ΔΕΕ: Πότε η χρήση δημοσιογραφικών δημοσιευμάτων από chatbots τεχνητής νοημοσύνης παραβιάζει τα δικαιώματα των εκδοτών

Τις προϋποθέσεις υπό τις οποίες η αξιοποίηση διαδικτυακών δημοσιογραφικών δημοσιευμάτων από συστήματα παραγωγικής τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να προσβάλλει τα συγγενικά δικαιώματα των εκδοτών εξέτασε ο γενικός εισαγγελέας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, Maciej Szpunar, με τις προτάσεις του στην υπόθεση C-250/25, η οποίες δημοσιεύτηκαν σήμερα. Η υπόθεση Like Company, η πρώτη σχετική με την παραγωγική τεχνητή νοημοσύνη που παραπέμπεται στο ΔΕΕ, αφορά τη χρήση δημοσιογραφικού περιεχομένου από το Google Gemini, τόσο κατά την εκπαίδευση των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων όσο και κατά την παραγωγή απαντήσεων προς τους χρήστες.

Η διαφορά και τα προδικαστικά ερωτήματα

Η υπόθεση ανέκυψε μετά από προσφυγή της ουγγρικής εταιρείας Like Company, διαχειρίστριας διαδικτυακών πυλών, κατά της Google Ireland ενώπιον ουγγρικού δικαστηρίου. Η ενάγουσα υποστήριξε ότι η Google χρησιμοποίησε δημοσιεύματά της για την εκπαίδευση των γλωσσικών μοντέλων του Gemini και, περαιτέρω, ότι αναπαρήγαγε και κατέστησε επανειλημμένα διαθέσιμο στο κοινό το προστατευόμενο περιεχόμενο μέσω των απαντήσεων του chatbot.

Το εθνικό δικαστήριο υπέβαλε τέσσερα προδικαστικά ερωτήματα σχετικά με την ερμηνεία του άρθρου 15 της Οδηγίας (ΕΕ) 2019/790, το οποίο κατοχυρώνει συγγενικό δικαίωμα των εκδοτών για την επιγραμμική χρήση των εκδόσεων Τύπου από παρόχους υπηρεσιών της κοινωνίας της πληροφορίας, καθώς και με την εφαρμογή της εξαίρεσης για την εξόρυξη κειμένων και δεδομένων του άρθρου 4 της ίδιας Οδηγίας.

Η εκπαίδευση των γλωσσικών μοντέλων και η εξαίρεση της εξόρυξης δεδομένων

Ως προς τα δύο ερωτήματα που αφορούν την εκπαίδευση των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, ο γενικός εισαγγελέας πρότεινε να κηρυχθούν απαράδεκτα, καθώς δεν προέκυπτε ότι τα συγκεκριμένα δημοσιεύματα είχαν πράγματι χρησιμοποιηθεί για την εκπαίδευση του Gemini, ενώ η εκπαίδευση γλωσσικού μοντέλου δεν συνιστά επιγραμμική χρήση εκδόσεων τύπου κατά την έννοια του άρθρου 15.

Επικουρικώς, πάντως, υποστήριξε ότι η χρήση έργων και άλλων προστατευόμενων αντικειμένων για την εκπαίδευση γλωσσικών μοντέλων επιτρέπεται, καταρχήν, βάσει της εξαίρεσης για την εξόρυξη κειμένων και δεδομένων.

Πότε η παραγωγή απαντήσεων προσβάλλει τα δικαιώματα των εκδοτών

Διαφορετική είναι, κατά τον γενικό εισαγγελέα, η αξιολόγηση της ανάκτησης και επαναχρησιμοποίησης δημοσιευμάτων σε πραγματικό χρόνο, μέσω τεχνολογιών όπως η επαυξημένη παραγωγή με ανάκτηση πληροφοριών (Retrieval-Augmented Generation – RAG).

Για την ενδεχόμενη προσβολή του δικαιώματος αναπαραγωγής καθοριστική είναι, αφενός, η παράνομη πρόσβαση στο δημοσίευμα, ιδίως μέσω παράκαμψης αποτελεσματικών τεχνικών μέτρων, όπως οι περιορισμοί πρόσβασης επί πληρωμή, και, αφετέρου, η αναγνωρίσιμη επαναχρησιμοποίηση της συγκεκριμένης μορφής έκφρασής του, σε βαθμό που ο χρήστης να μην χρειάζεται πλέον να ανατρέξει στην αρχική δημοσίευση.

Αντίστοιχα, το δικαίωμα διάθεσης στο κοινό προσβάλλεται, καταρχήν, όταν η μορφή έκφρασης του προστατευόμενου δημοσιεύματος είναι συστηματικά αναγνωρίσιμη στις σχετικές απαντήσεις του chatbot. Ο γενικός εισαγγελέας διευκρίνισε ότι η προστασία αφορά τη συγκεκριμένη μορφή έκφρασης και όχι τα πραγματικά γεγονότα που περιέχονται στις ειδήσεις.

Τέλος, επισήμανε ότι ο πάροχος του chatbot μπορεί να ευθύνεται για τέτοιες πράξεις όταν αυτές αποτελούν εγγενές στοιχείο του επιχειρηματικού του μοντέλου ή όταν δεν έχει λάβει κατάλληλα μέτρα για την αποτελεσματική αποτροπή τους.