Υπέρβαση ανατρεπτικών προθεσμιών στις δημόσιες συμβάσεις (ΔΕφΘεσ 84/2025)

Απορρίφθηκε από το Διοικητικό Εφετείο αίτηση ακύρωσης – αναστολής απόφασης της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ., με την οποία είχε απορριφθεί προδικαστική προσφυγή του αιτούντος, κατόπιν αποκλεισμού της προσφοράς του στο πλαίσιο δημόσιου διαγωνισμού λόγω εκπρόθεσμης προσκόμισης του πρωτοτύπου εγγυητικής επιστολής (ΔΕφΘεσ 84/2025).

Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς του, ο αιτών κατέθεσε την πρωτότυπη εγγυητική επιστολή στην αναθέτουσα αρχή μετά την πάροδο της ώρας αποσφράγισης των προσφορών, λόγω της εκδηλωθείσης ασθένειας της κόρης του, ετών 19, η οποία νωρίς το πρωί της ίδιας ημέρας ένιωσε έντονο κοιλιακό άλγος με λιποθυμικές τάσεις. Επίσης, προέβαλε ότι στην ατομική του επιχείρηση δεν απασχολείται υπάλληλος γραφείου, αρμόδιος για διαδικαστικά θέματα, ενώ, σε κάθε περίπτωση, το πρωί της ίδιας ημέρας είχε την εγγυητική επιστολή μαζί του, προκειμένου να την καταθέσει στην αναθέτουσα αρχή εμπροθέσμως.

Κατά την κρίση του δικαστηρίου, ωστόσο, η εκφρασθείσα με την προσβαλλόμενη απόφαση κρίση της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. παρίσταται σύμφωνη με το κανονιστικό πλαίσιο του διαγωνισμού και τις αρχές της ίσης μεταχείρισης, της διαφάνειας και της τυπικότητας και νομίμως απερρίφθη με αυτή η προδικαστική προσφυγή του αιτούντος.

Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με το σκεπτικό του δικαστηρίου, η αρχή της τυπικότητας, που διέπει γενικά τη διενέργεια των διαγωνισμών, εξυπηρετεί τις ανάγκες της διαφάνειας, της αποφυγής του κινδύνου αλλοίωσης των προσφορών και της ευχερούς εξέτασης και αξιολόγησής τους. Σύμφωνα με την εν λόγω αρχή, δεν επιτρέπεται να τεθούν εκποδών διατάξεις της διακηρύξεως, οι οποίες θεσπίζουν υποχρέωση υποβολής με την προσφορά ορισμένων στοιχείων που απαιτούνται επί ποινή αποκλεισμού από τον διαγωνισμό.

Περαιτέρω, κατά γενική αρχή του διοικητικού δικαίου, οι διατάξεις που καθορίζουν προθεσμίες είναι ανατρεπτικές, καθόσον άγνοια νόμου δεν συγχωρείται και υπέρβασή τους είναι επιτρεπτή εντελώς εξαιρετικώς, μόνο για λόγους ανώτερης βίας, σε κάθε δε περίπτωση αναστέλλονται εάν κατά τη λήξη τους συμβεί ένα γεγονός που συνιστά ανώτερη βία, ένεκα της οποίας κατέστη αδύνατο στον ενδιαφερόμενο, τόσο να ενεργήσει ο ίδιος εμπροθέσμως όσο και να ειδοποιήσει έγκαιρα πληρεξούσιο πρόσωπο.

Εν προκειμένω, με την προσβαλλόμενη απόφαση της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. κρίθηκε ότι τα εκτεθέντα στην προδικαστική προσφυγή πραγματικά περιστατικά δεν συνιστούσαν λόγο ανωτέρας βίας που θα δικαιολογούσε την αναστολή της αποκλειστικής προθεσμίας του κρίσιμου όρου της Διακήρυξης για κατάθεση της εγγύησης συμμετοχής μέχρι την ορισθείσα ημερομηνία και ώρα αποσφράγισης των προσφορών.

Πράγματι, το δικαστήριο δέχθηκε πως από τις ιατρικές γνωματεύσεις που προσκόμισε ο αιτών προς τεκμηρίωση του προβαλλομένου ισχυρισμού του περί ανωτέρας βίας, αποδεικνύεται μεν ότι η ασθένεια της κόρης του εκδηλώθηκε πριν την εκπνοή της ως άνω ανατρεπτικής προθεσμίας, καθώς και ότι παρέστη ανάγκη άμεσης αντιμετώπισής της, χωρίς, όμως, παραλλήλως να προκύπτει ότι ο αιτών τελούσε σε πραγματική αδυναμία να επιμεληθεί των υποθέσεών του ή άλλως ότι κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια, η δε ασθένεια του ως άνω συγγενικού του προσώπου, δεν συνιστά λόγο ανώτερης βίας, υπό την έννοια της πρόκλησης στον αιτούντα ψυχολογικής σύγχυσης, ώστε να είναι αδύνατη η προσωπική ενέργεια του ίδιου ή η έγκαιρη ειδοποίηση τρίτου προσώπου. Άλλωστε, στις περιπτώσεις ανατρεπτικών προθεσμιών, ο ενδιαφερόμενος ή ο εκπρόσωπός του, πρέπει να επιδεικνύουν τη δέουσα επιμέλεια, ώστε, όταν συμβεί κάποιο γεγονός αποτρεπτικό της άσκησης του σχετικού δικαιώματος, να είναι δυνατή η άσκηση αυτού από τρίτο ειδοποιούμενο σχετικά πρόσωπο.

Κρίθηκε, επομένως, ότι ο αιτών δεν τήρησε προσηκόντως τις επί ποινή αποκλεισμού υποχρεώσεις του, όπως αυτές απορρέουν από τη διακήρυξη, το νόμο και τις πρακτικές δυνατότητες, υπαγορευόμενες, μάλιστα και από την αρχή της επιμέλειας, και μερίμνησε εκπρόθεσμα, προσκομίζοντας το πρωτότυπο της εγγυητικής του επιστολής στην Επιτροπή του διαγωνισμού μετά το πέρας της καταληκτικής προθεσμίας.

Το δικαστήριο επεσήμανε, μάλιστα, ότι ουδόλως έθεσε ενώπιον της Επιτροπής του διαγωνισμού τον ως άνω λόγο, είτε κατά την κατάθεση της πρωτότυπης εγγύησης είτε μεταγενέστερα με σχετικό έγγραφό του, ώστε η Επιτροπή να δύναται να κρίνει αν ο αιτών κωλυόταν λόγω ανωτέρας βίας. Επομένως, τόσο η Επιτροπή διενέργειας του διαγωνισμού όσο και η αναθέτουσα αρχή, έπραξαν βάσει των υποβληθέντων στοιχείων και του ανωτέρω κανονιστικού πλαισίου της διακήρυξης, που είναι σύμφωνο και με το ν.4412/2016.

Απόσπασμα απόφασης

12. Επειδή, υπό τα ανωτέρω δεδομένα, από τη διακήρυξη και τη λεκτική διατύπωση των επίμαχων όρων της (2.2.2.1, 2.4.2.4, 3.1 και 3.1.2.1.) προκύπτει ότι τα απαιτούμενα προς προσκόμιση σε έντυπη μορφή στοιχεία της προσφοράς, που υποβάλλονται ή περιέρχονται στην Επιτροπή του διαγωνισμού μετά την καθοριζόμενη προθεσμία, θεωρούνται εκπροθέσμως κατατεθέντα, τούτο δε, αποτελεί απαράβατο όρο της διακήρυξης και η μη συμμόρφωση σε αυτόν συνεπάγεται την απόρριψη της προσφοράς διότι για τις πρωτότυπες εγγυήσεις συμμετοχής γίνεται ιδιαιτέρως μνεία στη διακήρυξη με ρητώς αυτοτελή πρόβλεψη (βλ. όρο 3.1.2.1), ότι προσκομίζονται με ευθύνη του οικονομικού φορέα πριν την ημερομηνία αποσφράγισης των προσφορών άλλως, η προσφορά απορρίπτεται ως απαράδεκτη. Περαιτέρω, από τις ιατρικές γνωματεύσεις που προσκόμισε ο αιτών προς τεκμηρίωση του προβαλλομένου ισχυρισμού του περί ανωτέρας βίας, αποδεικνύεται μεν ότι η ασθένεια της κόρης του εκδηλώθηκε πριν την εκπνοή της ως άνω ανατρεπτικής προθεσμίας, καθώς και ότι παρέστη ανάγκη άμεσης αντιμετώπισής της με τη μεταφορά της στα ως άνω ιατρεία, λόγω της προλιποθυμικής κατάστασης στα πλαίσια προηγούμενων επεισοδίων, χωρίς, όμως, παραλλήλως να προκύπτει ότι ο αιτών τελούσε σε πραγματική αδυναμία να επιμεληθεί των υποθέσεών του ή άλλως ότι κατέβαλε κάθε δυνατή προσπάθεια, η δε ασθένεια του ως άνω συγγενικού του προσώπου, δεν συνιστά λόγο ανώτερης βίας, υπό την έννοια της πρόκλησης στον αιτούντα ψυχολογικής σύγχυσης, ώστε να είναι αδύνατη η προσωπική ενέργεια του ίδιου ή η έγκαιρη ειδοποίηση τρίτου προσώπου. Άλλωστε, στις περιπτώσεις ανατρεπτικών προθεσμιών, ο ενδιαφερόμενος ή ο εκπρόσωπός του, πρέπει να επιδεικνύουν τη δέουσα επιμέλεια, ώστε, όταν συμβεί κάποιο γεγονός αποτρεπτικό της άσκησης του σχετικού δικαιώματος, να είναι δυνατή η άσκηση αυτού από τρίτο ειδοποιούμενο σχετικά πρόσωπο. Συνεπώς, ο αιτών δεν τήρησε προσηκόντως τις επί ποινή αποκλεισμού υποχρεώσεις του, όπως αυτές απορρέουν από τη διακήρυξη, το νόμο και τις πρακτικές δυνατότητες, υπαγορευόμενες, μάλιστα και από την αρχή της επιμέλειας, και μερίμνησε εκπρόθεσμα, προσκομίζοντας το πρωτότυπο της εγγυητικής του επιστολής στην Επιτροπή του διαγωνισμού μετά το πέρας της καταληκτικής προθεσμίας (25.7.2024 και ώρα 09.00) στις 09.50 (πρωτοκολλήθηκε στις 09.53, σύμφωνα με το ηλεκτρονικό πρωτόκολλο της αρμόδιας υπηρεσίας, βλ. σελ. 6 της υπ’ αρ. πρωτ. …/25.11.2024 εκθέσεως των απόψεων της αναθέτουσας αρχής). Έτι περαιτέρω, ως βασίμως επικαλείται η αναθέτουσα αρχή, ουδόλως έθεσε ενώπιον της Επιτροπής του διαγωνισμού τον ως άνω λόγο, είτε κατά την κατάθεση της πρωτότυπης εγγύησης είτε μεταγενεστέρως με σχετικό έγγραφό του, ώστε η Επιτροπή να δύναται να κρίνει αν ο αιτών κωλυόταν λόγω ανωτέρας βίας. Συνακολούθως, τόσο η Επιτροπή διενέργειας του διαγωνισμού όσο και η αναθέτουσα αρχή, έπραξαν βάσει των υποβληθέντων στοιχείων και του ανωτέρω κανονιστικού πλαισίου της διακήρυξης, που είναι σύμφωνο και με το ν.4412/2016. Επιπροσθέτως, απορριπτέος ως αβάσιμος είναι και ο λόγος της κρινόμενης αιτήσεως περί δυνατότητας της αναθέτουσας αρχής να προβεί στον έλεγχο γνησιότητας της εγγυητικής επιστολής που είχε κατατεθεί ηλεκτρονικώς από τον αιτούντα, καθόσον ο έλεγχος αυτός, πραγματοποιείται κατά τις διατάξεις της Διακήρυξης (3.1.2.1), μετά την προσκόμιση της πρωτότυπης εγγυητικής επιστολής, ως βασίμως προβάλλει η αναθέτουσα αρχή. Τέλος, δοθέντος ότι σύμφωνα με την αρχή της τυπικότητας, που διέπει κάθε διαγωνιστική διαδικασία, οι προσφορές που δεν πληρούν τους όρους της διακήρυξης καθίστανται απορριπτέες ως απαράδεκτες (πρβλ.ΣτΕ ΕΑ 50, 233, 248/2020), καθώς και ότι έκφανση της αρχής της τυπικότητας αποτελεί και η υποχρέωση της αναθέτουσας αρχής να απορρίπτει προσφορές που δεν συμμορφώνονται με της επιταγές της διακήρυξης, παρέπεται ότι η αναθέτουσα αρχή κατά δέσμια αρμοδιότητα προβαίνει στον αποκλεισμό της προσφοράς υποψήφιου διαγωνιζόμενου λόγω μη πλήρωσης ρητού ουσιώδους όρου της διακήρυξης, που αποτελεί τυπική προϋπόθεση για το παραδεκτό της συμμετοχής στη διαγωνιστική διαδικασία, ως εν προκειμένω, σύμφωνα με τα προαναφαφερόμενα, απορριπτομένου του σχετικού λόγου της κρινόμενης αιτήσεως περί παραβιάσεως της αρχής της αναλογικότητας, καθόσον αυτή ανάγεται στο πεδίο της διακριτικής ευχέρειας της διοίκησης, προϋπόθεση που δεν συντρέχει εν προκειμένω (σκέψη δέκατη). Συνεπεία των ανωτέρω, η εκφρασθείσα με την προσβαλλόμενη απόφαση κρίση της Ε.Α.ΔΗ.ΣΥ. παρίσταται σύμφωνη με το κανονιστικό πλαίσιο του διαγωνισμού και τις αρχές της ίσης μεταχείρισης, της διαφάνειας και της τυπικότητας και νομίμως απερρίφθη με αυτή η προδικαστική προσφυγή του αιτούντος.

Δείτε αναλυτικά την απόφαση στο sakkoulas-online.gr.