Ασφάλιση ανέργων απασχολούμενων σε προγράμματα απόκτησης εργασιακής εμπειρίας του ΟΑΕΔ (ΣτΕ 383-382/2026)

Το ζήτημα της ασφάλισης των ανέργων που απασχολούνται σε προγράμματα απόκτησης εργασιακής εμπειρίας του ΟΑΕΔ ερμήνευσε με πρόσφατες αποφάσεις του το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ 383-382/2026).

Το δικαστήριο έκρινε ότι, σε περίπτωση παροχής εν τοις πράγμασι είτε αποκλειστικώς είτε κατά κύριο λόγο εξαρτημένης εργασίας (σχέση εξαρτημένης εργασίας ή μη γνήσια σχέση μαθητείας), τότε ο απασχολούμενος υπάγεται στην πλήρη ασφάλιση του π. ΙΚΑ-ΕΤΑΜ κατά τις γενικές διατάξεις της περ. α ́ της παρ. 1 του άρ. 2 αν.ν. 1846/1951.

Πιο αναλυτικά, κατά το σκεπτικό του δικαστηρίου, οι ειδικές διατάξεις των άρ. 20 παρ. 15 ν. 2639/1998, 18 ν. 2458/1997 και 18 ν. 2874/2000, οι οποίες αφορούν την υπαγωγή στην ασφάλιση του ΙΚΑ μόνο για τους κλάδους ασθένειας σε είδος και επαγγελματικού κινδύνου των εγγεγραμμένων στα μητρώα του ΟΑΕΔ ανέργων που δεν είναι ασφαλισμένοι σε οποιονδήποτε άλλο ασφαλιστικό φορέα και συμμετέχουν σε προγράμματα απόκτησης εργασιακής εμπειρίας που προβλέπονται από την παρ. 15 του άρ. 20 ν. 2639/1998 και υλοποιούνται από τον ΟΑΕΔ (υπεύθυνος υλοποίησης), εφαρμόζονται μόνον όταν η απασχόληση του ανέργου στον φορέα υλοποίησης του προγράμματος έχει ως προέχοντα σκοπό την απόκτηση εργασιακής εμπειρίας (γνήσια σχέση μαθητείας).

Αντιθέτως, αν στο πλαίσιο ως άνω προγραμμάτων απόκτησης εργασιακής εμπειρίας ο άνεργος απασχολείται, κατόπιν σύναψης μιας ή διαδοχικών συμβάσεων (ορισμένης διάρκειας) σε έναν φορέα ή περισσότερους φορείς της παρ. 1 του άρ. 20 ν. 2639/1998, παρέχοντας εν τοις πράγμασι είτε αποκλειστικώς είτε κατά κύριο λόγο εξαρτημένη εργασία με αμοιβή για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα ή διαστήματα (σχέση εξαρτημένης εργασίας ή μη γνήσια σχέση μαθητείας), ο απασχολούμενος υπάγεται για το διάστημα ή τα διαστήματα αυτά στην πλήρη ασφάλιση του ΙΚΑ κατά τις γενικές διατάξεις της περ. α ́ της παρ. 1 του άρ. 2 αν.ν. 1846/1951.

Τα ανωτέρω ισχύουν και στην περίπτωση απασχόλησης ανέργου στο πλαίσιο προγράμματος ή προγραμμάτων απόκτησης εργασιακής εμπειρίας που υλοποιεί ο ΟΑΕΔ στο Δημόσιο ή σε νπδδ ή άλλο φορέα του δημόσιου τομέα, αν η απασχόλησή του αποβλέπει -κατά τη βούληση των μερών- είτε αποκλειστικώς είτε κατά κύριο λόγο στην εκτέλεση παραγωγικού έργου (και όχι προεχόντως στην απόκτηση εργασιακής εμπειρίας), οπότε πρόκειται για παροχή εν τοις πράγμασι εξαρτημένης εργασίας και το Δημόσιο ή το νπδδ ή το άλλο νομικό πρόσωπο που ανήκει στον δημόσιο τομέα, ως φορέας υλοποίησης του προγράμματος, υποχρεούται σε πλήρη ασφάλιση στο ΙΚΑ του απασχολούμενου αυτού.

Το δικαστήριο επεσήμανε ότι είναι αδιάφορο, όσον αφορά την υπαγωγή στην πλήρη ασφάλιση του Ιδρύματος, το ότι οι συναφθείσες (μία ή διαδοχικές) συμβάσεις αποτελούν άκυρες συμβάσεις εξαρτημένης εργασίας (λόγω μη συνδρομής των νόμιμων προϋποθέσεων για την πρόσληψη του μισθωτού στο Δημόσιο ή στον ευρύτερο δημόσιο τομέα) ή άκυρες διαδοχικές συμβάσεις ορισμένου χρόνου (λόγω παραβάσεως των διατάξεων του π.δ. 164/2004). Στο δικαστήριο της ουσίας εναπόκειται να κρίνει αν με βάση τα πραγματικά περιστατικά που διαπιστώθηκαν και τις ιδιαίτερες συνθήκες της συγκεκριμένης περίπτωσης συντρέχει περίπτωση παροχής εν τοις πράγμασι εξαρτημένης εργασίας, και τούτο, χωρίς να ασκεί επιρροή ο χαρακτηρισμός που προσέδωσαν τα ενδιαφερόμενα μέρη στη συνδέουσα αυτά σχέση, καθώς και το κύρος της σύμβασης εργασίας.

Δείτε την περίληψη των αποφάσεων στο adjustice.gr.