος Α’ του νομοσχεδίου ορίζεται εκλογική περιφέρεια Απόδημου Ελληνισμού, σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 54 του Συντάγματος. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, ο ορισμός εκλογικής περιφέρειας Απόδημου Ελληνισμού με τρεις (3) έδρες θα επιτρέψει στους εκτός Ελλάδας εκλογείς να επιλέξουν οι ίδιοι τους βουλευτές που θα τους εκπροσωπούν στο εθνικό κοινοβούλιο, όπως ισχύει σε κάθε εκλογική περιφέρεια.

Περαιτέρω, με τις προτεινόμενες διατάξεις του Μέρους Β’ του νομοσχεδίου, ρυθμίζεται το ζήτημα της περαιτέρω διευκόλυνσης της ψήφου των εκτός επικρατείας εκλογέων. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση, η διευκόλυνση του εκλογικού δικαιώματος των εκτός επικρατείας εκλογέων δεν διευρύνει το εκλογικό σώμα, όπως π.χ. θα συνέβαινε, αν παραχωρούσε εκλογικό δικαίωμα σε νέες πληθυσμιακές ομάδες, αλλά διευκολύνει την άσκηση του ήδη ενεργού εκλογικού δικαιώματος σε όσους βρίσκονται για οποιονδήποτε λόγο εκτός ελληνικής επικρατείας την ημέρα των εκλογών.

Ως πλέον πρόσφορη λύση, για τη διευκόλυνση της άσκησης των εκτός επικρατείας εκλογέων, επιλέγεται η καθολική εφαρμογή της επιστολικής ψήφου, βάσει του πυλώνα των διατάξεων της επιστολικής ψήφου και του ν. 5083/2024 (Α’ 12), για όποιον εκλογέα το επιθυμεί και εφόσον η διεύθυνση αποστολής του φακέλου επιστολικής ψηφοφορίας είναι στην αλλοδαπή. Επισημαίνεται ότι η επιστολική ψήφος εφαρμόστηκε με απόλυτη επιτυχία στις ευρωεκλογές της 9ης Ιουνίου 2024, για τους εκλογείς τόσο εντός όσο και εκτός επικρατείας.

Η θέσπιση πρόσφορης και σύμφωνης με το Σύνταγμα μεθόδου για την άσκηση του εκλογικού δικαιώματός τους διασφαλίζει αφενός μεν τη σύμπραξη όλων των εκλογέων στην ανάδειξη του αντιπροσωπευτικού σώματος, αφετέρου συνιστά «θεσμική συμμόρφωση» προς το περιεχόμενο της αρχής της καθολικότητας της ψήφου και της καθολικής ψηφοφορίας.

Ο ν. 4648/2019 αποτέλεσε τον εκτελεστικό του Συντάγματος νόμο, ο οποίος στην αρχική του εκδοχή προέβλεπε ότι οι εκτός επικρατείας εκλογείς ασκούν το δικαίωμα της ψήφου με αυτοπρόσωπη παρουσία σε εκλογικά τμήματα που συστήνονται σε πρεσβείες, προξενεία και χώρους οργανώσεων των αποδήμων. Τις προϋποθέσεις για την άσκηση του εκλογικού δικαιώματος των εκλογέων που βρίσκονται εκτός της ελληνικής επικράτειας, οι οποίες ετέθησαν με τον ν. 4648/2019, αποπειράθηκε να άρει ο νομοθέτης τον Μάιο του 2021. Συγκεκριμένα το νομοσχέδιο με τίτλο «Άρση των περιορισμών για την εγγραφή στους ειδικούς εκλογικούς καταλόγους εκλογέων εξωτερικού» προέβλεπε την κατάργηση των προϋποθέσεων εγγραφής στους εκλογικούς καταλόγους, δηλαδή της απόδειξης και διαπίστωσης πραγματικού δεσμού. Η προταθείσα ρύθμιση υπήρξε η δογματικά συνεπέστερη προς τις αρχές της καθολικής ψηφοφορίας, της λαϊκής κυριαρχίας και της ίσης μεταχείρισης των εκλογέων. Παρά ταύτα, χωρίς την πλήρωση της αριθμητικής προϋπόθεσης της παρ. 4 του άρθρου 51 του Συντάγματος, δηλαδή των δύο τρίτων (2/3) του όλου αριθμού των βουλευτών, ήτοι διακοσίων (200) από τους τριακόσιους (300), η προσπάθεια διευκόλυνσης της άσκησης του εκλογικού δικαιώματος για τους εκτός επικρατείας εκλογείς απέβη άκαρπη. Η εν λόγω ρύθμιση (ήδη ν. 5044/2023, Α’ 135), κατατέθηκε εκ νέου κατά την τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο (Κ’ Κοινοβουλευτική Περίοδος) και συγκέντρωσε την ειδική αυξημένη πλειοψηφία. Ο συνταγματικός νομοθέτης στο δεύτερο εδάφιο της παρ. 4 του άρθρου 51 προκρίνει ως το κατ’ αρχήν προσφορότερο μέσο για την άσκηση του δικαιώματος την επιστολική ψήφο, για αυτό άλλωστε και η επιστολική ψήφος αποτελεί το μοναδικό μέσο που κατονομάζεται ρητώς.

Κατόπιν των ανωτέρω υιοθετείται το σύστημα της επιστολικής ψήφου, που θα επιτρέψει σε περισσότερους Έλληνες πολίτες που διαμένουν στην αλλοδαπή να ψηφίσουν.

Μπορείτε να λάβετε μέρος στη διαβούλευση έως την Δευτέρα 16 Φεβρουαρίου 2026 και ώρα 09:00, στο opengov.gr.