ΣτΠ: Σχόλια επί του νομοσχεδίου για τη σύσταση Μητρώου παρακολούθησης υποθέσεων διαφθοράς

Ο Συνήγορος του Πολίτη δημοσίευσε τα σχόλια και τις παρατηρήσεις του επί του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Δικαιοσύνης με τίτλο «Σύσταση και λειτουργία Ενιαίου Ψηφιακού Μητρώου παρακολούθησης υποθέσεων διαφθοράς, παρεμβάσεις στον Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας και λοιπές διατάξεις».

Οι παρατηρήσεις της Αρχής αφορούν, συγκεκριμένα, τις ακόλουθες δύο διατάξεις σωφρονιστικού περιεχομένου οι οποίες περιλαμβάνονται στο Γ ́ μέρος του σχεδίου νόμου.

Αρχικά, με το άρθρο 70 του σχεδίου τροποποιείται το άρθρο 6α § 4 Σωφρονιστικού Κώδικα προκειμένου να διευρυνθεί το αποτέλεσμα της προσφυγής κρατουμένων όσον αφορά τον ευεργετικό υπολογισμό των ημερών ποινής με πλασματική έκτιση. Ειδικότερα, αφ’ ενός αυξάνεται ο αριθμός των ημερών ευεργετικού υπολογισμού χρόνου έκτισης της ποινής, που θα μπορούσαν να αναγνωρισθούν σε κρατούμενο του οποίου έγινε δεκτή η προσφυγή του άρθρου 6 α , αφ’ ετέρου ορίζεται πως οι μέρες αυτές λογίζονται ως χρόνος πραγματικής έκτισης της ποινής και ως εκ τούτου συνυπολογίζονται για τη συμπλήρωση των ελάχιστων ορίων πραγματικής έκτισης της ποινής για τη θεμελίωση δικαιωμάτων του προσφεύγοντα (υφ’ όρον απόλυση, άδεια, κοινωφελής εργασία κ.λπ.).

Η Αρχή επισημαίνει ότι, πρακτικά, η νέα διάταξη αυξάνει τον ευεργετικό υπολογισμό, καθώς αναγνωρίζει μία πλασματική ημέρα ανά 3-7 ημέρες φυλάκισης, αντί για 10 που ισχύει σήμερα, οπότε κάθε μήνας κράτησης μπορεί να μειωθεί κατά 10 πλασματικές ημέρες δηλαδή κατά το ένα τρίτο. Επισημαίνεται ότι, στη συγκεκριμένη περίπτωση, για την συμπλήρωση των ως άνω ελάχιστων ορίων οι μέρες αυτές λογίζονται ως χρόνος πραγματικής έκτισης χωρίς διάκριση ανάμεσα στον πραγματικώς και τον πλασματικώς/ευεργετικώς εκτιθέντα χρόνο. Ο διαχωρισμός αυτός παραμένει φυσικά για τον ευεργετικό υπολογισμό από άλλες αιτίες όπως λόγου χάριν η εργασία, οπότε σε βάθος χρόνου ο νομοθέτης θα μπορούσε, για λόγους ισότητας, να εξετάσει το ενδεχόμενο επέκτασης του μέτρου ώστε να λογίζεται ως πραγματική έκτιση οποιοδήποτε πλασματικώς/ευεργετικώς εκτιθέν χρονικό διάστημα.

Περαιτέρω, με το άρθρο 71 του νομοσχεδίου προστίθεται στο Σωφρονιστικό Κώδικα νέο άρθρο 64, σύμφωνα με το οποίο «το Δικαστήριο Εκτέλεσης Ποινών, κατόπιν αίτησης και ακρόασης του κρατουμένου … δύναται να αποφασίσει την αντικατάσταση της έκτισης της ποινής φυλάκισης … με παροχή κοινωφελούς εργασίας, εφόσον έχει ήδη συμπληρωθεί ο χρόνος πραγματικής έκτισης». Επανέρχεται, έτσι, η κοινωφελής εργασία ως εναλλακτική στην έκτιση της ποινής φυλάκισης (πάντως όχι της κάθειρξης) μετά από την ολοκλήρωση της πραγματικής έκτισης σε αντιστοιχία με τα ελάχιστα όρια που ισχύουν για τη χορήγηση άδειας.

Πρακτικά, ταυτόχρονα με την ενεργοποίηση της δυνατότητας λήψης άδειας ξεκινά και το ενδεχόμενο αντικατάστασης του υπολοίπου της ποινής από κοινωφελή εργασία κατόπιν δικαστικής κρίσης.

Ο Συνήγορος του Πολίτη, ως Εθνικός Μηχανισμός Πρόληψης Βασανιστηρίων, χαιρετίζει κάθε μορφή εναλλακτικής έκτισης ως μέσον αποφυγής των δυσμενέστατων συνεπειών του εγκλεισμού στην ψυχοκοινωνική ανάπτυξη του ατόμου. Ειδικά, μάλιστα, ο θεσμός της κοινωφελούς εργασίας όχι μόνο συντελεί στην αποσυμφόρηση των σωφρονιστικών καταστημάτων, αλλά επί πλέον έχει κριθεί ότι συμβάλλει δραστικά στην εξυγίανση των σχέσεων δράστη και κοινωνικού συνόλου καθώς φαίνεται να ενισχύει το αίσθημα κοινωνικής ευθύνης του πρώτου.

Η Αρχή διαπιστώνει πως, αν και δεν ομολογείται ρητά, οι δυο ως άνω διατάξεις αποσκοπούν στην αποσυμφόρηση των σωφρονιστικών καταστημάτων, στόχος που εξυπηρετείται με νομοσχέδιο το οποίο ρυθμίζει ποινικές διαδικασίες και συνεπώς εισάγεται από το καθ’ ύλην αρμόδιο υπουργείο, δηλαδή όχι το Προστασίας του Πολίτη αλλά το Δικαιοσύνης.

Μεταξύ άλλων, επισημαίνει ότι ο υπερπληθυσμός των σωφρονιστικών καταστημάτων οφείλεται κατά βάση στις μεταβολές της ποινικής και όχι της σωφρονιστικής νομοθεσίας, οπότε ακριβώς διά της ποινικής νομοθεσίας θα μπορούσε να επιτευχθεί η αποσυμφόρησή τους. Πρωτοβουλίες όπως η προκείμενη κινούνται, συνεπώς, σε θετική κατεύθυνση, αποτελώντας, μάλιστα, ένδειξη αντιφατικότητας αφού ο ίδιος νομοθέτης αφ’ ενός αυξάνει τις ποινές και διευρύνει τις περιπτώσεις πραγματικής έκτισής τους, αφ’ ετέρου εισάγει ευνοϊκές ρυθμίσεις ευεργετικού υπολογισμού.

Δείτε αναλυτικά τα σχόλια της Αρχής στο synigoros.gr.