Αρνητική υπέρβαση εξουσίας λόγω παράλειψης απόφανσης επί σκέλους της κατηγορίας (ΑΠ 291/2026)

Δεκτή έγινε αναίρεση που άσκησε ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου λόγω αρνητικής υπέρβασης εξουσίας από το δικαστήριο της ουσίας, το οποίο παρέλειψε να αποφανθεί επί ολόκληρης της εκκρεμούς ενώπιόν του κατηγορίας (ΑΠ 291/2026).

Πιο αναλυτικά, σύμφωνα με το σκεπτικό του ανωτάτου δικαστηρίου, ο αναιρετικός λόγος της υπέρβασης εξουσίας του άρθρου 510 παρ. 1 στοιχ. Θ' Κ.Π.Δ. συντρέχει όταν το δικαστήριο ασκεί δικαιοδοσία που δεν του παρέχεται από τον νόμο, με το «ιδίως» της διάταξης να καθιστά ενδεικτική την απαρίθμηση των περιπτώσεων. Η υπέρβαση εξουσίας εμφανίζεται με δύο όψεις: τη θετική, όταν το δικαστήριο ασκεί δικαιοδοσία που δεν του δίδει ο νόμος ή υφίσταται μεν τέτοια δικαιοδοσία, δεν συντρέχουν όμως οι όροι που του παρέχουν την εξουσία να κρίνει στη συγκεκριμένη περίπτωση, και την αρνητική, όταν το δικαστήριο παραλείπει, δηλαδή αρνείται, να ασκήσει υπάρχουσα εξουσία του, παρεχόμενη εκ του νόμου.

Εν προκειμένω, με απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου, κηρύχθηκε ένοχος ο κατηγορούμενος ιατρός για σωματική βλάβη από αμέλεια από υπόχρεο σε βάρος της παθούσας, όσον αφορά στην αμελή παρακολούθηση της μετεγχειρητικής της πορείας. Ο Άρειος Πάγος διαπίστωσε ότι το δευτεροβάθμιο δικαστήριο, το οποίο είχε κληθεί να κρίνει, κατόπιν εφέσεως, κατηγορία με περισσότερες αιτιώδεις εκφάνσεις της ίδιας αμελούς παρακολούθησης της μετεγχειρητικής πορείας της ασθενούς, και συγκεκριμένα τόσο ως προς τη στένωση του ουρητήρα όσο και ως προς την επί μακρό χρονικό διάστημα παραμονή του ξένου σώματος στην κοιλιακή χώρα, δεν αποφάνθηκε στο διατακτικό του ως προς το δεύτερο σκέλος της κατηγορίας, για το οποίο ο κατηγορούμενος είχε κηρυχθεί ένοχος πρωτοδίκως και το οποίο εκκρεμούσε ενώπιόν του λόγω της ασκηθείσας εφέσεως.

Η σιωπή αυτή, μάλιστα, δεν συμβιβαζόταν με τις παραδοχές του σκεπτικού, όπου είχε γίνει δεκτό ότι η μη έγκαιρη και ορθή αξιολόγηση των συμπτωμάτων και η μη παραπομπή της ασθενούς για περαιτέρω εξετάσεις είχαν ως συνέπεια, μεταξύ άλλων, και την παραμονή του αιχμηρού ξένου σώματος που συνιστούσε αυτοτελή βλάβη της υγείας της.

Το ανώτατο δικαστήριο έκρινε ότι, με την παράλειψη αυτή, το δικαστήριο της ουσίας, το οποίο είχε υποχρέωση στο πλαίσιο της δικαιοδοσίας του να αποφανθεί επί του συνόλου της εκκρεμούς ενώπιόν του κατηγορίας, αρνήθηκε να ασκήσει υπάρχουσα εξουσία που του παρέχει ο νόμος και υπέπεσε, έτσι, στην αναιρετική πλημμέλεια της αρνητικής υπέρβασης εξουσίας.

Αξίζει να σημειωθεί ότι, συγχρόνως, το δικαστήριο δέχθηκε ότι η ίδια απόφαση πάσχει από έλλειψη ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας και από εκ πλαγίου παραβίαση του άρθρου 314 παρ. 1 Π.Κ., λόγω αντιφάσεων τόσο εντός του σκεπτικού όσο και μεταξύ σκεπτικού και διατακτικού.

Απόσπασμα απόφασης

Στη συνέχεια δε, και πάλι αντιφατικά, με το διατακτικό της ως άνω απόφασης κήρυξε αυτόν ένοχο για το αδίκημα της σωματικής βλάβης από αμέλεια από υπόχρεο σε βάρος της παθούσας όσον αφορά στην αμελή παρακολούθηση της μετεγχειρητικής της πορείας, που είχε ως αποτέλεσμα μακροπρόθεσμα μόνο την στένωση του ουρητήρα και την δημιουργία υδρονέφρωσης και όχι για την αμελή παρακολούθηση της μετεγχειρητικής πορείας της παθούσας όσον αφορά την επί πέντε μήνες παραμονή του εγκαταλειφθέντος αιχμηρού τμήματος της βελόνης VERESS εντός της περιτοναϊκής κοιλότητάς της, μέχρι την αφαίρεση αυτής στις 4/10/2018, όπως δέχτηκε στο σκεπτικό της απόφασής του. Η ως άνω αντίφαση τόσο μεταξύ των εκτιθέμενων παραδοχών στο σκεπτικό της προσβαλλόμενης απόφασης, όσο και μεταξύ των τελευταίων και εκείνων που αναφέρονται στο διατακτικό, συνεπάγεται εν προκειμένω την έλλειψη αιτιολογίας και νόμιμης βάσης της αναιρεσιβαλλόμενης απόφασης.

Επιπροσθέτως δε, το δικάσαν Δικαστήριο, με το να μην αποφανθεί διαλαμβάνοντας σχετικές παραδοχές στο διατακτικό της προσβαλλόμενης απόφασής του, όπως είχε υποχρέωση στα πλαίσια της δικαιοδοσίας του, ως προς το σκέλος της σε βάρος του αναιρεσιβλήτου κατηγορίας για την πράξη της σωματικής βλάβης από αμέλεια από υπόχρεο, που συνίστατο στην αμελή παρακολούθηση της μετεγχειρητικής πορείας της παθούσας σχετικά με την επί πέντε (5) μήνες παραμονή του ξένου σώματος, αιχμηρού τμήματος βελόνης VERESS, εντός της περιτοναϊκής κοιλότητας της παθούσας, για την οποία επίσης κατηγορείτο και για την οποία είχε κηρυχθεί πρωτοδίκως ένοχος, κατά τα προεκτεθέντα, και η οποία, μετά την άσκηση εφέσεως κατά της πρωτοβάθμιας απόφασης, εκκρεμούσε ενώπιόν του, υπέπεσε στην αναιρετική πλημμέλεια της αρνητικής υπέρβασης εξουσίας.Κατ' ακολουθίαν των ανωτέρω, κατά παραδοχή ως βάσιμων των από το άρθρο 510 παρ. 1 στοιχ. Δ', Ε' και Θ' Κ.Π.Δ. λόγων αναιρέσεως, ήτοι της έλλειψης ειδικής και εμπεριστατωμένης αιτιολογίας, της εσφαλμένης εφαρμογής (εκ πλαγίου παραβίασης) της ουσιαστικής ποινικής διάταξης του άρθρου 314 παρ. 1 Π.Κ. και της υπέρβασης εξουσίας, πρέπει να γίνει δεκτή η κρινόμενη αναίρεση, να αναιρεθεί εν μέρει η προσβαλλόμενη με αριθμό 8016, 9682/2024 απόφαση του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου Θεσσαλονίκης και δη κατά το μέρος της, με το οποίο κήρυξε τον κατηγορούμενο, ήδη αναιρεσίβλητο, Ρ. Ν., ένοχο για την αξιόποινη πράξη της σωματικής βλάβης από αμέλεια από υπόχρεο σε βάρος της παθούσας, για τη στένωση του ουρητήρα και τη δημιουργία υδρονέφρωσης και, ως εκ τούτου, τη μείωση του λειτουργικού τμήματος του νεφρού της παθούσας, παραλείποντας να αποφανθεί και για το σκέλος της κατηγορίας, που συνίστατο στην επί πέντε (5) μήνες παραμονή του ξένου σώματος (αιχμηρού) τμήματος βελόνης VERESS εντός της περιτοναϊκής κοιλότητας της παθούσας, για την οποία επίσης κατηγορείτο και για την οποία είχε κηρυχθεί πρωτοδίκως ένοχος, αναγκαίως δε και ως προς τη διάταξη περί επιβολής ποινής, και να παραπεμφθεί η υπόθεση κατά το ως άνω αναιρούμενο μέρος της προς νέα συζήτηση στο Δικαστήριο που την εξέδωσε, συγκροτούμενο από Δικαστές άλλους, εκτός απ' αυτούς που είχαν δικάσει προηγουμένως την υπόθεση (άρθρο 519 Κ.Π.Δ.).

Δείτε αναλυτικά την απόφαση στο areiospagos.gr.