Αποκάλυψη θρησκευτικών πεποιθήσεων από την εξωτερική όψη ταχυδρομικού φακέλου

Μια ασυνήθιστη υπόθεση έμμεσης αποκάλυψης δεδομένων σχετικών με θρησκευτικές πεποιθήσεις εξέτασε το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο της Φινλανδίας, δικαιώνοντας την εκκλησία και ακυρώνοντας την απόφαση του διοικητικού δικαστηρίου, με την οποία είχε κριθεί πως η αποστολή του φακέλου είχε παραβιάσει το δικαίωμα στην προστασία δεδομένων του παραλήπτη.

Η υπόθεση ξεκίνησε όταν μέλος της ευαγγελικής-λουθηρανικής εκκλησίας στη Φινλανδία κατήγγειλε την ενορία του για τον τρόπο με τον οποίο του απέστειλε ενημέρωση σχετικά με το δικαίωμα ψήφου στις εκκλησιαστικές εκλογές του 2022. Η επιστολή είχε σταλεί σε κλειστό φάκελο, όμως στο εξωτερικό του φακέλου υπήρχαν εμφανείς αναφορές στις εκλογές της εκκλησίας.

Συγκεκριμένα, στον φάκελο αναγραφόταν ότι αποστολέας ήταν η ενορία, ενώ υπήρχε κείμενο που ανέφερε: «Ψήφισε όπως είσαι», μαζί με ημερομηνίες πρόωρης ψηφοφορίας και ημέρας εκλογών, καθώς και η φράση «Εκκλησιαστικές εκλογές της ευαγγελικής-λουθηρανικής εκκλησίας της Φινλανδίας».

Ο καταγγέλλων ισχυρίστηκε ότι δικαίωμα συμμετοχής στις συγκεκριμένες εκλογές έχουν μόνο τα μέλη της εκκλησίας, ως εκ τούτου δεν ήταν δύσκολο για όποιον έβλεπε τον φάκελο να συμπεράνει ότι ο παραλήπτης ήταν μέλος της ευαγγελικής-λουθηρανικής εκκλησίας.

Περαιτέρω, ο καταγγέλλων υποστήριξε ότι αυτή η πληροφορία μπορούσε να γίνει αντιληπτή όχι μόνο από τους εργαζόμενους του ταχυδρομείου αλλά και από τρίτους, όπως τα μέλη της οικογενείας του. Κατά την άποψή του, έτσι αποκαλυπτόταν έμμεσα πληροφορία σχετική με τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις, η οποία αποτελεί ειδική κατηγορία προσωπικών δεδομένων κατά τον Γενικό Κανονισμό.

Η αρμόδια αρχή προστασίας δεδομένων της Φινλανδίας απέρριψε την καταγγελία, κρίνοντας πως δεν υπήρξε παραβίαση των διατάξεων του ΓΚΠΔ, αφού υπήρχε νόμιμη βάση επεξεργασίας των δεδομένων των μελών της εκκλησίας για την αποστολή ενημέρωσης σχετικά με το δικαίωμα ψήφου. Μεταξύ άλλων, είχε επισημανθεί ότι η διανομή των επιστολών πραγματοποιήθηκε από ταχυδρομική υπηρεσία που δεσμευόταν από υποχρέωση εμπιστευτικότητας και ότι η ενορία είχε λάβει κατάλληλα μέτρα προστασίας.

Η απόφαση της εποπτικής αρχής ανετράπη από το διοικητικό δικαστήριο του Ελσίνκι, το οποίο έκρινε πως, πράγματι, από τα εξωτερικά στοιχεία του φακέλου μπορούσε να συναχθεί η ιδιότητα του μέλους της εκκλησίας, γεγονός που συνιστούσε έμμεση αποκάλυψη δεδομένων σχετικών με θρησκευτικές πεποιθήσεις, κατά την έννοια του άρθρου 9 ΓΚΠΔ. Κατά την κρίση του δικαστηρίου, η αναγραφή στοιχείων σχετικών με τις εκλογές στο εξωτερικό του φακέλου δεν ήταν αναγκαία για τον σκοπό της επεξεργασίας και θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί με την τοποθέτηση των σχετικών πληροφοριών αποκλειστικά στο εσωτερικό της επιστολής.

Το σκεπτικό αυτό δεν έγινε αποδεκτό από το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο της χώρας, το οποίο καταρχήν συμφώνησε ότι από τα στοιχεία του φακέλου μπορούσε πράγματι να συναχθεί ότι ο παραλήπτης ήταν μέλος της εκκλησίας, καθώς δικαίωμα συμμετοχής στις εκκλησιαστικές εκλογές έχουν μόνο τα μέλη της. Προς τούτο, το Δικαστήριο επικαλέστηκε τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης, σύμφωνα με την οποία η έννοια των ειδικών κατηγοριών δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα πρέπει να ερμηνεύεται ευρέως και να περιλαμβάνει ακόμη και πληροφορίες από τις οποίες μπορούν να συναχθούν εμμέσως ευαίσθητα δεδομένα.

Ωστόσο, το Δικαστήριο έκρινε ότι η πληροφορία περί ιδιότητας μέλους της ευαγγελικής-λουθηρανικής εκκλησίας δεν ισοδυναμεί, ως προς τον βαθμό ευαισθησίας, με άμεσες εκδηλώσεις θρησκευτικών πεποιθήσεων ή πρακτικών. Κατά συνέπεια, η επεξεργασία αυτής της πληροφορίας δεν συνεπαγόταν τόσο σοβαρή επέμβαση στα δικαιώματα του υποκειμένου των δεδομένων όσο άλλες μορφές επεξεργασίας ειδικών κατηγοριών δεδομένων.

Το δικαστήριο έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στον σκοπό της επεξεργασίας, επισημαίνοντας ότι οι εκκλησιαστικές εκλογές εξυπηρετούν την εκκλησιαστική δημοκρατία και την αυτοδιοίκηση της εκκλησίας. Κατά την απόφαση, η αναγραφή στον φάκελο ότι η επιστολή αφορούσε το δικαίωμα ψήφου συνέβαλε στο να λάβει ο παραλήπτης ουσιαστικά γνώση της ενημέρωσης.

Παράλληλα, σημειώθηκε ότι ο φάκελος απευθυνόταν αποκλειστικά στον παραλήπτη και ότι οι πληροφορίες δεν ήταν ελεύθερα προσβάσιμες σε τρίτους. Το δικαστήριο αναφέρθηκε και στις υποχρεώσεις εχεμύθειας που επιβάλλει η φινλανδική ταχυδρομική νομοθεσία στους παρόχους ταχυδρομικών υπηρεσιών και στους εργαζομένους τους.

Το Ανώτατο Διοικητικό Δικαστήριο έκρινε τελικά ότι, συνολικά εκτιμώμενη, η επεξεργασία των δεδομένων πραγματοποιήθηκε με κατάλληλες εγγυήσεις και σύμφωνα με το άρθρο 9 παρ.2δ’ ΓΚΠΔ, ως εκ τούτου δεν συνιστούσε παράνομη επεξεργασία προσωπικών δεδομένων του καταγγέλλοντος.