Βασικά σημεία του εργασιακού νόμου 5239/2025

Το προηγούμενο διάστημα τέθηκε σε ισχύ ο Νόμος 5239/2025, φέροντας ορισμένες αλλαγές στο έως σήμερα ισχύον εργασιακό πλαίσιο. Ακολουθεί μία αποτύπωση ορισμένων βασικών σημείων. Συγκεκριμένα:

Ι. Ρύθμιση του χρόνου εργασίας

Υπερωριακή απασχόληση – έως 4 ώρες ημερησίως (άρθρο 7)

Ως γνωστόν η απασχόληση πέραν των σαράντα πέντε (45) ωρών σε εβδομαδιαία βάση για επιχειρήσεις όπου εφαρμόζεται το σύστημα της πενθήμερης απασχόλησης και πέραν των 48 ωρών για επιχειρήσεις όπου εφαρμόζεται το σύστημα της εξαήμερης απασχόλησης θεωρείται υπερωριακή. Με το Ν. 5239/2025 ωστόσο, χωρίς να θίγονται τα όρια του νόμιμου ημερήσιου ωραρίου απασχόλησης, προβλέπεται ότι η υπερωριακή απασχόληση μπορεί να ανέρχεται σε έως τέσσερις (4) ώρες ημερησίως, με το ανώτατο όριο υπερωριακής απασχόλησης να ανέρχεται σε εκατόν πενήντα (150) ώρες ετησίως. Η αμοιβή για την υπερωριακή απασχόληση είναι ίση με το καταβαλλόμενο ωρομίσθιο προσαυξημένο κατά 40%.

Σύμφωνα με το Νόμο, η άρνηση του εργαζομένου να εργαστεί πέραν του 8ώρου δεν συνιστά λόγο απόλυσης, ούτε μπορεί να οδηγήσει σε οποιαδήποτε βλαπτική μεταβολή ή δυσμενή διάκριση σε βάρος του εργαζομένου από τον εργοδότη. Επισημαίνεται, ωστόσο, ότι το κύρος της απόλυσης ή η διαπίστωση τυχόν βλαπτικής μεταβολής ή δυσμενούς διάκρισης σε βάρος του εργαζομένου, πρόκειται για ζητήματα που μόνο δικαστικά μπορούν να διαγνωστούν, κατόπιν προσφυγής του θιγόμενου εργαζομένου.

Διευθέτηση χρόνου εργασίας (άρθρο 8)

Σε επιχειρήσεις στις οποίες εφαρμόζεται συμβατικό ωράριο εργασίας έως σαράντα (40) ωρών εβδομαδιαίως, επιτρέπεται να συμφωνείται ότι, για μία χρονική περίοδο (περίοδος αυξημένης απασχόλησης), ο εργαζόμενος θα απασχολείται δύο (2) ώρες την ημέρα επιπλέον των οκτώ (8) ωρών, υπό την προϋπόθεση ότι οι επιπλέον των οκτώ (8) ή του μικρότερου συμβατικού ωραρίου ώρες εργασίας την ημέρα ή οι επιπλέον των σαράντα (40) (ή του μικρότερου συμβατικού ωραρίου) ώρες εργασίας την εβδομάδα αφαιρούνται από τις ώρες εργασίας μιας άλλης χρονικής περιόδου (περίοδος μειωμένης απασχόλησης).

Αντί της παραπάνω μειώσεως των ωρών εργασίας, επιτρέπεται να χορηγείται στον εργαζόμενο ανάλογη ημερήσια ανάπαυση (ρεπό) ή ανάλογη προσαύξηση της ετήσιας άδειας με αποδοχές ή συνδυασμός μειωμένων ωρών, ημερών ανάπαυσης και ημερών αδείας. Το χρονικό διάστημα των περιόδων αυξημένης και μειωμένης απασχόλησης δεν υπερβαίνει συνολικά τους δώδεκα (12) μήνες, ενώ δεν επιτρέπεται να είναι μικρότερο της μίας (1) εβδομάδας (περίοδος αναφοράς).

Η άρνηση του εργαζομένου να παράσχει την επιπλέον εργασία δεν συνιστά λόγο απόλυσης, εφόσον η άρνηση δεν είναι αντίθετη στην καλή πίστη · ζήτημα ωστόσο, που, ομοίως με ανωτέρω, μόνο δικαστικά μπορεί να κριθεί και αξιολογηθεί.

ΙΙ. Αλλαγές στην ετήσια άδεια του εργαζομένου (άρθρο 10)

Η άδεια κατ’ αρχήν χορηγείται αδιαίρετη και σε συνεχείς ημέρες και κατ’ εξαίρεση, κατόπιν αιτήματος του εργαζομένου και αποδοχής του από τον εργοδότη, δύναται να χορηγηθεί μέρος αυτής. Με το Ν. 5239/2025 προβλέπεται ότι, σε περίπτωση κατάτμησης του χρόνου άδειας σε περισσότερες περιόδους, υποχρεωτικά ένα μέρος της άδειας περιλαμβάνει τουλάχιστον έξι (6) εργάσιμες ημέρες σε περίπτωση εξαήμερης απασχόλησης εβδομαδιαίως και σε τουλάχιστον πέντε (5) εργάσιμες ημέρες σε περίπτωση πενθήμερης απασχόλησης εβδομαδιαίως, αντί για τουλάχιστον δώδεκα (12) και δέκα (10) εργάσιμες, αντίστοιχα που ίσχυε μέχρι πρότινος. Δεν υφίσταται πλέον υποχρέωση τήρησης βιβλίου αδειών.

ΙΙΙ. Επέκταση της άδειας μητρότητας και στην περίπτωση της αναδοχής (άρθρο 12)

Σύμφωνα με τον Νόμο, τόσο η μητέρα που αποκτά τέκνο με τη διαδικασία της παρένθετης μητρότητας, όσο και η εργαζόμενη που υιοθετεί τέκνο ή γίνεται ανάδοχος τέκνου από την ένταξη του παιδιού στην οικογένεια και έως την ηλικία των οκτώ (8) ετών, δικαιούται το μεταγενέθλιο τμήμα της άδειας μητρότητας, καθώς και τις πάσης φύσεως αποδοχές και επιδόματα που συνδέονται με αυτήν, εφόσον πληρούνται οι προϋποθέσεις που ορίζονται στις επιμέρους καταστατικές διατάξεις του φορέα ασφάλισής τους. Σημειώνεται ότι το επίδομα μητρότητας (κυοφορίας και λοχείας) που καταβάλλεται για 119 ημέρες (17 εβδομάδες) προϋποθέτει την πραγματοποίηση 200 ημερών ασφάλισης μέσα στα τελευταία 2 έτη πριν από την πιθανή ημέρα τοκετού.

IV. Αλλαγές στην οικειοθελή αποχώρηση εργαζομένου (άρθρο 14)

Η αδικαιολόγητη (αυθαίρετη) αποχή του εργαζομένου από την εργασία για διάστημα μεγαλύτερο των τριών (3) συναπτών εργάσιμων ημερών μπορεί να θεωρηθεί ως καταγγελία της σύμβασης εκ μέρους του, υπό την προϋπόθεση ότι έχει παρέλθει επιπλέον χρονικό διάστημα δύο (2) συναπτών εργάσιμων ημερών από την υποχρεωτική όχλησή του από τον εργοδότη του, η οποία α) δηλώνεται υπεύθυνα στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και β) αποδεικνύεται με κάθε πρόσφορο γραπτό τρόπο.

Πλέον και ο εργαζόμενος μπορεί να αναγγείλει στο Π.Σ. ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ την οικειοθελή αποχώρησή του.

V. «Fasttrack» προσλήψεις – άρθρο 21

Πρόκειται για μία ειδική διαδικασία, μέσω της ηλεκτρονικής εφαρμογής «Ταχεία Πρόσληψη» που επιτρέπει, με σκοπό την κάλυψη επειγουσών αναγκών, τη σύναψη συμβάσεων εργασίας, πλήρους ή μερικής απασχόλησης, διάρκειας έως δύο ημερών την εβδομάδα.