Διαφήμιση

ΕΔΔΑ: Διετής αποκλεισμός δικηγόρου για επίκληση ανύπαρκτης νομολογίας που δημιούργησε η Τεχνητή Νοημοσύνη

Η δικηγόρος επικαλέστηκε αποφάσεις που δεν υπήρχαν, ανύπαρκτες παραγράφους πραγματικών αποφάσεων και νομολογία που αντέφασκε στους ισχυρισμούς της, χωρίς να έχει προβεί στον απαιτούμενο έλεγχο των αποτελεσμάτων της ΤΝ

edda-dietes-apokleismos-dikegorou-gia-epiklese-anuparktes-nomologias-pou-demiourgese-e-tekhnete-noemosune

Μια ιδιαίτερα αυστηρή απάντηση στην πλημμελή χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης κατά τη σύνταξη νομικών κειμένων έδωσε το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), αποκλείοντας για δύο χρόνια Ρουμάνα δικηγόρο από τη δυνατότητα εκπροσώπησης ή καθ' οιονδήποτε τρόπο συνδρομής διαδίκων ενώπιόν του.

Η απόφαση, που ελήφθη στις 13 Νοεμβρίου 2026 και γνωστοποιήθηκε με δελτίο Τύπου της 18ης Νοεμβρίου 2026, δεν αφορούσε απλώς ορισμένες εσφαλμένες παραπομπές σε δικαστικές αποφάσεις. Η δικηγόρος είχε υποβάλει γραπτές παρατηρήσεις που περιείχαν πλήθος αναφορών σε νομολογία του ΕΔΔΑ, η οποία είτε δεν υπήρχε, είτε δεν υποστήριζε όσα η ίδια ισχυριζόταν.

Το Δικαστήριο δεν περιορίστηκε στην αποδοκιμασία της πρακτικής αυτής, αλλά έκρινε ότι συνέτρεχαν οι εξαιρετικές περιστάσεις που απαιτεί το άρθρο 44D του Κανονισμού του για τον αποκλεισμό εκπροσώπου από τη δυνατότητα εκπροσώπησης ή συνδρομής διαδίκων ενώπιόν του.

Αποφάσεις που δεν υπήρχαν και νομολογία που έλεγε τα αντίθετα

Η υπόθεση ανέκυψε κατά την εξέταση προσφυγής στην οποία η δικηγόρος συμμετείχε ως μία από τους δύο εκπροσώπους των προσφευγόντων.

Εξετάζοντας τις γραπτές παρατηρήσεις της, το αρμόδιο Τμήμα του ΕΔΔΑ εντόπισε τρεις κατηγορίες προβληματικών παραπομπών: αναφορές σε εντελώς ανύπαρκτες δικαστικές αποφάσεις, επίκληση πλασματικών παραγράφων υπαρκτών αποφάσεων και παραπομπές σε πραγματική νομολογία που είτε ήταν άσχετη με τα προβαλλόμενα επιχειρήματα είτε τα αναιρούσε ευθέως.

Η δικηγόρος παραδέχθηκε ότι είχε χρησιμοποιήσει εργαλεία Τεχνητής Νοημοσύνης για τη σύνταξη των παρατηρήσεών της, χαρακτηρίζοντας ωστόσο τα προβλήματα ως «ανακρίβειες» και «σφάλματα παραπομπών».

Το Τμήμα δεν αποδέχθηκε ότι επρόκειτο για μεμονωμένα λάθη. Αντιθέτως, διαπίστωσε επαναλαμβανόμενες και ουσιαστικές πλημμέλειες, ασύμβατες με τις επαγγελματικές και δεοντολογικές υποχρεώσεις της δικηγόρου.

Ο έλεγχος που δεν έγινε ποτέ

Στο επίκεντρο της κρίσης του Τμήματος βρέθηκε η υποχρέωση ανεξάρτητης επαλήθευσης των αποτελεσμάτων της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Το Τμήμα επισήμανε ότι, σύμφωνα με τον ρουμανικό νόμο 51/1995 περί δικηγορικού επαγγέλματος, τους κανόνες που διέπουν την άσκηση του δικηγορικού λειτουργήματος και τη νομολογία του ΕΔΔΑ, οι δικηγόροι οφείλουν να ενεργούν με την επιμέλεια ευλόγως ικανού επαγγελματία και, ειδικότερα ενώπιον του Δικαστηρίου, να επιδεικνύουν υψηλό βαθμό επαγγελματικής προσοχής.

Η υποχρέωση αυτή επέβαλλε στη δικηγόρο να έχει ελέγξει ανεξάρτητα και προσεκτικά όλες τις νομολογιακές παραπομπές και τα επιχειρήματα που παρήχθησαν με εργαλεία ΤΝ, ανατρέχοντας σε αυθεντικές πηγές, όπως η επίσημη νομολογιακή βάση HUDOC.

Μάλιστα, το Τμήμα έκρινε ότι η παραδοχή της δικηγόρου πως δεν είχε ελέγξει επαρκώς τις παραπομπές της υποβάθμιζε την πραγματική έκταση του προβλήματος. Για ορισμένες από αυτές δεν είχε πραγματοποιηθεί απολύτως κανένας έλεγχος, ενώ πολλά σφάλματα ήταν επαναλαμβανόμενα και θα μπορούσαν να είχαν εντοπιστεί ακόμη και με έναν στοιχειώδη έλεγχο στη HUDOC.

Η κρίση αυτή αναδεικνύει ότι η υποχρέωση επαλήθευσης των αποτελεσμάτων της Τεχνητής Νοημοσύνης δεν αντιμετωπίστηκε ως νέα, αυτοτελής επαγγελματική υποχρέωση, αλλά ως ειδικότερη έκφανση των ήδη υφιστάμενων υποχρεώσεων επιμέλειας και επαγγελματικής υπευθυνότητας των δικηγόρων.

Όταν η Τεχνητή Νοημοσύνη παραβλάπτει την απονομή της δικαιοσύνης

Η σημασία της υπόθεσης δεν εξαντλείται στην παραβίαση των επαγγελματικών υποχρεώσεων της δικηγόρου.

Το Τμήμα έκρινε ότι η συμπεριφορά της είχε βλάψει την απονομή της δικαιοσύνης. Τα σφάλματα υποχρέωσαν το Δικαστήριο να αφιερώσει σημαντικό χρόνο στην επαλήθευση των υποβληθεισών παρατηρήσεων, να κινήσει τη διαδικασία του άρθρου 44D του Κανονισμού του και να ανταλλάξει εκτενή αλληλογραφία με τους εμπλεκόμενους φορείς.

Κατά την εκτίμηση του Τμήματος, οι εργασίες αυτές ήταν ασύμβατες με την πραγματική αποστολή του Δικαστηρίου βάσει της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Υπό τα δεδομένα αυτά, το Τμήμα έκρινε ότι συνέτρεχαν οι «εξαιρετικές περιστάσεις» που προβλέπει το άρθρο 44D του Κανονισμού του Δικαστηρίου και υπέβαλε αιτιολογημένη πρόταση για τον διετή αποκλεισμό της δικηγόρου.

Στο πλαίσιο της σχετικής διαδικασίας, είχαν κληθεί να υποβάλουν παρατηρήσεις η ίδια η δικηγόρος, η ρουμανική κυβέρνηση, η Εθνική Ένωση Δικηγορικών Συλλόγων της Ρουμανίας και ο Δικηγορικός Σύλλογος Ιασίου. Οι παρατηρήσεις που υποβλήθηκαν ανταλλάχθηκαν μεταξύ των μερών, στα οποία δόθηκε η δυνατότητα να απαντήσουν. Ο Δικηγορικός Σύλλογος Ιασίου, μολονότι κλήθηκε, δεν υπέβαλε παρατηρήσεις.

Ο Πρόεδρος του ΕΔΔΑ ενέκρινε την αιτιολογημένη πρόταση του Τμήματος και αποφάσισε τον αποκλεισμό της δικηγόρου για δύο χρόνια.

Ο αποκλεισμός αφορά αποκλειστικά τη συγκεκριμένη δικηγόρο και όχι τον δεύτερο εκπρόσωπο των προσφευγόντων, ενώ δεν αποκλείεται η αποκατάσταση του δικαιώματός της να εκπροσωπεί ή να συνδράμει διαδίκους ενώπιον του ΕΔΔΑ, σύμφωνα με το άρθρο 44D παρ. 3 του Κανονισμού.

Πηγή: ΕΔΔΑ