ΕΝΔΕ: Οι θέσεις του Προεδρείου για τη συνταγματική αναθεώρηση

Η Ένωση Δικαστών και Εισαγγελέων δημοσίευσε τις προτάσεις του Προεδρείου του ΔΣ ενόψει της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας των μελών της Ένωσης για την Συνταγματική Αναθεώρηση.

Συγκεκριμένα, το Προεδρείο της ΕΝΔΕ υπέβαλε τις προτάσεις του επί των κάτωθι ζητημάτων:

• Αλλαγή του τρόπου επιλογής της φυσικής ηγεσίας των ανωτάτων δικαστηρίων.
• Πρόβλεψη συγκεκριμένου χρονικού αυτοπεριορισμού στην κατάληψη δημοσίων θέσεων και αξιωμάτων από συνταξιούχους δικαστικούς λειτουργούς.
• Διατήρηση υφιστάμενων ορίων συνταξιοδότησης δικαστικών λειτουργών.

Επιπλέον, προτείνει την:

• Αποσύνδεση της ποινικής δίωξης πολιτικών προσώπων από κοινοβουλευτικές διαδικασίες και την παραπομπή τους στον φυσικό δικαστή και
• Διατήρηση του διάχυτου ελέγχου συνταγματικότητας των νόμων και μη Ίδρυση Συνταγματικού Δικαστηρίου.

Όπως αναφέρει εισαγωγικά η Ένωση, «αντιλαμβανόμενη την κοινωνική αναγκαιότητα των μεταρρυθμίσεων και στο πλαίσιο της επικείμενης συνταγματικής αναθεώρησης, παρά τις όποιες δογματικές θεωρητικές διαφωνίες υπάρχουν, διαμορφώνει θέσεις κατεξοχήν στα ζητήματα της δικαιοσύνης που επηρεάζουν αμέσως ή εμμέσως την άσκηση του δικαστικού λειτουργήματος».

Επισημαίνει, μάλιστα, ότι «παρά τις υφιστάμενες εγγυήσεις, η Δικαιοσύνη δεν πείθει ότι εκπληρώνει τον θεσμικό της ρόλο και ότι σε σημαντικά ζητήματα οι αποφάσεις της είναι αποτέλεσμα πραγματικά ανεξάρτητης και ανεπηρέαστης κρίσης. Τα ευρήματα αυτά προκύπτουν από την ετήσια έρευνα της Metron Analysis για το 2025, επιβεβαιώθηκαν δε από αντίστοιχη της εταιρείας Kapa Research τον Μάιο του 2026 για λογαριασμό του Ιδρύματος Χάινριχ Μπελ. Κι οι δύο έρευνες ανέδειξαν ότι το σύστημα απονομής δικαιοσύνης συγκεντρώνει ιδιαίτερα χαμηλές αξιολογήσεις ως προς την αντιλαμβανόμενη αποτελεσματικότητα αλλά και την αμεροληψία του, στο πλαίσιο της χαμηλής εμπιστοσύνης προς Θεσμούς και Κράτος Δικαίου.

Ειδικότερα η Δικαιοσύνη βρίσκεται πιο χαμηλά στην εμπιστοσύνη του κοινού από τις Ένοπλες Δυνάμεις, την Αστυνομία, τις Ανεξάρτητες Αρχές και την Προεδρία της Δημοκρατίας. Οι πολίτες που συμμετείχαν χαρακτηρίζουν με υψηλά ποσοστά τη Δικαιοσύνη ως αργή, πολιτικά και οικονομικά ελεγχόμενη, ανεπαρκή στην οργάνωση, νομικά δαιδαλώδη και κοινωνικά άδικη, ενώ μόνο ένα 27 – 28 % θεωρεί ότι είναι πολύ και αρκετά ανεξάρτητη. Παρεμφερή συμπεράσματα αποτυπώνονται και στην τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (Ιούνιος 2024, που αφορά όμως το έτος 2022), σε συγκριτική εξέταση με τις άλλες χώρες της ΕΕ και τον εκάστοτε ευρωπαϊκό μέσο όρο. Συγκεκριμένα στην έκθεση αυτή αναφέρεται ότι η άποψη της ελληνικής κοινής γνώμης για την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης είναι κατά 59 % πολύ κακή ή κακή και σε ποσοστό 41% καλή ή πολύ καλή, σε αντίθεση με το ευρωπαϊκό μ.ο. που τα ποσοστά αυτά είναι 37% και 63% αντίστοιχα. Επίσης, η Ελλάδα βρίσκεται στην σχετική κλίμακα εμπιστοσύνης προς τη Δικαιοσύνη στην 21η θέση στο σύνολο των 27 κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιπλέον, αναδεικνύεται ότι οι Έλληνες υπολαμβάνουν ως βασική αιτία έλλειψης ανεξαρτησίας των Δικαστηρίων και των Δικαστών τις πιέσεις από την κυβέρνηση και τους πολιτικούς κατά ποσοστό 92% και από οικονομικά συμφέροντα κατά 89%, που βρίσκεται σε αντιστοιχία με το μέσο όρο των πολιτών στην ΕΕ, αλλά σε αρκετά μικρότερο βαθμό και δη σε ποσοστά 75% και 70% αντίστοιχα. Τα ευρήματα αυτά, ανεξαρτήτως αν αντανακλούν σε μικρότερο ή μεγαλύτερο βαθμό μια πραγματική κατάσταση, οριοθετούν ένα υπαρκτό θεσμικό πρόβλημα.»

Δείτε αναλυτικά τις θέσεις του Προεδρείου της ΕΝΔΕ στο ende.gr.