Το δικαίωμα χορήγησης αντιγράφου των γραπτών από εξετάσεις

Το δικαίωμα πρόσβασης του άρθρου 15 ΓΚΠΔ παρέχει στους εξεταζομένους τη δυνατότητα να ζητήσουν τη χορήγηση δωρεάν αντιγράφου των γραπτών τους, συμπεριλαμβανομένων των διορθωτικών παρατηρήσεων και των αξιολογήσεων των εξεταστών. Το αντίγραφο πρέπει να παρέχεται ανεξαρτήτως της δυνατότητας επιθεώρησης των γραπτών και, σε περίπτωση που το αίτημα υποβληθεί ηλεκτρονικά, να διαβιβάζεται σε μια από τις συνήθεις μορφές ψηφιακού αρχείου (PDF, Word κ.λπ.).

Στον Επίτροπο Προστασίας Δεδομένων και Ελευθερίας της Πληροφόρησης της Θουριγγίας (TLfDI) έχουν υποβληθεί κατ’ επανάληψη αιτήματα και καταγγελίες αποφοίτων, φοιτητών και μαθητών, οι οποίοι ζητούσαν από αρμόδιες εξεταστικές υπηρεσίες και εκπαιδευτικά ιδρύματα τη χορήγηση αντιγράφου των γραπτών τους, για εξετάσεις στις οποίες είχαν συμμετάσχει, επικαλούμενοι το άρθρο 15 ΓΚΠΔ. Τα αιτήματα αυτά αφορούσαν εξετάσεις απολυτηρίου του σχολείου ή και τελικές πανεπιστημιακές εξετάσεις.

Ως μία μορφή ικανοποίησης του δικαιώματος πρόσβασης, το άρθρο 15 παρ. 3 ΓΚΠΔ ορίζει ότι οι υπεύθυνοι επεξεργασίας οφείλουν να θέτουν στη διάθεση των υποκειμένων των δεδομένων τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που αποτελούν αντικείμενο επεξεργασίας, υπό τη μορφή αντιγράφου (βλ. ΔΕΕ, απόφαση της 4ης Μαΐου 2023 – C-487/21). Ο όρος «αντίγραφο» δεν αναφέρεται μεν στο έγγραφο αυτό καθεαυτό, αλλά στα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα που περιέχει, τα οποία πρέπει να παρέχονται πλήρως. Τα «δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα» περιλαμβάνουν όμως πληροφορίες τόσο αντικειμενικής όσο και υποκειμενικής φύσεως, ήτοι όχι μόνο επαληθεύσιμα χαρακτηριστικά ή δηλώσεις του υποκειμένου των δεδομένων, αλλά και εκτιμήσεις και κρίσεις σχετικά με το εν λόγω πρόσωπο, με αποτέλεσμα να πρέπει να διαβιβάζεται ολόκληρο το έγγραφο, όταν αυτό αποτελείται αποκλειστικά από δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα.

Το γραπτό ενός εξεταζομένου πληροί τις προϋποθέσεις αυτές, διότι συνολικά – δηλαδή, εν τέλει, λέξη προς λέξη – περιέχει πληροφορίες σχετικά με την επίδοσή του. Πέραν του περιεχομένου του, οι πληροφορίες συνδέονται με το εν λόγω πρόσωπο και λόγω του σκοπού και των αποτελεσμάτων του (ΔΕΕ, απόφαση της 20ής Ιουλίου 2017 – C-434/16). Εξυπηρετούν την αξιολόγησή του από τον εξεταστή ή το εξεταστικό όργανο και, ιδίως υπό τη μορφή τελικών ή πτυχιακών εξετάσεων, επηρεάζουν την προαγωγή ή τις επαγγελματικές δυνατότητες του υποψηφίου. Εφόσον ο εξεταζόμενος ασκήσει το δικαίωμά του για λήψη αντιγράφου των δεδομένων, ο εξεταστής ή το εξεταστικό όργανο οφείλει, συνεπώς, να θέσει στη διάθεσή του πλήρες αντίγραφο του γραπτού (Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο Γερμανίας – BVerwG, απόφαση της 30ής Νοεμβρίου 2022 – 6 C 10.21).

Ανεξαρτήτως της δυνατότητας επιθεώρησης του γραπτού κατά το δίκαιο που διέπει τις εξετάσεις, το αντίγραφο πρέπει να παρέχεται δωρεάν και, εφόσον έχει ζητηθεί ηλεκτρονικά, να διαβιβάζεται σε συνήθη μορφή αρχείου (PDF, Word κ.λπ.), ακόμη και όταν τα γραπτά τηρούνται σε έντυπη μορφή (Ανώτερο Διοικητικό Δικαστήριο Βόρειας Ρηνανίας-Βεστφαλίας – OVG NRW, απόφαση της 8ης Ιουνίου 2021 – 16 A 1582/20).

Οι παρατηρήσεις και διορθώσεις που έχουν τεθεί από τον εξεταστή επάνω στο γραπτό δεν περιορίζουν το δικαίωμα του εξεταζομένου να λάβει αντίγραφο αυτού. Οι παρατηρήσεις αυτές συνιστούν ταυτόχρονα και πληροφορίες για τον εξεταστή. Ωστόσο, η χορήγηση αντιγράφου του διορθωμένου γραπτού δεν συνεπάγεται προσβολή των δικαιωμάτων του εξεταστή κατά το άρθρο 15 παρ.4 ΓΚΠΔ, διότι ο εξεταστής προβαίνει στην αξιολόγησή του, γνωρίζοντας εξαρχής ότι αυτή μπορεί να καταστεί προσβάσιμη στον εξεταζόμενο κατόπιν σχετικού αιτήματος.

Σε αντίθεση με τα γραπτά, τα οποία μαζί με τις σχετικές πληροφορίες αξιολόγησης περιέχουν στο σύνολό τους πληροφορίες για τον εξεταζόμενο, το δικαίωμα πρόσβασης και λήψης αντιγράφου δεν εκτείνεται, κατ’ αρχήν, στη χορήγηση των θεμάτων και των ερωτήσεων της εξέτασης. Το αντίθετο ισχύει ως προς τα αρχεία καταγραφής (logfiles) που παράγονται στο πλαίσιο ηλεκτρονικών εξετάσεων, εφόσον αυτά είναι απολύτως αναγκαία για τη διασφάλιση της κατανόησης των δεδομένων που υποβάλλονται σε επεξεργασία και για να καταστεί δυνατή η αποτελεσματική άσκηση από τον εξεταζόμενο των δικαιωμάτων που του απονέμει ο ΓΚΠΔ (άρθρα 16 έως 19 ΓΚΠΔ).