Πότε η συσκευασία χημικών προϊόντων παραπλανά τους καταναλωτές λόγω ομοιότητας με συσκευασία τροφίμων (ΔΕΕ C-395/25)

Με πρόσφατη απόφαση του, το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην υπόθεση Orkla Care διευκρινίζει υπό ποιες περιστάσεις η συσκευασία χημικών προϊόντων μπορεί να παραπλανήσει τους καταναλωτές, λόγω της ομοιότητάς της με συσκευασίες τροφίμων (ΔΕΕ C-395/25)

Ιστορικό υπόθεσης

Η σουηδική εταιρία Orkla Care AB διαθέτει στην αγορά χημικά προϊόντα, μεταξύ άλλων απορρυπαντικά ρούχων, σε έγχρωμη χάρτινη συσκευασία με σχήμα επιμήκους τούβλου, η οποία φέρει αναδιπλούμενο καπάκι με ενσωματωμένο βιδωτό πώμα. Έπειτα από καταγγελίες καταναλωτών σχετικά με την ομοιότητα της συσκευασίας αυτής με εκείνη που χρησιμοποιείται για τρόφιμα, η σουηδική Υπηρεσία Χημικών Προϊόντων (Kemikalieinspektionen) απαγόρευσε τη διάθεση στην αγορά εννέα προϊόντων με τέτοια συσκευασία, βάσει του κανονισμού για τη συσκευασία επικίνδυνων ουσιών ή μειγμάτων.

Η Orkla προσέβαλε την απόφαση αυτή ενώπιον των σουηδικών δικαστηρίων, τα οποία υπέβαλαν προδικαστικό ερώτημα στο ΔΕΕ, ζητώντας διευκρινίσεις σχετικά με τα κριτήρια εκτίμησης, υπό το πρίσμα του εν λόγω κανονισμού, της ομοιότητας μεταξύ της συσκευασίας επικίνδυνων ουσιών και εκείνης των τροφίμων.

Η κρίση του ΔΕΕ

Πρώτον, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι η επίμαχη συσκευασία περιέχει ουσία ή μείγμα που ενέχει κίνδυνο για την υγεία. Κατά συνέπεια, οι προμηθευτές οφείλουν να διασφαλίζουν ότι η ουσία ή το μείγμα αυτό φέρει επισήμανση και συσκευάζεται σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του κανονισμού.

Δεύτερον, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι, δεδομένου ότι ο κανονισμός δεν προσδιορίζει ρητά τα κριτήρια εκτίμησης της ομοιότητας μεταξύ της συσκευασίας χημικών προϊόντων και εκείνης των τροφίμων, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η γενική εμφάνιση της πρώτης, με συνεκτίμηση όλων των αντιληπτών χαρακτηριστικών της. Η ομοιότητα αυτή πρέπει να θεωρείται ότι υφίσταται όταν, υπό το πρίσμα των χαρακτηριστικών αυτών, η συσκευασία προσομοιάζει με εκείνη ενός τροφίμου και μπορεί να συγχέεται με αυτήν λόγω διακριτικών γνωρισμάτων που επιτρέπουν συνήθως στο ευρύ κοινό να αναγνωρίζει τα τρόφιμα. Στα γνωρίσματα αυτά περιλαμβάνονται, μεταξύ άλλων, το σχήμα, το μέγεθος, ο όγκος, ο σχεδιασμός, το χρώμα, η επισήμανση, τα χρησιμοποιούμενα υλικά, η υφή, η οσμή ή ο συνδυασμός περισσότερων από τα στοιχεία αυτά. Επιπλέον, η εκτίμηση αυτή πρέπει να διενεργείται κατά περίπτωση και να συμβάλλει στη διασφάλιση υψηλού επιπέδου προστασίας της υγείας των καταναλωτών.

Στο πλαίσιο αυτό, η ύπαρξη πρόσθετου χαρακτηριστικού ασφαλείας, όπως μια ετικέτα που καλύπτει το πώμα και προορίζεται να αφαιρείται κατά την πρώτη χρήση, δεν αποκλείει πιθανή ομοιότητα μεταξύ των συσκευασιών, εφόσον το χαρακτηριστικό αυτό δεν μεταβάλλει μόνιμα τη συνολική εντύπωση που δημιουργεί η συσκευασία, καθώς δεν παραμένει άθικτο καθ' όλη τη διάρκεια ζωής της συσκευασίας.

Τρίτον, το Δικαστήριο κρίνει ότι η αρχή εποπτείας της αγοράς κράτους μέλους οφείλει να λαμβάνει υπόψη το γεγονός ότι η επίμαχη συσκευασία αναπαράγει την εμφάνιση προϊόντος γνωστού και αναγνωρίσιμου από τους καταναλωτές στο κράτος αυτό. Οφείλει, επομένως, να διενεργεί την εκτίμησή της με γνώμονα το κοινό που εκτίθεται πράγματι στο οικείο προϊόν στην εθνική αγορά. Συνεπώς, η εθνική αρχή δεν υποχρεούται να εξετάσει αν η ίδια ομοιότητα θα θεωρούνταν επίσης παραπλανητική σε άλλα κράτη μέλη στα οποία διατίθεται το προϊόν.

Τέταρτον, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι η έννοια των «καταναλωτών» κατά την έννοια του κανονισμού καλύπτει όχι μόνο τον μέσο καταναλωτή, ο οποίος είναι ευλόγως ενημερωμένος και ευλόγως προσεκτικός και συνετός, αλλά και κάθε πρόσωπο που ενδέχεται να χρησιμοποιήσει το προϊόν μετά την αγορά του. Στα πρόσωπα αυτά περιλαμβάνονται, ιδίως, τα παιδιά και τα ευάλωτα πρόσωπα, τα οποία μπορεί να εκτίθενται ιδιαίτερα στον κίνδυνο σύγχυσης. Κατά συνέπεια, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η ικανότητα των προσώπων αυτών να αντιλαμβάνονται τα χαρακτηριστικά της συσκευασίας που περιέχει επικίνδυνη ουσία ή μείγμα.

Πέμπτον, το Δικαστήριο κρίνει ότι, κατά την εκτίμηση της συμμόρφωσης μιας συσκευασίας με τις σχετικές απαιτήσεις, ο στόχος της διασφάλισης υψηλού επιπέδου προστασίας της ανθρώπινης υγείας δεν απαιτεί την απόδειξη υψηλού κινδύνου. Αρκεί ένας μη αμελητέος κίνδυνος. Επιπλέον, δεν είναι αναγκαίο να αποδειχθεί η ύπαρξη περιπτώσεων στις οποίες καταναλωτής παραπλανήθηκε ήδη από την ομοιότητα μεταξύ των συσκευασιών.

Τέλος, το Δικαστήριο επισημαίνει ότι οι εθνικές αρχές δεν οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη ούτε τις κατηγορίες κινδύνου ούτε τους ειδικούς κινδύνους που συνδέονται με τα επίμαχα προϊόντα, δεδομένου ότι τα κριτήρια ομοιότητας εφαρμόζονται κατά τον ίδιο τρόπο, ανεξαρτήτως της φύσης του κινδύνου και των συνθηκών χρήσης, με σκοπό την αποτροπή κάθε κινδύνου επικίνδυνης έκθεσης.

Το πλήρες κείμενο της απόφασης είναι διαθέσιμο στο curia.europa.eu.