Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη: τι ισχύει από 2 Αυγούστου 2026 και τι μετατέθηκε

Στις 27 Ιουλίου 2026 τέθηκε σε ισχύ ο Κανονισμός (ΕΕ) 2026/1744, το λεγόμενο Digital Omnibus για την τεχνητή νοημοσύνη, έξι ημέρες πριν από την ημερομηνία κατά την οποία θα άρχιζαν να εφαρμόζονται οι υποχρεώσεις για τα συστήματα υψηλού κινδύνου. Το μήνυμα που κυριάρχησε στην αγορά ήταν ότι ο Κανονισμός για την Τεχνητή Νοημοσύνη «αναβλήθηκε». Αυτό δεν ισχύει.

Μετατέθηκε ένα μόνο τμήμα του πλαισίου. Για τα αυτοτελή συστήματα υψηλού κινδύνου του Παραρτήματος III η ημερομηνία εφαρμογής μετακινήθηκε στις 2 Δεκεμβρίου 2027, και για τα συστήματα που ενσωματώνονται σε προϊόντα του Παραρτήματος I στις 2 Αυγούστου 2028. Οι ημερομηνίες είναι πλέον σταθερές και δεν συνδέονται με την ολοκλήρωση των εναρμονισμένων προτύπων.

Όσα δεν μετατέθηκαν άρχισαν να ισχύουν κανονικά στις 2 Αυγούστου 2026. Οι υποχρεώσεις διαφάνειας του άρθρου 50 δεν τροποποιήθηκαν: απαιτείται ενημέρωση ότι ο χρήστης αλληλεπιδρά με σύστημα ΤΝ, γνωστοποίηση των deepfakes που απεικονίζουν υπαρκτά πρόσωπα, τόπους ή γεγονότα, καθώς και ενημέρωση των προσώπων που εκτίθενται σε συστήματα αναγνώρισης συναισθημάτων ή βιομετρικής κατηγοριοποίησης. Οι απαγορευμένες πρακτικές του άρθρου 5 ισχύουν από τον Φεβρουάριο του 2025 και οι υποχρεώσεις των παρόχων μοντέλων γενικού σκοπού από τον Αύγουστο του 2025.

Το κρίσιμο σημείο για τις ελληνικές επιχειρήσεις είναι ότι το άρθρο 50 εφαρμόζεται με βάση τη λειτουργία του συστήματος και όχι την κατηγορία κινδύνου. Οργανισμός που καταλήγει, ορθώς, ότι κανένα σύστημά του δεν είναι υψηλού κινδύνου μπορεί να εμπίπτει πλήρως στις υποχρεώσεις διαφάνειας επειδή διαθέτει συνομιλιακή διεπαφή προς πελάτες ή παράγει περιεχόμενο με εργαλείο παραγωγικής ΤΝ.

Ακολουθεί δεύτερη προθεσμία που παραβλέπεται συστηματικά. Η υποχρέωση μηχανικά αναγνώσιμης σήμανσης του παραγόμενου περιεχομένου κατά το άρθρο 50 παράγραφος 2 ισχύει από τις 2 Αυγούστου 2026 για συστήματα που διατίθενται από την ημερομηνία αυτή και μετά, ενώ για συστήματα που είχαν ήδη διατεθεί στην αγορά πριν από αυτήν δόθηκε μεταβατική περίοδος τεσσάρων μηνών, έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026. Πρόκειται για τεχνική παρέμβαση και όχι για σύνταξη πολιτικής.

Από τις 2 Δεκεμβρίου 2026 προστίθενται επίσης νέες απαγορευμένες πρακτικές, οι οποίες αφορούν συστήματα που προορίζονται για τη δημιουργία μη συναινετικού οικείου υλικού και υλικού σεξουαλικής κακοποίησης ανηλίκων, καθώς και τη διάθεση τέτοιων συστημάτων χωρίς εύλογα μέτρα ασφαλείας.

Επισημαίνεται τέλος ότι μόνο ο κλάδος της τεχνητής νοημοσύνης της ευρύτερης δέσμης Digital Omnibus έχει θεσπιστεί. Οι προτεινόμενες τροποποιήσεις του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων, της οδηγίας ePrivacy, της οδηγίας NIS2 και της πράξης για τα δεδομένα παραμένουν υπό διαπραγμάτευση και δεν αποτελούν ισχύον δίκαιο.

Για τις εποπτευόμενες οντότητες το ζήτημα δεν είναι αυτοτελές. Αστοχία συστήματος ΤΝ μπορεί να ενεργοποιήσει ταυτόχρονα αναφορά περιστατικού ΤΠΕ κατά τον DORA, γνωστοποίηση κατά το εθνικό πλαίσιο NIS2 και γνωστοποίηση παραβίασης δεδομένων. Η διακυβέρνηση της τεχνητής νοημοσύνης ανήκει επομένως στο υφιστάμενο πλαίσιο κινδύνου ΤΠΕ και όχι σε χωριστό έργο που μπορεί να αναμένει έως το 2027.

Το ενδεδειγμένο πρώτο βήμα είναι μια αμειβόμενη νομική και κανονιστική αξιολόγηση που προσδιορίζει ποια συστήματα παρέχει και χρησιμοποιεί ο οργανισμός, πώς ταξινομείται το καθένα, ποιες υποχρεώσεις ισχύουν ήδη και τι καθίσταται απαιτητό στις 2 Δεκεμβρίου 2026.

Πηγές: Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1689 Κανονισμός (ΕΕ) 2026/1744, ΕΕ L 24.7.2026, σε ισχύ 27.7.2026· Κανονισμός (ΕΕ) 2022/2554 (DORA)· Οδηγία (ΕΕ) 2022/2555 (NIS2), όπως έχει μεταφερθεί στο εθνικό δίκαιο.