Ν. 5321/2026: Δημοσιεύτηκε ο εθνικός νόμος για την εφαρμογή του AI Act

Στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως δημοσιεύτηκε ο νόμος 5321/2026 με τίτλο «Μέτρα εφαρμογής του Κανονισμού(ΕΕ) 2024/1689 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2024 (Κανονισμός για την τεχνητή νοημοσύνη) - Τροποποίηση του ν. 4961/2022 (Α ́146) και άλλες διατάξεις».

Όπως προκύπτει και από τον τίτλο, ο νέος νόμος διαμορφώνει το εθνικό θεσμικό πλαίσιο για την εφαρμογή του AI Act, ενώ παράλληλα καταργείται το Κεφάλαιο Β’ του Μέρους Α’ του νόμου 4961/2022, με το οποίο είχε επιχειρηθεί μια πρώτη ρύθμιση των ζητημάτων ανάπτυξης της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Ο νέος νόμος αποτελείται από δύο κύρια μέρη. Με το Μέρος Α’ εισάγονται τα μέτρα εφαρμογής του AI Act, ενώ το Μέρος Β’ περιλαμβάνει γενικές διατάξεις αρμοδιότητας των Υπουργείων Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Εσωτερικών, μεταξύ των οποίων και τροποποιήσεις του Ν. 4727/2020 περί Ψηφιακής Διακυβέρνησης.

Η ΑΠΔΠΧ στο επίκεντρο της εποπτείας

Κεντρικό ρόλο στο νέο ρυθμιστικό περιβάλλον του Ν. 5321/2026 αναλαμβάνει η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, η οποία ορίζεται (άρθρο 3) ως αρμόδια αρχή εποπτείας της αγοράς, κατά το άρθρο 70 παρ.1 του Ai Act, για τα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που εμπίπτουν στις απαγορευμένες πρακτικές του AI Act, για τα συστήματα υψηλού κινδύνου του Παραρτήματος ΙΙΙ και για τα συστήματα που υπόκεινται στις υποχρεώσεις διαφάνειας του άρθρου 50 του Κανονισμού, αλλά και ως ενιαίο σημείο επαφής έναντι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και των λοιπών εθνικών αρχών.

Παράλληλα, το άρθρο 7 του νόμου προβλέπει τη σύσταση ενιαίου συστήματος υποβολής καταγγελιών στην ΑΠΔΠΧ, μέσω του οποίου θα υποβάλλονται οι καταγγελίες για παραβιάσεις του AI Act, ενώ με το άρθρο 11 η Αρχή ορίζεται και ως ο κοινοποιημένος οργανισμός των άρθρων 43 παρ.1 και 73 παρ.8 του AI Act, αρμόδιος για την αξιολόγηση της συμμόρφωσης, σύμφωνα με το Παράρτημα VII του Κανονισμού, των συστημάτων ΤΝ υψηλού κινδύνου που πρόκειται να τεθούν σε λειτουργία από αρχές που είναι αρμόδιες για την επιβολή του νόμου, τη μετανάστευση και το άσυλο. Τέλος, το άρθρο 12 ορίζει την ΑΠΔΠΧ ως αρμόδια αρχή για τη λειτουργία του ρυθμιστικού δοκιμαστηρίου ΤΝ. από κοινού με την ΕΕΤΤ, η οποία εφεξής αποτελεί (άρθρο 5) την κοινοποιούσα αρχή του άρθρου 28 παρ.1 του Κανονισμού.

Συντονισμός, καινοτομία και κυρώσεις

Πέραν του καθορισμού των αρμόδιων εποπτικών αρχών, ο νόμος εισάγει μηχανισμούς συντονισμού και υποστήριξης της εφαρμογής του AI Act. Ειδικότερα, στην ΕΕΤΤ συστήνεται Κέντρο Συντονισμού και Τεχνογνωσίας για την Τεχνητή Νοημοσύνη (άρθρο 6), το οποίο θα παρέχει τεχνική και συμβουλευτική υποστήριξη προς τις αρμόδιες αρχές, θα συνδράμει στον συντονισμό της εποπτείας, θα οργανώνει δράσεις εκπαίδευσης και κατάρτισης και θα υποστηρίζει την ανάπτυξη κωδίκων δεοντολογίας, καθώς και τη λειτουργία του εθνικού ρυθμιστικού δοκιμαστηρίου (AI sandbox). Παράλληλα, προβλέπεται η δυνατότητα πραγματοποίησης δοκιμών συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης υψηλού κινδύνου σε πραγματικές συνθήκες, σύμφωνα με το πλαίσιο του AI Act.

Ιδιαίτερη σημασία έχουν επίσης οι διατάξεις για την επιβολή του νέου κανονιστικού πλαισίου. Ο νόμος προβλέπει (άρθρα 16 επ.) τη διαδικασία επιβολής διοικητικών κυρώσεων για παραβάσεις του AI Act και των εθνικών διατάξεων εφαρμογής του, τη δημοσιοποίηση των σχετικών αποφάσεων, καθώς και τη δυνατότητα ανάκτησης των εξόδων εποπτείας από τις αρμόδιες αρχές. Επιπλέον, το άρθρο 20 εντάσσει τις παραβάσεις του AI Act στο πεδίο εφαρμογής του Ν. 4990/2022 για την προστασία προσώπων που αναφέρουν παραβιάσεις του ενωσιακού δικαίου (whistleblowers), παρέχοντας αντίστοιχη προστασία και για τις αναφορές παραβάσεων της νομοθεσίας περί τεχνητής νοημοσύνης.

Μητρώο συστημάτων ΤΝ και ρυθμίσεις για τα deepfakes

Ο νόμος περιλαμβάνει ακόμη ειδικές διατάξεις για τη χρήση συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης από φορείς του δημόσιου τομέα. Συγκεκριμένα, με το άρθρο 21 θεσπίζεται Μητρώο Συστημάτων Τεχνητής Νοημοσύνης, το οποίο θα τηρείται στην Ειδική Γραμματεία Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης και θα καταγράφει τα συστήματα ΤΝ που χρησιμοποιούν οι φορείς του Δημοσίου. Παράλληλα, με το άρθρο 22 συστήνεται το Παρατηρητήριο Τεχνητής Νοημοσύνης, το οποίο υπάγεται στην Ειδική Γραμματεία Τεχνητής Νοημοσύνης και Διακυβέρνησης Δεδομένων του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης. Αποστολή του είναι η παρακολούθηση της εφαρμογής της εθνικής στρατηγικής για την τεχνητή νοημοσύνη, η συλλογή και αξιολόγηση στοιχείων σχετικά με την ανάπτυξη και χρήση συστημάτων ΤΝ, καθώς και η υποστήριξη της χάραξης δημόσιων πολιτικών στον τομέα αυτό.

Τέλος, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το άρθρο 23, με το οποίο απαγορεύεται η αφαίρεση ή αλλοίωση των σημάνσεων διαφάνειας που συνοδεύουν περιεχόμενο βαθυπαραποίησης (deepfakes) σύμφωνα με το άρθρο 50 του AI Act. Η ρύθμιση αυτή αποσκοπεί στη διατήρηση της ενημέρωσης των χρηστών σχετικά με την τεχνητή δημιουργία ή επεξεργασία του περιεχομένου και λειτουργεί συμπληρωματικά προς τις υποχρεώσεις διαφάνειας που εισάγει ο ευρωπαϊκός Κανονισμός.

Το πλήρες κείμενο του Ν. 5321/2026 είναι διαθέσιμο στον ιστότοπο του Εθνικού Τυπογραφείου.