Εθνικός Μηχανισμός Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας: Ετήσια έκθεση 2025

Η Ετήσια Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για το έτος 2025, στο πλαίσιο της ειδικής αρμοδιότητάς του ως Εθνικού Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας (ΕΜΗΔΙΠΑ), εστιάζει σε ομάδες υποθέσεων ή και αυτοτελή περιστατικά που απασχόλησαν τη κοινή γνώμη.

Ειδική αναφορά γίνεται σε αυτή την έκθεση σε υποθέσεις χρήσης χειροβομβίδων κρότου-λάμψης με συνακόλουθους τραυματισμούς πολιτών.

Το 2025 ο αριθμός των 272 συνολικά υποθέσεων του Συνηγόρου ως ΕΜΗΔΙΠΑ, παρουσιάζει σημαντική αύξηση, κατά 53%, σε σύγκριση με το 2024. Σε απόλυτους αριθμούς ανά ημερολογιακό έτος, είναι το δεύτερο ιστορικά υψηλό μετά το έτος 2021 (308 αναφορές). Εξίσου εντυπωσιακή, άνω του 70% σε σχέση με το 2024, είναι και η αύξηση των καταγγελιών περιστατικών αυθαιρεσίας στελεχών των σωμάτων ασφαλείας από πολίτες. Ενώ και ο αριθμός των ερευνών που διέταξε η ΕΛ.ΑΣ. κατά το 2025 παρουσιάζει σημαντική αύξηση, της τάξης του 40% σε σχέση με το 2024, ιδιαίτερη εντύπωση προκαλεί η αντίστοιχη αύξηση υποθέσεων αρμοδιότητας του Λιμενικού Σώματος-Ελληνικής Ακτοφυλακής, οι οποίες σχεδόν τετραπλασιάστηκαν το 2025.

Προβληματισμό εξακολουθεί να προκαλεί η μηδενική διαβίβαση υποθέσεων από την Γενική Γραμματεία Αντεγκληματικής Πολιτικής (και) για το 2025, για περιστατικά αυθαιρεσίας εκ μέρους σωφρονιστικών υπαλλήλων, συμπεριλαμβανομένων παραλείψεων προστασίας από βία συγκρατουμένων. Τέλος, τρεις καταδικαστικές αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) διαβιβάστηκαν εντός του 2025 στον ΕΜΗΔΙΠΑ από το Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, βάσει της ειδικής αρμοδιότητας του Μηχανισμού να αποφασίσει την εκ νέου διοικητική διερεύνηση για ουσιώδεις πλημμέλειες των εσωτερικών πειθαρχικών ερευνών των σωμάτων ασφαλείας που διαπιστώνονται στις αποφάσεις του Δικαστηρίου του Στρασβούργου.

Σε ό,τι αφορά στα Πορίσματα που εξέδωσε ο ΕΜΗΔΙΠΑ εντός του 2025, αρνητικό πρόσημο, έχει το γεγονός, ότι σε δύο στις τρεις, περίπου, υποθέσεις που επεξεργάστηκε και αξιολόγησε ο Μηχανισμός διατύπωσε επιφυλάξεις για την πληρότητα της διενεργηθείσας έρευνας και προέβη σε συγκεκριμένες παρατηρήσεις και συστάσεις. Τα περισσότερα από τα πορίσματα αφορούν προσβολές σωματικής ακεραιότητας ή υγείας και προσωπικής ελευθερίας, ενώ δεν λείπουν και ζητήματα προστασίας του δικαιώματος στη ζωή.

Εντός του 2025 ολοκληρώθηκε και η αυτεπάγγελτη έρευνα του Μηχανισμού για το τραγικό ναυάγιο της Πύλου. Το πόρισμα της Ανεξάρτητης Αρχής διαβιβάσθηκε την 03/02/2025 στον Υπουργό Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής για την εκ μέρους του άσκηση πειθαρχικής δικαιοδοσίας, και παράλληλα στην αρμόδια Εισαγγελική Αρχή του Ναυτοδικείου Πειραιά, για την αξιολόγηση της αντικειμενικής και υποκειμενικής υπόστασης των σχετικών ποινικών αδικημάτων. Και ενώ έκτοτε η ποινική δικαιοσύνη, στο πλαίσιο συμπληρωματικής προκαταρκτικής εξέτασης, διεύρυνε το αρχικό κατηγορητήριο και τον κύκλο των υπόπτων, η πολιτική ηγεσία του αρμόδιου Υπουργείου Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής εξακολουθεί να απέχει από την άσκηση των πειθαρχικών της καθηκόντων, ακολουθώντας πρακτικές που εύλογα χαρακτηρίζονται παρελκυστικές, που συνοδεύονται, μάλιστα, από συστηματικές και επίμονες απόπειρες απονομιμοποίησης της Αρχής, αμφισβήτησης της σύννομης δράσης της και απόδοσης σκοτεινών, μεροληπτικών κινήτρων.