ΑΠΔΠΧ: Ανεπαρκής η νομοθετική βάση για τη φωτογραφική καταγραφή ευρημάτων παιδικής κακοποίησης (ΓΝΜΔ 11/2026)

Την ανεπάρκεια της νομοθετικής βάσης για τη θέσπιση πρωτοκόλλου που προβλέπει, μεταξύ άλλων, τη φωτογραφική καταγραφή σωματικών ευρημάτων ανηλίκων σε περιπτώσεις ενδεχόμενης κακοποίησης διαπίστωσε η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα με τη Γνωμοδότηση 11/2026.

Η Γνωμοδότηση εκδόθηκε κατόπιν αιτήματος του Υπουργείου Δικαιοσύνης επί σχεδίου υπουργικής απόφασης που ρυθμίζει τις ενέργειες των εμπλεκόμενων υπηρεσιών και επαγγελματιών, από την αρχική κλινική εξέταση του ανηλίκου μέχρι την ιατροδικαστική διερεύνηση και την ενδεχόμενη αξιοποίηση των ευρημάτων στην ποινική διαδικασία.

Ιδιαίτερο αντικείμενο της εξέτασης αποτέλεσε το άρθρο 6 του σχεδίου, το οποίο προβλέπει τη λήψη φωτογραφιών από τον εξετάζοντα ιατρό, τόσο όταν διαπιστώνονται «προδήλως ύποπτα» σωματικά ευρήματα, με σκοπό την αποδεικτική τους αξιοποίηση, όσο και όταν εντοπίζονται «ασυνήθιστα» ευρήματα, για τις ανάγκες της διάγνωσης και της ιατρικής φροντίδας. Εφόσον τα τελευταία χαρακτηριστούν στη συνέχεια ύποπτα, το φωτογραφικό υλικό προσαρτάται στην ιατρική έκθεση που διαβιβάζεται στην Ελληνική Αστυνομία.

Η νομοθετική εξουσιοδότηση δεν καλύπτει το σύνολο των ρυθμίσεων

Το βασικό ζήτημα που ανέδειξε η Αρχή αφορά την έκταση της νομοθετικής εξουσιοδότησης του άρθρου 47 του ν. 5172/2025, η οποία προβλέπει την έκδοση πρωτοκόλλων ενεργειών της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας.

Κατά την εξέταση του σχεδίου, η Αρχή επισήμανε ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις δεν περιορίζονται στις ιατροδικαστικές υπηρεσίες, αλλά θεσπίζουν υποχρεώσεις για ιατρούς δημόσιων και ιδιωτικών μονάδων υγείας, καθώς και για την Ελληνική Αστυνομία, ήδη πριν από την έναρξη της ιατροδικαστικής διερεύνησης.

Το Υπουργείο Δικαιοσύνης επικαλέστηκε την τροποποίηση της εξουσιοδοτικής διάταξης, με την οποία προβλέφθηκε η συμμετοχή του κατά περίπτωση συναρμόδιου Υπουργού στην έκδοση των πρωτοκόλλων. Η Αρχή, ωστόσο, έκρινε ότι η προσθήκη αυτή δεν μεταβάλλει το αντικείμενο της εξουσιοδότησης ούτε επιτρέπει την πρωτογενή θέσπιση αυτοτελών και δεσμευτικών υποχρεώσεων για φορείς εκτός της Ιατροδικαστικής Υπηρεσίας. Παρατήρησε, επιπλέον, ότι το υποβληθέν σχέδιο εξακολουθούσε να έχει τη μορφή απόφασης αποκλειστικά του Υπουργού Δικαιοσύνης.

Επικαλούμενη το άρθρο 43 παρ. 2 του Συντάγματος και τις απαιτήσεις των άρθρων 5, 6 και 9 ΓΚΠΔ, η Αρχή υπογράμμισε ότι τα ουσιώδη χαρακτηριστικά της επεξεργασίας πρέπει να προσδιορίζονται νομοθετικά. Σε αυτά περιλαμβάνονται ο υπεύθυνος επεξεργασίας, ο σκοπός, οι κατηγορίες δεδομένων, οι αποδέκτες και ο χρόνος διατήρησής τους, ενώ η κανονιστική εξειδίκευση μπορεί να αφορά τεχνικά και λεπτομερειακά ζητήματα.

Η Αρχή αναγνώρισε τη θεμελιώδη σημασία της προστασίας των ανηλίκων από την κακοποίηση, διευκρίνισε όμως ότι η έλλειψη επαρκούς νομοθετικής βάσης δεν επιτρέπει τη θετική αξιολόγηση του σχεδίου, ανεξάρτητα από τη σπουδαιότητα του επιδιωκόμενου σκοπού.

Περιορισμοί στη φωτογράφηση και ειδικές εγγυήσεις ασφάλειας

Πέραν του ζητήματος νομιμότητας, η Αρχή διατύπωσε συγκεκριμένες παρατηρήσεις για την επεξεργασία του φωτογραφικού υλικού, το οποίο, όταν συνδέεται με την κατάσταση υγείας ή την ενδεχόμενη κακοποίηση ταυτοποιήσιμου ανηλίκου, συνιστά επεξεργασία δεδομένων ειδικής κατηγορίας.

Σε εφαρμογή της αρχής της ελαχιστοποίησης, συνέστησε να προβλεφθεί ρητά ότι η φωτογραφική αποτύπωση περιορίζεται στο απολύτως αναγκαίο σωματικό εύρημα, χωρίς να περιλαμβάνει άλλα σημεία του σώματος ή του προσώπου που δεν απαιτούνται για τον συγκεκριμένο σκοπό.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον εξοπλισμό φωτογράφισης. Η Αρχή επισήμανε ότι δεν πρέπει να επιτρέπεται η χρήση προσωπικών συσκευών των ιατρών, αλλά αποκλειστικά κατάλληλων και εγκεκριμένων μέσων που παρέχονται από τον υπεύθυνο επεξεργασίας.

Ως προς την ασφάλεια του υλικού, η Αρχή συνέστησε την άμεση μεταφορά του σε ασφαλές σύστημα και τη διαγραφή του από τη συσκευή λήψης, την κρυπτογραφημένη αποθήκευση και διαβίβασή του, καθώς και την εφαρμογή μηχανισμών επαλήθευσης της αυθεντικότητας και ακεραιότητάς του, όπως η χρήση κρυπτογραφικής συνάρτησης κατακερματισμού (hash function). Παράλληλα, τάχθηκε κατά της διακίνησης των φωτογραφιών σε εκτυπωμένη μορφή, λόγω του αυξημένου κινδύνου διαρροής.

Η Γνωμοδότηση επισημαίνει, επίσης, την ανάγκη σαφούς καθορισμού των κατηγοριών εξουσιοδοτημένων χρηστών και των δικαιωμάτων πρόσβασής τους, με καταγραφή και έλεγχο κάθε πρόσβασης στο φωτογραφικό υλικό.

Τέλος, λόγω του υψηλού κινδύνου που συνεπάγεται η σχεδιαζόμενη επεξεργασία για τα δικαιώματα και τις ελευθερίες των ανηλίκων, η Αρχή έκρινε αναγκαία τη διενέργεια εκτίμησης αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων, σύμφωνα με το άρθρο 35 ΓΚΠΔ, πριν από την έναρξη της επεξεργασίας.

Το πλήρες κείμενο της Γνωμοδότησης 11/2026 ΑΠΔΠΧ είναι διαθέσιμο στον ιστότοπο της Αρχής.