Επικύρωση πρακτικού ποινικής διαπραγμάτευσης: Μη νόμιμη η αναβολή για κρείσσονες αποδείξεις (ΑΠ 28/2025)

Δεκτή έγινε αναίρεση υπέρ του νόμου κατά απόφασης με την οποία διατάχθηκε η εκ νέου αναβολή, για κρείσσονες αποδείξεις, υπόθεσης επικύρωσης πρακτικού ποινικής διαπραγμάτευσης, λόγω θετικής υπέρβασης εξουσίας του δικαστηρίου της ουσίας (ΑΠ 28/2025).

Σύμφωνα με το σκεπτικό του Αρείου Πάγου, από τις διατάξεις του άρθρου 303 του ΚΠΔ σαφώς συνάγεται ότι επί του θεσμού της ποινικής διαπραγμάτευσης ουδεμία αποδεικτική διαδικασία λαμβάνει χώρα ενώπιον του ποινικού δικαστηρίου για τη διαπίστωση της ενοχής του κατηγορουμένου, η ομολογία της οποίας από αυτόν αποτελεί προϋπόθεση για την σύνταξη του πρακτικού της ποινικής διαπραγμάτευσης.

Η δε δικαιοδοτική εξουσία του δικαστηρίου (Μονομελούς Εφετείου ή Μονομελούς Πλημμελειοδικείου) εξαντλείται στην επικύρωση του πρακτικού διαπραγμάτευσης και δεν δικαιοδοτεί αυτό ως προς την ενοχή του κατηγορουμένου, αλλά ως προς τη διάρκεια της ποινής, για την επιμέτρηση της οποίας εφαρμόζει τα κριτήρια του άρθρου 79 του ΠΚ, δυνάμενο να επιβάλει ποινή μικρότερη από τη συμφωνηθείσα μεταξύ του εισαγγελέα και του κατηγορουμένου και πάντως όχι υπερβαίνουσα αυτήν. Ερευνά, επίσης, αυτεπαγγέλτως τους λόγους που αναφέρονται στο άρθρο 368 περ. β' (οριστική παύση ποινικής δίωξης) και γ' (κήρυξη απαράδεκτης της ποινικής δίωξης) του ΚΠΔ και δικαιούται να μεταβάλλει τον νομικό χαρακτηρισμό της πράξης μόνο προς όφελος του κατηγορουμένου.

Στην υπό κρίση υπόθεση, οι κατηγορούμενοι υπέβαλαν αίτηση ποινικής διαπραγμάτευσης για τα αδικήματα της διακίνησης ναρκωτικών και της παράνομης οπλοκατοχής. Η διαδικασία τελεσφόρησε με τη σύνταξη του ένδικου πρακτικού διαπραγμάτευσης ενώπιον της Εισαγγελίας Εφετών, στο οποίο οι κατηγορούμενοι ομολόγησαν την τέλεση των πράξεων και συμφωνήθηκε το ύψος των επιβλητέων ποινών. Ωστόσο, το Μονομελές Εφετείο Κακουργημάτων, επιλαμβανόμενο της επικύρωσης του πρακτικού, ανέβαλε κατ’ επανάληψη την εκδίκαση της υπόθεσης για κρείσσονες αποδείξεις, προκειμένου να προσκομιστεί η απόφαση σχετικά με το συναφές αδίκημα της εγκληματικής οργάνωσης που εκκρεμούσε σε βάρος τους.

Το ανώτατο δικαστήριο επεσήμανε ότι στη δίκη επικύρωσης του πρακτικού διαπραγμάτευσης δεν διεξάγεται αποδεικτική διαδικασία επί των πραγματικών περιστατικών. Η ομολογία των κατηγορουμένων αποτελεί το θεμέλιο και την απαραίτητη προϋπόθεση για την έναρξη της διαπραγμάτευσης, γεγονός που περιορίζει τη δικαιοδοτική εξουσία του δικαστηρίου αποκλειστικά στον έλεγχο της νομιμότητας και την επικύρωση των συμφωνηθέντων.

Έκρινε, συνεπώς, ότι πλημμελώς αναβλήθηκε η υπόθεση για κρείσσονας αποδείξεις και ο μοναδικός λόγος της υπό κρίση αναίρεσης υπέρ του νόμου, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας για θετική υπέρβαση της εξουσίας του με την αναβολή της υπόθεσης για κρείσσονας αποδείξεις, είναι βάσιμος.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, όπως τόνισε το ανώτατο δικαστήριο, τυχόν ανάδυση νέων στοιχείων μετά την επικύρωση του πρακτικού και την επιβολή της ποινής μπορεί να αντιμετωπιστεί μέσω του θεσμού της επανάληψης της διαδικασίας (άρθρο 525 επ. ΚΠΔ), και όχι μέσω αναβολής για κρείσσονες αποδείξεις.

Απόσπασμα απόφασης

Με το εν λόγω πρακτικό διαπραγμάτευσης, που υπογράφηκε από την εισαγγελέα εφετών Κρήτης και από τους διορισμένους συνηγόρους και αντικλήτους των κατηγορουμένων, συμφωνήθηκε η επιβολή για τις ανωτέρω πράξεις τους στον Μ. Ζ. του Αντωνίου ποινής φυλάκισης τριών (3) ετών και έξι (6) μηνών και στον Β. Ζ. του Α. τριών (3) ετών. Κατόπιν τούτων, εκδόθηκε η υπ' αριθ. 29/5-8-2021 διάταξη της αντεισαγγελέα εφετών Κρήτης, με την οποία αντικαταστάθηκε η προσωρινή κράτηση των κατηγορουμένων με τους περιοριστικούς όρους της απαγόρευσης εξόδου τους από τη χώρα και της υποχρέωσης εμφάνισής τους το πρώτο πενθήμερο κάθε μήνα στο Αστυνομικό Τμήμα του τόπου κατοικίας τους. Ακολούθως, εισήχθη η υπόθεση στο αρμόδιο Μονομελές Εφετείο Κακουργημάτων Κρήτης, μετά από επανειλημμένες αναβολές, για επικύρωση του πρακτικού ποινικής διαπραγμάτευσης κατά την δικάσιμο της 8-7-2024. Κατά τη δικάσιμο αυτή, οι συνήγοροι υπεράσπισης των κατηγορουμένων ζητώντας να εμμείνει το δικαστήριο στις προηγούμενες αναβλητικές αποφάσεις του υπέβαλαν προς το δικαστήριο αίτημα αναβολής της δίκης, μέχρι να δικαστεί η υπόθεση για την κατηγορία της εγκληματικής οργάνωσης και σε βάρος των κατηγορουμένων, που εκκρεμεί στο Τριμελές Εφετείο Κακουργημάτων Κρήτης. Το Μονομελές Εφετείο με την προσβαλλόμενη απόφασή του έκανε δεκτό το ανωτέρω υποβληθέν αίτημα αναβολής με την ακόλουθη κατά λέξη αιτιολογία: "Από τη διάταξη του άρθρου 352 παρ. 3 ΚΠΔ, προκύπτει ότι: ''3. Αν το δικαστήριο κρίνει ότι χρειάζεται νέες αποδείξεις, μπορεί να αναβάλει τη συζήτηση της υπόθεσης, εφαρμόζοντας ανάλογα τις διατάξεις της παραγράφου 2 του άρθρου αυτού. Στην προκειμένη περίπτωση, κρίνεται αναγκαίο το δικαστήριο να εμμείνει στις υπ' αριθ. 34/20-09-2021, 157/10-10-2022, 159/18-09-2021 και 108/03-06-2024 προγενέστερες αποφάσεις του και να αναβληθεί η υπόθεση, προκειμένου να προσκομιστεί στο δικαστήριο τούτο απόφαση του Τριμελούς Εφετείου Κακουργημάτων Κρήτης, όπου εκκρεμεί εις βάρος των κατηγορουμένων συναφές αδίκημα, σε νέα δικάσιμο, την οποία θα ορίσει η εισαγγελέας εφετών Κρήτης''. Ακολούθως, με την παρουσία των κατηγορουμένων, μετά την αποδοχή του αιτήματός τους το Μονομελές Εφετείο Κακουργημάτων Κρήτης ανέβαλε την έκδοση της οριστικής του απόφασης με το εξής διατακτικό: "Το δικαστήριο εμμένει στις προηγούμενες υπ' αριθ. 34/20-09-2021, 157/10-10-2022, 159/18-09-2021 και 108/03-06-2024 αποφάσεις του. Αναβάλλει την εκδίκαση της κρινόμενης υποθέσεως, σε νέα δικάσιμο, την οποία θα ορίσει η εισαγγελέας εφετών Κρήτης".Σύμφωνα με τις προεκτεθείσες νομικές σκέψεις, στην δίκη επικύρωσης του πρακτικού διαπραγμάτευσης δεν διεξάγεται αποδεικτική διαδικασία περί των αποδεικτέων πραγματικών περιστατικών, ως προς τα οποία υπάρχει ομολογία, που αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση της έναρξης της διαδικασίας της ποινικής διαπραγμάτευσης. Έτσι, εν προκειμένω η δικαιοδοτική εξουσία του Μονομελούς Εφετείου Κακουργημάτων εξαντλείται στην επικύρωση του πρακτικού διαπραγμάτευσης, το οποίο εμπεριέχει την ομολογία ότι τέλεσαν την αποδιδόμενη σε αμφότερους τους κατηγορουμένους αξιόποινη πράξη της διακεκριμένης διακίνησης ναρκωτικών ουσιών, επίσης του πρώτου από αυτούς και για την οπλοκατοχή, χωρίς να λαμβάνει χώρα περαιτέρω αποδεικτική διαδικασία για την διαπίστωση της ενοχής τους ως προς τις συγκεκριμένες πράξεις τους. Με βάση τα ανωτέρω, πλημμελώς αναβλήθηκε η υπόθεση για κρείσσονας αποδείξεις και ο μοναδικός λόγος της αναίρεσης της αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου, με τον οποίο πλήττεται η προσβαλλόμενη απόφαση του δικαστηρίου της ουσίας, για θετική υπέρβαση της εξουσίας του με την αναβολή της υπόθεσης για κρείσσονας αποδείξεις, είναι βάσιμος, ερειδόμενος στη διάταξη του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ. Θ' του ΚΠΔ.

Δείτε αναλυτικά την απόφαση στο areiospagos.gr.