Νόμιμη η αποστολή SMS από το Υπουργείο Μεταφορών προς τους πολίτες (ΑΠΔΠΧ 17/2026)

Με δικαίωση για το Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών έληξε η διοικητική εξέταση της πολύκροτης υπόθεσης της μαζικής αποστολής SMS προς πολίτες, με σκοπό την ευαισθητοποίησή τους για την οδική ασφάλεια ενόψει του τριημέρου της 28ης Οκτωβρίου 2025.

Η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα δημοσίευσε την υπ’ αριθμ. 17/2026 απόφασή της, εκδοθείσα σε σύνθεση Ολομελείας, με την οποία κρίθηκε πως η επίμαχη επεξεργασία «είναι νόμιμη και σύμφωνη με τις διατάξεις του ΓΚΠΔ», απορριπτομένων εμμέσως των δεκάδων καταγγελιών που είχαν υποβληθεί από υποκείμενα των δεδομένων – πολίτες που έλαβαν το SMS.

Οι καταγγελίες αυτές ανήλθαν σε ογδόντα τρεις (83) και αφορούσαν τη διαμαρτυρία πολιτών για τη χωρίς ενημέρωση ή συγκατάθεσή τους λήψη του μηνύματος, ενώ μάλιστα κάποιοι εξ αυτών επεσήμαναν πως δεν διέθεταν καν δίπλωμα οδήγησης.

Η αποστολή του μηνύματος

Το Υπουργείο, λαμβάνοντας υπόψη στατιστικά στοιχεία για την αύξηση των θανατηφόρων τροχαίων κατά τις εξόδους των εθνικών αργιών, απευθύνθηκε στην Ένωση Εταιρειών Κινητής Τηλεφωνίας, ζητώντας να διερευνηθεί η δυνατότητα μαζικής αποστολής μηνύματος για την οδική ασφάλεια.

Η αποστολή πραγματοποιήθηκε δωρεάν από τους παρόχους προς το σύνολο των συνδρομητών τους, μέσω των δικών τους υποδομών και αρχείων, χωρίς να διαβιβαστούν στο Υπουργείο τηλεφωνικοί αριθμοί ή άλλα δεδομένα των συνδρομητών.

Κατά την Αρχή, το Υπουργείο ήταν ο υπεύθυνος επεξεργασίας, ενώ οι πάροχοι ενήργησαν ως εκτελούντες την επεξεργασία για λογαριασμό του.

Η νομική βάση της επεξεργασίας

Η Αρχή έκρινε ότι η προαγωγή και προάσπιση της οδικής ασφάλειας αποτελεί σκοπό δημοσίου συμφέροντος και ότι η επεξεργασία μπορούσε να στηριχθεί στο άρθρο 6 παρ. 1 ε ́ ΓΚΠΔ, σε συνδυασμό με το άρθρο 6 παρ. 3.

Ως σχετικό εθνικό νομοθετικό έρεισμα, η απόφαση επικαλέστηκε το π.δ. 123/2017, το οποίο περιλαμβάνει στην αποστολή του Υπουργείου τη χάραξη και εφαρμογή ολοκληρωμένης εθνικής πολιτικής για την προαγωγή της οδικής ασφάλειας μέσα από συντονισμένες δράσεις και παρεμβάσεις ευρείας κλίμακας.

Παράλληλα, η Αρχή έκρινε ότι η περαιτέρω επεξεργασία των αριθμών κινητής τηλεφωνίας από τους παρόχους για σκοπό διαφορετικό από εκείνον της αρχικής συλλογής τους ήταν νόμιμη βάσει του άρθρου 25 παρ. 1 α ́ ν. 4624/2019. Η διάταξη αυτή, η οποία είχε στο παρελθόν κριθεί από την Αρχή (Γνωμοδότηση 1/2020) πως δεν πληροί καμία από τις ουσιαστικές και διαδικαστικές προϋποθέσεις και εγγυήσεις του ΓΚΠΔ, ούτε και μπορεί να αναθέτει σε ιδιώτες αρμοδιότητες που ανήκουν στον πυρήνα της κρατικής εξουσίας, επιτρέπει σε ιδιωτικούς φορείς την περαιτέρω επεξεργασία, εφόσον αυτή είναι αναγκαία για την αποτροπή απειλών κατά της δημόσιας ασφάλειας κατόπιν αιτήματος δημόσιου φορέα.

Αναγκαίο και αναλογικό το μέτρο

Ως προς την αναλογικότητα της επεξεργασίας, η Αρχή έκρινε ότι η αποστολή του SMS αποτελούσε πρόσφορο και αναγκαίο μέσο για την άμεση ενημέρωση και ευαισθητοποίηση των πολιτών ενόψει μιας περιόδου αυξημένης κινητικότητας στο οδικό δίκτυο. Στην κρίση της συνεκτίμησε τον ήπιο χαρακτήρα της συγκεκριμένης παρέμβασης, καθώς επρόκειτο για ένα σύντομο μήνυμα που εστάλη εφάπαξ, χωρίς να επιβάλλει οποιαδήποτε υποχρέωση στους παραλήπτες και χωρίς το Υπουργείο να αποκτήσει πρόσβαση στα προσωπικά δεδομένα των συνδρομητών.

Η Αρχή θεώρησε, εξάλλου, δικαιολογημένη την επιλογή του Υπουργείου να απευθύνει το μήνυμα στο σύνολο των συνδρομητών κινητής τηλεφωνίας και όχι αποκλειστικά στους οδηγούς. Όπως επισήμανε, η προαγωγή της οδικής ασφάλειας δεν αφορά μόνο όσους οδηγούν, αλλά προϋποθέτει την ευαισθητοποίηση του συνόλου της κοινωνίας.

Η κοινωνική λειτουργία του δικαιώματος στην προστασία δεδομένων

Ιδιαίτερη θέση στο σκεπτικό της Αρχής καταλαμβάνει η ανάλυση των ορίων πέραν των οποίων η προστασία δεδομένων παύει να εξυπηρετεί τους ατομικούς σκοπούς του φορέα του δικαιώματος και επεκτείνεται σε κοινωνικούς ή συλλογικούς σκοπούς.

Όπως ειδικότερα αναφέρεται στην απόφαση:

«κατά το άρθρο 4 του Προοιμίου του ΓΚΠΔ ένα αναπόσπαστο μέρος του περιεχομένου του δικαιώματος στην προστασία των προσωπικών δεδομένων, αποτελεί και η «κοινωνική λειτουργία» του, η οποία έγκειται στο ότι αυτό δεν υπηρετεί μόνο τους ατομικούς σκοπούς του φορέα του, αλλά και κοινωνικούς ή συλλογικούς σκοπούς. Όπως ρητά ορίζει το άρθρο αυτό, που αποτελεί έναν θεμελιώδη κανόνα ερμηνείας του ΓΚΠΔ, «Η επεξεργασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα θα πρέπει να προορίζεται να εξυπηρετεί τον άνθρωπο. Το δικαίωμα στην προστασία των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα δεν είναι απόλυτο δικαίωμα, πρέπει να εκτιμάται σε σχέση με τη λειτουργία του στην κοινωνία και να σταθμίζεται με άλλα θεμελιώδη δικαιώματα, σύμφωνα με την αρχή της αναλογικότητας » (βλ. σχετικά, K. Nolan, Data Protection’s Function in society: a search for the limity of a non- absolute right, σε: European Journal of Law and Technology, 1/2025).

Η κοινωνική λειτουργία του δικαιώματος στην προστασία των προσωπικών δεδομένων αποτελεί έκφραση της αρχής της αλληλεγγύης, η οποία καταλαμβάνει ολοένα και ευρύτερο χώρο στο δίκαιο των προσωπικών δεδομένων (βλ. για παράδειγμα την αρχή του «αλτρουισμού των δεδομένων» στην Ευρωπαϊκή Πράξη για τη Διακυβέρνηση Δεδομένων), και κατοχυρώνεται ως γενική αρχή της ελληνικής συνταγματικής τάξης στο άρθρο 25§4 Συντ.

Η αρχή της αλληλεγγύης αποκτά ιδιαίτερη σημασία κατά τη στάθμιση του δικαιώματος στην προστασία των προσωπικών δεδομένων (άρθρο 9Α Συντ.) με κοινωνικά ή συλλογικά συμφέροντα διαφορετικά από εκείνα του φορέα του δικαιώματος. Όπως έχει δεχθεί και το ΣτΕ με άλλη αφορμή (βλ. ΣτΕ Ολ. 1147/2022), η αρχή της αλληλεγγύης κατά το άρθρο 25§4 Συντ. αποτελεί σε ορισμένες περιπτώσεις, όταν κατά τη στάθμιση των συνταγματικών συμφερόντων προέχει η εξυπηρέτηση υπερατομικών σκοπών, ένα αποδεκτό όριο στην άσκηση των ατομικών δικαιωμάτων «δοθέντος ότι…αυτά πραγματώνονται στο πλαίσιο του κοινωνικού συνόλου» (βλ. Χ. Ανθόπουλος, Άρθρο 25, σε: Ευ. Βενιζέλος, Το ελληνικό Σύνταγμα. Κατ ́ άρθρο ερμηνεία, Τόμος 1, 2025, σ.1310-1359)».

Με βάση το σκεπτικό αυτό, η Αρχή έκρινε ειδικότερα ότι:

«Στην εξεταζόμενη εδώ περίπτωση, που αφορά τη δευτερογενή χρήση απλών προσωπικών δεδομένων (αριθμών κινητής τηλεφωνίας), από τους παρόχους κινητής τηλεφωνίας κατόπιν αιτήσεως του ΥΥΜ, με σκοπό την προώθηση συμπεριφορών οδικής ασφάλειας, η προαγωγή της οποίας αποτελεί ουσιώδη συνιστώσα της δημόσιας υγείας και της δημόσιας ασφάλειας (άρθρο 25 του ν.4624/2019), ανακύπτει από το άρθρο 25§4 Συντ. υποχρέωση του υποκειμένου του δικαιώματος του άρθρου 9Α Συντ., να ανέχεται τη στιγμιαία όχλησή του από ένα SMS ευαισθητοποίησης και κοινωνικής συνειδητοποίησης για το πρόβλημα των τροχαίων ατυχημάτων και δυστυχημάτων στην Ελλάδα, έστω και χωρίς την προηγούμενη ενημέρωση και συγκατάθεσή του. Η πρόληψη των τροχαίων ατυχημάτων και δυστυχημάτων, τα οποία στην Ελλάδα αποτελούν μια αληθινή μάστιγα, με τεράστιο ανθρώπινο, κοινωνικό και οικονομικό κόστος, συνιστά αναμφίβολα μια διάσταση του κρατικού καθήκοντος προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά το άρθρο 25§1 εδ. β’ Συντ.».

Οι υποδείξεις για μελλοντικές αποστολές

Παρά την κρίση της περί νομιμότητας, η Αρχή επισήμανε ότι σε παρόμοιες μελλοντικές δράσεις το Υπουργείο ενδείκνυται να ενημερώνει τα υποκείμενα σύμφωνα με το άρθρο 14 ΓΚΠΔ και, με το πρώτο μήνυμα, να τους παρέχει δυνατότητα εναντίωσης στη λήψη αντίστοιχων μηνυμάτων στο μέλλον.

Παράλληλα, και σε περίπτωση ανάθεσης της αποστολής σε εκτελούντες την επεξεργασία, θα πρέπει επίσης να υπάρχει η προβλεπόμενη από το άρθρο 28 ΓΚΠΔ σύμβαση ή άλλη δεσμευτική νομική πράξη.