Βιομετρικά δεδομένα για τον έλεγχο της παρουσίας των δημοσίων υπαλλήλων: Αρνητική η γνώμη της ΑΠΔΠΧ

Αρνητική υπήρξε η γνώμη της Αρχής Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα για την προτεινόμενη νομοθετική ρύθμιση του Υπουργείου Εσωτερικών που προβλέπει τη χρήση βιομετρικών δεδομένων για την καταγραφή παρουσίας και τον έλεγχο πρόσβασης δημοσίων υπαλλήλων, με τη Γνωμοδότηση 4/2026 να καταλήγει ότι το επίμαχο σχέδιο δεν είναι συμβατό με τον Γενικό Κανονισμό Προστασίας Δεδομένων και το ενωσιακό δίκαιο και, ως εκ τούτου, δεν θα πρέπει να υιοθετηθεί.

Η αρμόδια εποπτική αρχή επελήφθη όταν το Υπουργείο Εσωτερικών υπέβαλε προς αυτή σχέδιο διάταξης με τίτλο «Παρουσία και πρόσβαση σε δημόσιους φορείς με χρήση βιομετρικών στοιχείων», ζητώντας τις παρατηρήσεις της ενόψει της ένταξής του σε νομοσχέδιο. Σύμφωνα με το Υπουργείο, η προτεινόμενη ρύθμιση αποσκοπεί στην αποτελεσματικότερη διαχείριση του ωραρίου εργασίας των δημοσίων υπαλλήλων, στον περιορισμό φαινομένων καταστρατήγησης και στην καθιέρωση ενός ενιαίου συστήματος ελέγχου παρουσίας. Στην επικαιροποιημένη εκδοχή της διάταξης προβλεπόταν η καθιέρωση βιομετρικής ταυτοποίησης για την καταγραφή της φυσικής παρουσίας κατά την προσέλευση και αποχώρηση από τον χώρο εργασίας, καθώς και για την πρόσβαση σε χώρους αυξημένης ασφάλειας, με διασύνδεση στο πληροφοριακό σύστημα διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού του ΥΠΕΣ.

Κατά την εξέταση του αιτήματος, η Αρχή ζήτησε επανειλημμένως πρόσθετα στοιχεία προκειμένου να αξιολογήσει αν το μέτρο πληροί τις απαιτήσεις της αναγκαιότητας και της αναλογικότητας. Το ΥΠΕΣ υποστήριξε ότι τα υφιστάμενα συστήματα ελέγχου παρουσίας είναι ανεπαρκή, επικαλούμενο στοιχεία της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας για ανομοιομορφία στις πρακτικές τήρησης ωραρίου στους φορείς της γενικής κυβέρνησης. Παράλληλα, ανέφερε ότι η χρήση βιομετρικής ταυτοποίησης τύπου 1:1, με αποθήκευση του βιομετρικού προτύπου μόνο στην προσωπική κάρτα του υπαλλήλου και όχι σε κεντρική βάση δεδομένων, θα παρείχε ασφαλέστερη και ακριβέστερη καταγραφή, περιορίζοντας φαινόμενα καταχρήσεων.

Η Αρχή, ωστόσο, διαπίστωσε ότι η τεκμηρίωση που προσκομίστηκε δεν επαρκούσε για να δικαιολογήσει την επεξεργασία βιομετρικών δεδομένων, τα οποία αποτελούν ειδική κατηγορία προσωπικών δεδομένων και υπόκεινται σε αυστηρό καθεστώς προστασίας. Όπως επισημαίνεται στη Γνωμοδότηση, η εξαίρεση που επιτρέπει την επεξεργασία τέτοιων δεδομένων για λόγους ουσιαστικού δημοσίου συμφέροντος προϋποθέτει συγκεκριμένη και αποδεδειγμένη αναγκαιότητα, καθώς και έλλειψη άλλων αποτελεσματικών, λιγότερο παρεμβατικών μέσων.

Κατά την κρίση της Αρχής, οι στόχοι που επικαλέστηκε το ΥΠΕΣ, αν και συνδέονται με την εύρυθμη λειτουργία της διοίκησης, δεν τεκμηριώθηκαν με τρόπο που να αποδεικνύει την ύπαρξη ουσιαστικού δημοσίου συμφέροντος κατά την έννοια του ΓΚΠΔ. Στο σκεπτικό αναφέρεται ότι δεν προσκομίστηκαν συγκεκριμένα και επαληθεύσιμα στοιχεία για την έκταση των παραβατικών φαινομένων, τη σοβαρότητα των συνεπειών τους ή τυχόν δημοσιονομική ζημία που να δικαιολογεί την καθολική εφαρμογή ενός τόσο παρεμβατικού μέτρου.

Παράλληλα, η ΑΠΔΠΧ έκρινε ότι δεν αποδείχθηκε η απολύτως αναγκαία φύση της προτεινόμενης επεξεργασίας, καθώς δεν είχε προηγηθεί ουσιαστική αξιολόγηση εναλλακτικών λύσεων, όπως ηλεκτρονικά παρουσιολόγια, προσωποποιημένες κάρτες ή άλλοι διοικητικοί μηχανισμοί ελέγχου. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο γεγονός ότι η ρύθμιση προέβλεπε οριζόντια και υποχρεωτική εφαρμογή στο σύνολο των δημοσίων υπαλλήλων, χωρίς διαφοροποίηση ανάλογα με τη φύση των καθηκόντων ή ειδικές επιχειρησιακές ανάγκες.

Η γνωμοδότηση εντόπισε ζητήματα και ως προς τον προσδιορισμό των σκοπών της επεξεργασίας, επισημαίνοντας ότι το σχέδιο διάταξης συγκέντρωνε διαφορετικές επιδιώξεις, όπως ο έλεγχος τήρησης του ωραρίου, η πρόσβαση σε χώρους και η ασφάλεια εγκαταστάσεων, χωρίς αυτοτελή αξιολόγηση της αναγκαιότητας χρήσης βιομετρικών δεδομένων για καθεμία από αυτές.

Παράλληλα, ως προς την εκτίμηση αντικτύπου, η Αρχή έκρινε ότι η σχετική διαδικασία δεν μπορεί να μετατίθεται σε μεταγενέστερο στάδιο εφαρμογής από επιμέρους φορείς, αλλά πρέπει να αποτελεί στοιχείο του ίδιου του κανονιστικού σχεδιασμού.

Επισημαίνεται ότι το ΥΠΕΣ είχε παρουσιάσει και εναλλακτική πρόταση, σύμφωνα με την οποία η χρήση βιομετρικών δεδομένων θα μπορούσε να διατηρηθεί μόνο ως εξαιρετική επιλογή υπό αυστηρές προϋποθέσεις. Ωστόσο, η Αρχή έκρινε ότι ούτε αυτή η εκδοχή συνοδευόταν από συγκεκριμένη και επαρκή τεκμηρίωση, καταλήγοντας ότι η προτεινόμενη ρύθμιση, υπό την παρούσα μορφή της, δεν είναι συμβατή με το ισχύον πλαίσιο προστασίας προσωπικών δεδομένων.

Το πλήρες σχέδιο της Γνωμοδότησης ΑΠΔΠΧ 4/2026 είναι διαθέσιμο στον ιστότοπο της Αρχής