Δικαίωμα πρόσβασης σε πληροφορίες σχετικά με την αναπροσαρμογή ασφαλίστρων

Το ζήτημα του κατά πόσον πληροφορίες σχετικά με την αναπροσαρμογή ασφαλίστρων σε ιδιωτική ασφάλιση υγείας αποτελούν προσωπικά δεδομένα, κατά την έννοια των άρθρων 4 στοιχ.1 και 15 ΓΚΠΔ, εξέτασε το Ομοσπονδιακό Δικαστήριο της Γερμανίας Bundesgerichtshof, επιχειρώντας να βάλει τέλος στη διχογνωμία που χαρακτηρίζει τις αποφάσεις των γερμανικών δικαστηρίων.

Στην υπόθεση που ήχθη ενώπιον του BGH, ο ενάγων ήταν ασφαλισμένος από το 2010 σε πρόγραμμα ιδιωτικής ασφάλισης υγείας και περίθαλψης. Στα χρόνια που ακολούθησαν, τα ασφάλιστρα που καλείτο να καταβάλει υπέστησαν επανειλημμένες αναπροσαρμογές, οι οποίες του κοινοποιούνταν μέσω σχετικών εγγράφων. Ο ενάγων δεν διέθετε πλέον τα σχετικά έγγραφα και, για τον λόγο αυτό, απευθύνθηκε το 2023 στην ασφαλιστική εταιρία ζητώντας τη χορήγηση αντιγράφων τους, χωρίς όμως να λάβει ανταπόκριση.

Η αγωγή του, με αίτημα παροχής πληροφοριών και αποζημίωσης, απορρίφθηκε σε πρώτο βαθμό. Κατά την εκδίκαση της υπόθεσης σε δεύτερο βαθμό, ο ενάγων υπέβαλε ενώπιον του δικαστηρίου επικουρικό αίτημα, στηριζόμενο στο άρθρο 15 ΓΚΠΔ, με το οποίο ζήτησε να υποχρεωθεί η εναγόμενη να του χορηγήσει αντίγραφο των προσωπικών δεδομένων που αφορούν την πορεία των ασφαλίστρων του συμβολαίου του για συγκεκριμένα έτη. Το αίτημα περιλάμβανε στοιχεία για τον χρόνο και το ύψος κάθε αναπροσαρμογής ασφαλίστρου, για τυχόν αλλαγές ασφαλιστικού προγράμματος με αναφορά στο προηγούμενο και στο νέο πρόγραμμα, καθώς και για τον χρόνο τυχόν λήξης ασφαλιστικών προγραμμάτων.

Το δευτεροβάθμιο δικαστήριο έκανε δεκτό το αίτημα αυτό, κρίνοντας ότι οι ζητούμενες πληροφορίες συνιστούν προσωπικά δεδομένα, καθώς συνδέονται με το ατομικό ασφαλιστικό καθεστώς του ενάγοντος και επηρεάζουν άμεσα το ποσό που αυτός καλείται να καταβάλει.

Το BGH, κατόπιν αίτησης αναίρεσης που ασκήθηκε από την εναγόμενη εταιρεία, έκρινε ότι η αιτιολογία αυτή δεν είναι επαρκής, επισημαίνοντας ότι ως «προσωπικά δεδομένα» νοούνται μόνον οι πληροφορίες που αφορούν ταυτοποιημένο ή ταυτοποιήσιμο φυσικό πρόσωπο και οι οποίες συνδέονται με συγκεκριμένο πρόσωπο κατά τρόπο που να επιτρέπει την άμεση ή έμμεση ταυτοποίησή του. Περαιτέρω, διευκρίνισε ότι το γεγονός και μόνον ότι μια πληροφορία έχει επιπτώσεις σε ορισμένο πρόσωπο δεν αρκεί για τον χαρακτηρισμό της ως προσωπικού δεδομένου, εφόσον δεν προκύπτει από αυτήν δυνατότητα σύνδεσης με το πρόσωπο κατά τρόπο που να καθιστά εφικτή την ταυτοποίησή του.

Ειδικότερα, ως προς τις πληροφορίες για τις αναπροσαρμογές ασφαλίστρων, το BGH επεσήμανε ότι αυτές προκύπτουν από υπολογισμούς που διενεργούνται βάσει προκαθορισμένων, γενικών παραμέτρων και εφαρμόζονται σε ομάδες ασφαλισμένων, χωρίς να συνδέονται κατ’ ανάγκην με συγκεκριμένο πρόσωπο και χωρίς να καθιστούν δυνατή την εξαγωγή συμπερασμάτων για συγκεκριμένο ασφαλισμένο.

Αντίστοιχα, οι πληροφορίες σχετικά με μεταβολές ή λήξεις ασφαλιστικών προγραμμάτων απορρέουν από ενέργειες της ασφαλιστικής εταιρίας και δεν συνιστούν κατ’ ανάγκην δεδομένα που αφορούν το ίδιο το πρόσωπο, ακόμη και όταν συνδέονται με δηλώσεις βούλησης του ασφαλισμένου.

Όπως ειδικότερα κρίθηκε:

«Όπως εκτέθηκε, προκειμένου μια πληροφορία να συνιστά, κατά τον ορισμό του άρθρου 4 σημ. 1 ΓΚΠΔ, προσωπικό δεδομένο, πρέπει να αφορά ταυτοποιημένο ή ταυτοποιήσιμο φυσικό πρόσωπο, ενώ αρκεί και η έμμεση ταυτοποίηση. Πρέπει να πρόκειται για πληροφορία “σχετικά με” ένα πρόσωπο, κάτι που συμβαίνει όταν η πληροφορία, λόγω του περιεχομένου της, του σκοπού της ή των αποτελεσμάτων της, συνδέεται με συγκεκριμένο πρόσωπο. Το γεγονός ότι μια πληροφορία αφορά ένα περιστατικό που έχει επιπτώσεις σε ένα συγκεκριμένο πρόσωπο δεν αρκεί, επομένως, από μόνο του για να θεωρηθεί ως προσωπικό δεδομένο. Αντιθέτως, η πληροφορία πρέπει, λόγω μιας τέτοιας επίπτωσης (ή του περιεχομένου ή του σκοπού της), να συνδέεται με συγκεκριμένο πρόσωπο κατά τρόπο ώστε το πρόσωπο να είναι, βάσει της πληροφορίας, ταυτοποιημένο ή να μπορεί να ταυτοποιηθεί (άμεσα ή έμμεσα) [...]

Το εφετείο δεν έλαβε υπόψη του τα ανωτέρω, καθώς, ακολουθώντας το Ανώτερο Περιφερειακό Δικαστήριο της Θουριγγίας και σε συμφωνία με τη νομολογία των ανώτερων δικαστηρίων που παρατίθεται στις σκέψεις 27 έως 29, στηρίχθηκε καθοριστικά στο ότι οι αναπροσαρμογές ασφαλίστρων που πραγματοποιήθηκαν από την εναγόμενη έχουν άμεσες επιπτώσεις στην ατομικώς οφειλόμενη ασφαλιστική εισφορά και, συνεπώς, στο ατομικό ασφαλιστικό συμβατικό καθεστώς.»

Με βάση τις ως άνω σκέψεις, το γερμανικό δικαστήριο έκρινε ότι το εφετείο εφάρμοσε εσφαλμένα νομικά κριτήρια, αφού εστίασε στις επιπτώσεις των πληροφοριών στο ασφαλιστικό καθεστώς του ενάγοντος, χωρίς να διαπιστώσει αν αυτές επιτρέπουν την ταυτοποίησή του. Ως εκ τούτου, δεν μπορούσε να συναχθεί ότι το σύνολο των ζητούμενων πληροφοριών αποτελεί προσωπικά δεδομένα κατά τον ΓΚΠΔ.

Κατόπιν των ανωτέρω, το BGH αναίρεσε την απόφαση του εφετείου και παρέπεμψε την υπόθεση για νέα εκδίκαση, προκειμένου να διαπιστωθεί, με βάση τα ορθά κριτήρια, αν οι επίμαχες πληροφορίες συνιστούν προσωπικά δεδομένα.