Επιμέλεια και επικοινωνία τέκνου: Δυνατότητα μεταρρύθμισης οριστικής απόφασης κατά της οποίας έχει ασκηθεί έφεση

Με το άρθρο 109 του Ν. 5264/2026 με τίτλο «Νέο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης, μεταφοράΟργανισμού Πληρωμών και Ελέγχου Κοινοτικών Ενισχύσεων Προσανατολισμού και Εγγυήσεων στην Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων και λοιπές διατάξεις» (ΦΕΚ Α’/239/10-12-2025) προβλέπεται πλέον η δυνατότητα μεταρρύθμισης οριστικής δικαστικής απόφασης που ρυθμίζει ζητήματα επιμέλειας και επικοινωνίας τέκνου κατά της οποίας έχει ασκηθεί έφεση, κατόπιν τροποποίησης του σχετικού άρθρου 1536 του Αστικού Κώδικα.

Συγκεκριμένα, το νέο άρθρο 1536 ΑΚ, υπό τον νέο τίτλο «Ανάκληση ή μεταρρύθμιση δικαστικής απόφασης σχετικής με τη γονική μέριμνα», ορίζει ότι:

«1. Αν από τότε που εκδόθηκε δικαστική απόφαση σχετική με τη γονική μέριμνα μεταβλήθηκαν οι συνθήκες, το δικαστήριο οφείλει, ύστερα από αίτηση ενός ή και των δύο γονέων, των πλησιέστερων συγγενών του τέκνου ή του εισαγγελέα, να προσαρμόσει την απόφασή του στις νέες συνθήκες, ανακαλώντας ή μεταρρυθμίζοντάς την, σύμφωνα με το συμφέρον του τέκνου, και ιδίως να αποδώσει στους γονείς την άσκηση της γονικής μέριμνας που τους είχε αφαιρεθεί.

2. Μεταρρύθμιση δύναται να αποφασίζεται από το δικαστήριο που εξέδωσε την απόφαση, έπειτα από αίτηση του ασκούντος το ένδικο μέσο ή του αρμόδιου εισαγγελέα, και κατά οριστικής αποφάσεως που ρυθμίζει ζητήματα επιμέλειας και επικοινωνίας τέκνου κατά της οποίας έχει ασκηθεί έφεση. Η ισχύς της ως άνω απόφασης ισχύει μέχρι την έκδοση απόφασης επί του ενδίκου μέσου και εκδίδεται αποκλειστικά σε περιπτώσεις που το επιβάλλει το συμφέρον του τέκνου.»

Επίσης, ο Ν. 5264/2026 προβλέπει και την αντίστοιχη τροποποίηση των άρθρων 592 και 593 του Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας.

Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του νόμου, η παρ. 1 του άρθρου 1536 του Αστικού Κώδικα αποτελεί μια σημαντική διάταξη που έχει χρησιμοποιηθεί από τα δικαστήρια για να ρυθμίσει σημαντικές καταστάσεις που αφορούν τις σχέσεις γονέων και τέκνων. Εφαρμόζεται κυρίως στις τελεσίδικες αποφάσεις και απαιτεί συνήθως ακραίες συμπεριφορές ή εγκληματικές πράξεις και ουσιώδη μεταβολή των συνθηκών.

Η προσθήκη της παραγράφου 2 στο άρθρο 1536 ΑΚ καλύπτει ένα σημαντικό κενό που αφορά την επικοινωνία και την επιμέλεια, τα κομμάτια, δηλαδή, της γονικής μέριμνας για τα οποία ανακύπτουν οι σφοδρές αντιδικίες και οι καθημερινές δυσκολίες. Όταν εκδικάζεται μια οριστική απόφαση κατά της οποίας έχει ασκηθεί έφεση, συχνά παρατηρείται η ανάγκη μεταρρύθμισης της απόφασης μέχρι την έκδοση απόφασης επί του ενδίκου μέσου, ιδίως όταν η απόφαση εκτίμησε εσφαλμένως τις συνθήκες διαβίωσης των τέκνων και του συμφέροντός τους ή υπήρξε μεταβολή, μη επιτυχημένη εφαρμογή ή και εξ αρχής αδυναμία να εφαρμοστεί το διατακτικό της απόφασης.

Στην αιτιολογική έκθεση επισημαίνεται ότι προϋπόθεση αποτελεί να έχει ασκηθεί έφεση, με την οποία θα έχουν προβληθεί τα σφάλματα της πρωτόδικης απόφασης, και η μεταρρύθμιση ισχύει μόνο μέχρι την έκδοση της δευτεροβάθμιας απόφασης. Τη δυνατότητα και εξουσία μεταρρύθμισης διαθέτει το δικαστήριο του πρώτου βαθμού που εξέδωσε την οριστική απόφαση και μεταρρύθμιση επιτρέπεται αποκλειστικά όταν το επιβάλλει το συμφέρον του τέκνου.

Με τις υπόλοιπες διατάξεις ρυθμίζεται η νέα αυτή δυνατότητα και δικονομικά, ορίζοντας πως ασκείται με ξεχωριστό δικόγραφο, δικάζεται κατά τις ειδικές διαδικασίες και κατά προτεραιότητα σύμφωνα με τη νέα παρ. 2 του άρθρου 593 Κώδικα Πολιτικής Δικονομίας (π.δ. 503/1985, Α’ 182).

Δείτε αναλυτικά τον Ν. 5264/2025 στο et.gr.