Digital Services Act: Δρομολόγηση των πρώτων αιτημάτων πρόσβασης σε δεδομένα από διαπιστευμένους ερευνητές

Πραγματοποιήθηκε η από κοινού συζήτηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και μιας ομάδας συντονιστών ψηφιακών υπηρεσιών (Digital Services Coordinators) με πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες και μηχανές αναζήτησης, με σκοπό τη δρομολόγηση των πρώτων αιτημάτων πρόσβασης σε δεδομένα από διαπιστευμένους ερευνητές στο πλαίσιο της Πράξης για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες.

Καθώς οι ψηφιακές υπηρεσίες ενσωματώνονται όλο και περισσότερο στην καθημερινή μας ζωή, η ανεξάρτητη και βασιζόμενη σε δεδομένα έρευνα είναι ζωτικής σημασίας για την οικοδόμηση μιας ορθής και αντικειμενικής κατανόησης του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν και επηρεάζουν τις κοινωνίες μας. Χάρη στην Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες και την κατ’ εξουσιοδότηση πράξη της, οι ερευνητές έχουν μια οδό πρόσβασης στα δεδομένα των πλατφορμών, το βασικό συστατικό που απαιτείται για την έρευνα σχετικά με τους συστημικούς κινδύνους και τις κοινωνικές επιπτώσεις. Το πλαίσιο αυτό κατοχυρώνει το δικαίωμα στην ακαδημαϊκή ελευθερία, όπως προστατεύεται από τον Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, ενώ παράλληλα θεσπίζει ισχυρές διασφαλίσεις για την πρόληψη της κατάχρησης.

Οι συζητήσεις κατά τη διάρκεια της συνάντησης επικεντρώθηκαν στον νέο μηχανισμό, με ιδιαίτερη έμφαση στην υποβολή αίτησης για την ιδιότητα του διαπιστευμένου ερευνητή από ενδιαφερόμενους ερευνητές. Οι DSCs παρείχαν ενημέρωση σχετικά με την εφαρμογή του μηχανισμού ελέγχου.

Από τις 19 Μαΐου 2026, οι DSCs έχουν λάβει 49 αιτήσεις αξιολόγησης, ζητώντας πρωτίστως δεδομένα από πλατφόρμες μέσων κοινωνικής δικτύωσης και εστιάζοντας σε κινδύνους όπως η διάδοση παράνομου περιεχομένου, η διαφάνεια της διαφήμισης και τα χαρακτηριστικά ΤΝ. Οι αιτήσεις αυτές αξιολογούνται επί του παρόντος από τους DSCs. Για να υποστηρίξουν τους ερευνητές στις εφαρμογές τους και να πλοηγηθούν στη διαδικασία, οι DSCs συνεργάζονται σε έγγραφα καθοδήγησης, τα οποία είναι ή θα καταστούν σύντομα διαθέσιμα στους ιστοτόπους τους.

Οι πολύ μεγάλες επιγραμμικές πλατφόρμες (VLOPs) και οι πολύ μεγάλες επιγραμμικές μηχανές αναζήτησης (VLOSEs) αντάλλαξαν επίσης ενημερώσεις σχετικά με τις εν εξελίξει εργασίες τους όσον αφορά τη διαχείριση των αιτημάτων πρόσβασης σε δεδομένα και τη συμμόρφωση με άλλες πτυχές της διάταξης, για παράδειγμα τη διάθεση καταλόγων δεδομένων. Η Επιτροπή, οι DSCs, οι VLOPs και οι VLOSEs επιβεβαίωσαν τη δέσμευση και την προθυμία τους να συνεργαστούν για τη διασφάλιση της ομαλής εκπλήρωσης των υποχρεώσεων που σχετίζονται με την πρόσβαση σε δεδομένα για τους διαπιστευμένους ερευνητές στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες.

Ενώ οι DSCs διαδραματίζουν καίριο ρόλο στην εφαρμογή του μηχανισμού ελέγχου και στην αξιολόγηση μεμονωμένων αιτήσεων, η τελική ευθύνη για την επιβολή του μηχανισμού ελεγχόμενης πρόσβασης στο πλαίσιο της πράξης για τις ψηφιακές υπηρεσίες παραμένει στην Επιτροπή. Ως εκ τούτου, η Επιτροπή θα παρακολουθεί στενά τη συμμόρφωση των πολύ μεγάλων επιγραμμικών πλατφορμών και των πολύ μεγάλων επιγραμμικών μηχανών αναζήτησης με την υποχρέωσή τους να παρέχουν στους διαπιστευμένους ερευνητές πρόσβαση σε δεδομένα, ακριβώς όπως έχει επιβάλει την υποχρέωση παροχής δημόσιων δεδομένων για έρευνα. Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή έχει ήδη κινήσει αρκετές διαδικασίες, έχει αποδεχθεί δεσμεύσεις της AliExpress, και έχει εκδώσει την πρώτη απόφαση μη συμμόρφωσης και έχει επιβάλει πρόστιμο στην X.