Δεκτή προσφυγή δικηγόρου περί μείωσης τεκμαρτού εισοδήματος λόγω αδυναμίας εργασίας (ΔΠΘ 1340/2026)

Δεκτή έγινε προσφυγή δικηγόρου περί μείωσης του τεκμαρτού εισοδήματός της λόγω αδυναμίας άσκησης εργασίας για διάστημα δύο μηνών (ΔΠΘ 1340/2026).

Το αρμόδιο Διοικητικό Πρωτοδικείο έκρινε ότι η αμφισβήτηση του ελάχιστου τεκμαρτού εισοδήματος από επιχειρηματική δραστηριότητα για αντικειμενικούς λόγους ή λόγους ανωτέρας βίας, κατ' εφαρμογή του άρθρου 28Α παράγραφος 3 του Κώδικα Φορολογίας Εισοδήματος, μπορεί εγκύρως να πραγματοποιηθεί και με τη διατύπωση επιφύλαξης κατά την υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος, χωρίς να απαιτείται αποκλειστικά η υποβολή τροποποιητικής δήλωσης ή αίτησης μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων.

Πιο αναλυτικά, το δικαστήριο διαπίστωσε ότι η προσφεύγουσα, η οποία ασκεί το λειτούργημα του δικηγόρου, υπέβαλε από κοινού με τον σύζυγό της τη δήλωση φορολογίας εισοδήματος φορολογικού έτους 2023 με επιφύλαξη, υποστηρίζοντας ότι αδυνατούσε να ασκήσει το επάγγελμά της για διάστημα δύο μηνών εντός του έτους 2023 λόγω σοβαρού τραυματισμού. Προς απόδειξη των ισχυρισμών της, συνυπέβαλε με την επιφύλαξη το οικείο ιατρικό εξιτήριο δημόσιου νοσοκομείου καθώς και τη σχετική ιατρική γνωμάτευση του θεράποντος ιατρού της.

Κατόπιν αυτού, εκδόθηκε η πράξη διοικητικού προσδιορισμού φόρου εισοδήματος με βάση το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα του νόμου 5073/2023, ενώ με σχετικό έγγραφο του Προϊσταμένου της Δ.Ο.Υ. η υποβληθείσα επιφύλαξη απορρίφθηκε, με την επισήμανση ότι η αμφισβήτηση του τεκμηρίου έπρεπε να γίνει μέσω της ειδικής ηλεκτρονικής εφαρμογής. Κατά της πράξης αυτής ασκήθηκε ενδικοφανής προσφυγή, η οποία απορρίφθηκε από τη Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών με το σκεπτικό ότι η προσφεύγουσα δεν είχε αμφισβητήσει το τεκμαρτό εισόδημα μέσω της ειδικής ψηφιακής εφαρμογής της Α.Α.Δ.Ε. ή με την υποβολή τροποποιητικής δήλωσης, όπως προβλέπεται στην απόφαση Α.1055/2024 του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε.

Κατά την κρίση του δικαστηρίου, ωστόσο, η αρμοδιότητα της φορολογικής αρχής να προβαίνει σε ανάλογη μείωση του ελάχιστου ετήσιου εισοδήματος όταν συντρέχουν λόγοι ανωτέρας βίας είναι δέσμια και όχι διακριτική. Η χρήση του όρου «ιδίως» στη διάταξη του άρθρου 28Α παράγραφος 3 του ΚΦΕ επιβάλλει στη Διοίκηση να εξετάζει αιτιολογημένα κάθε περίπτωση που ανάγεται στην προσωπική ή επαγγελματική σφαίρα του υπόχρεου και συνεπάγεται αντικειμενική αδυναμία άσκησης της δραστηριότητάς του. Επιπλέον, κρίθηκε ότι η αμφισβήτηση του τεκμηρίου χωρεί εγκύρως και με τη διατύπωση επιφύλαξης στη δήλωση φορολογίας εισοδήματος και τη συνυποβολή των αναγκαίων δικαιολογητικών, η δε ρητή ή σιωπηρή απόρριψη της επιφύλαξης αυτής υπόκειται ομοίως σε ενδικοφανή προσφυγή και εν συνεχεία σε δικαστική προσφυγή, καθόσον με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται η δυνατότητα αμφισβήτησης του τεκμηρίου τόσο από ουσιαστική όσο και από διαδικαστική άποψη.

Αξίζει να σημειωθεί ότι η προσφυγή, κατά το μέρος που ασκήθηκε από τον σύζυγο της προσφεύγουσας, απορρίφθηκε λόγω έλλειψης εννόμου συμφέροντος. Το δικαστήριο τόνισε πως ο προσφεύγων δεν είναι κατά νόμο υπόχρεος για τις φορολογικές υποχρεώσεις της συζύγου του, οι οποίες συνιστούν το αντικείμενο της διαφοράς. Σε κάθε δε περίπτωση, ο κάθε σύζυγος έχει δικαίωμα να προσφύγει ενώπιον του αρμόδιου διοικητικού δικαστηρίου και να ζητήσει την ακύρωση της πράξης διοικητικού προσδιορισμού φόρου εισοδήματος μόνο κατά το μέρος που αφορά το δικό του εισόδημα και τον αναλογούντα σε αυτό φόρο.

Κατόπιν των ανωτέρω, το δικαστήριο αποφάνθηκε ότι εσφαλμένα η Διεύθυνση Επίλυσης Διαφορών απέρριψε τον σχετικό λόγο της ενδικοφανούς προσφυγής για τυπικούς λόγους, θεωρώντας ότι η προσφεύγουσα όφειλε να ακολουθήσει αποκλειστικά τη διαδικασία της ψηφιακής εφαρμογής. Ακολούθως, έκανε δεκτή την κρινόμενη προσφυγή, ακύρωσε την απόφαση του Προϊσταμένου της Δ.Ε.Δ. και ανέπεμψε την υπόθεση στην ίδια υπηρεσία, προκειμένου αυτή να αποφανθεί αιτιολογημένα επί της ουσίας του λόγου της ενδικοφανούς προσφυγής για τη μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος.

Απόσπασμα απόφασης

Επειδή, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 28Α παρ. 3 του Κ.Φ.Ε. (ν. 4172/2013), η Φορολογική Διοίκηση ελέγχει την αλήθεια των ισχυρισμών και την ακρίβεια των αποδεικτικών στοιχείων του υπόχρεου και υποχρεούται να μειώσει ανάλογα το ετήσιο ελάχιστο εισόδημα, δεν καθιερώνεται δε με την εν λόγω διάταξη διακριτική ευχέρεια της φορολογικής Διοίκησης να προβαίνει σε ανάλογη μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος, αλλά αντίθετα, σύμφωνα με τις συνταγματικές αρχές της νομιμότητας και της βεβαιότητας του φόρου, η αρμοδιότητα της φορολογικής αρχής προς επιβολή του φόρου και, κατ’ επέκταση, και προς ανάλογη μείωση αυτού, στις περιπτώσεις που ενδεικτικώς μεν, πλην συγκεκριμένα, αναφέρονται στον νόμο και εξειδικεύονται στην υπ’ αριθ. Α.1055/9-4-2024 απόφαση του Διοικητή της Α.Α.Δ.Ε. (άρθρο 2 περ. α’ – η’ ως προς τα δικαιολογητικά, περ. θ’ ως προς την έννοια των λόγων ανωτέρας βίας με ενδεικτική αναφορά τέτοιων περιπτώσεων), είναι δέσμια. Πράγματι, η χρήση του όρου «ιδίως» δεν έχει την έννοια ότι καταλείπεται στη φορολογική Διοίκηση ευχέρεια, αντίθετα αυτή οφείλει, κατά δέσμια αρμοδιότητα, να εξετάσει και αιτιολογημένα, ύστερα από εκτίμηση των προσκομιζόμενων από τον φορολογούμενο αποδεικτικών στοιχείων, να απορρίψει ή να δεχθεί, προβαίνοντας σε ανάλογη μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος, περίπτωση αναγόμενη στην προσωπική ή επαγγελματική σφαίρα του υπόχρεου αναφορικά με αντικειμενική αδυναμία άσκησης της επαγγελματικής δραστηριότητας κατά ορισμένα χρονικά διαστήματα εντός του φορολογικού έτους. Εξάλλου, η αμφισβήτηση του τεκμαρτού εισοδήματος για αντικειμενικούς λόγους του άρθρου 28Α παρ. 3 του Κ.Φ.Ε. χωρεί και με τη διατύπωση επιφύλαξης του άρθρου 24 του Κ.Φ.Δ. (ν. 5104/2024) στη δήλωση φόρου εισοδήματος και τη συνυποβολή των αναγκαίων αποδεικτικών δικαιολογητικών μέσα σε τριάντα ημέρες από την υποβολή της δήλωσης, οπότε η ανάλογη μείωση του τεκμαρτού εισοδήματος λαμβάνει χώρα με την εκκαθάριση της δήλωσης και την έκδοση της πράξης διοικητικού προσδιορισμού του φόρου μέσα σε ενενήντα ημέρες από την υποβολή της δήλωσης. Και στην περίπτωση αυτή, όπως ρητώς προβλέπεται στο άρθρο 24 παρ. 1 εδ. γ’ και δ’ του Κ.Φ.Δ., ρητή ή σιωπηρή, σε περίπτωση άπρακτης παρόδου ενενήντα (90) ημερών από την υποβολή της δήλωσης φόρου εισοδήματος, απόρριψη της επιφύλαξης που συνοδεύει αυτήν, υπόκειται σε ενδικοφανή προσφυγή του άρθρου 72 του Κ.Φ.Δ., τυχόν, δε, ρητή ή σιωπηρή, εν όλω ή εν μέρει, απόρριψη αυτής υπόκειται, ακολούθως, σε προσφυγή ενώπιον του αρμοδίου δικαστηρίου (ΣτΕ Ολομ. 1800 – 1802/2025 σκ. 24). Συναφώς, υφίσταται δυνατότητα διατύπωσης επιφύλαξης στη δήλωση φόρου εισοδήματος αναφορικά με τη συνδρομή των λόγων της παρ. 3 του άρθρου 28Α του Κ.Φ.Ε., εξεταζόμενης κατά δέσμια αρμοδιότητα, η απόρριψη της οποίας υπόκειται σε ενδικοφανή προσφυγή και, ακολούθως, σε δικαστική προσφυγή. Βάσει των ανωτέρω, θεσπίζεται δυνατότητα αμφισβήτησης του επίδικου τεκμηρίου τόσο από ουσιαστικής όσο και από διαδικαστικής άποψης (ΣτΕ Ολομ. 1800 – 1802/2025 σκ. 34).

Δείτε αναλυτικά την απόφαση στο adjustice.gr.