Παράσταση προς υποστήριξη της κατηγορίας: Αρκεί ένα παράβολο για περισσότερους συμμετέχοντες κατηγορουμένους (ΑΠ 265/2026)

Με πρόσφατη απόφασή του, ο Άρειος Πάγος απέρριψε ως αβάσιμο λόγο αναίρεσης περί απόλυτης ακυρότητας της διαδικασίας στο ακροατήριο λόγω παράνομης παράστασης του υποστηρίζοντος την κατηγορία, κρίνοντας ότι το παράβολο του άρθρου 63 εδ. β' ΚΠΔ, που καταβλήθηκε νομίμως στην προδικασία, καλύπτει την παράσταση μέχρι την έκδοση αμετάκλητης απόφασης (ΑΠ 265/2026).

Σύμφωνα με το σκεπτικό του ανωτάτου δικαστηρίου, το άρθρο 63 εδ. β' ΚΠΔ, ορίζει ως τέλος παράστασης, με ποινή το απαράδεκτο, ποσό που καταβάλλεται εφάπαξ με παράβολο υπέρ του Δημοσίου, είτε κατά την προδικασία είτε κατά την κύρια διαδικασία, και καλύπτει την παράσταση μέχρι την έκδοση αμετάκλητης απόφασης. Το ποσό που ισχύει κατά τον χρόνο της καταβολής καλύπτει την παράσταση, ενώ η μεταγενέστερη αύξησή του δεν καταλαμβάνει τις περιπτώσεις που το τέλος είχε ήδη καταβληθεί.

Υπό το καθεστώς του νέου ΚΠΔ, η παράσταση για υποστήριξη της κατηγορίας έχει πλέον ποινικό και όχι «μικτό» χαρακτήρα, αφού έχει αποσυνδεθεί από την εισαγωγή αστικής αξίωσης στο ποινικό δικαστήριο. Η μη καταβολή του παραβόλου έως την έναρξη της αποδεικτικής διαδικασίας στο πρωτοβάθμιο δικαστήριο καθιστά την παράσταση παράνομη και επάγεται απόλυτη ακυρότητα της διαδικασίας στο ακροατήριο.

Περαιτέρω, κατά το άρθρο 171 παρ. 3 ΚΠΔ, απόλυτη ακυρότητα, ληπτέα υπόψη αυτεπαγγέλτως σε κάθε στάδιο της διαδικασίας, επιφέρει η παράνομη παράσταση του υποστηρίζοντος την κατηγορία. Τέτοια ακυρότητα υπάρχει μόνον όταν δεν συντρέχουν στο πρόσωπο του υποστηρίζοντος οι όροι ενεργητικής ή παθητικής νομιμοποίησης κατά τα άρθρα 63, 64 και 66 ΚΠΔ, καθώς και όταν παραβιάστηκε η διαδικασία ως προς τον τρόπο και τον χρόνο της παράστασης κατά το άρθρο 67 ΚΠΔ. Άλλες ελλείψεις ή πλημμέλειες δεν επιφέρουν απόλυτη ακυρότητα, διότι θίγουν απλώς το συμφέρον του δικαιούχου και όχι του κατηγορουμένου, ούτε πλήττουν τη δημόσια τάξη.

Εν προκειμένω, το δικαστήριο διαπίστωσε ότι υποβλήθηκε μήνυση ενώπιον του Εισαγγελέα Πλημμελειοδικών Κέρκυρας κατά του αναιρεσείοντος και της Ι. Μ., για ηθική αυτουργία σε ψευδορκία από κοινού, και κατά του Δ. Κ., ως αυτουργού της ίδιας πράξης. Κατά την υποβολή της μήνυσης, ο μηνυτής δήλωσε ταυτόχρονα παράσταση πολιτικής αγωγής και προσκόμισε παράβολο πενήντα ευρώ. Ενώπιον του Τριμελούς Πλημμελειοδικείου, πριν από την έναρξη της αποδεικτικής διαδικασίας, δήλωσε παράσταση για υποστήριξη της κατηγορίας, διόρισε πληρεξούσιο δικηγόρο και κατέθεσε δύο ακόμη παράβολα των πενήντα ευρώ, το δικαστήριο δε απέρριψε το αίτημα της υπεράσπισης για αποβολή του. Κατά την εκδίκαση ενώπιον του δευτεροβάθμιου δικαστηρίου, ο μηνυτής επανέλαβε τη δήλωσή του χωρίς νέο παράβολο και το αίτημα αποβολής απορρίφθηκε με το σκεπτικό ότι είχε καταβληθεί νομίμως το προσήκον τέλος κατά την προδικασία και ότι δεν απαιτείτο ξεχωριστό παράβολο για έκαστο κατηγορούμενο.

Ο Άρειος Πάγος, διαπιστώνοντας ότι οι κατηγορούμενοι τέλεσαν τις πράξεις ως συμμέτοχοι και όχι αυτοτελώς, έκρινε ότι δεν υπήρχε υποχρέωση προσκόμισης τριών παραβόλων κατά την υποβολή της μήνυσης. Σε κάθε περίπτωση, τα δύο επιπλέον παράβολα προσκομίσθηκαν εκ περισσού. Εφόσον η πολιτική αγωγή είχε δηλωθεί νομίμως στην προδικασία, η δήλωση παράστασης στο ακροατήριο δεν συνιστούσε νέα άσκησή της που να απαιτεί νέα καταβολή παραβόλου, αλλά απέβλεπε στην παροχή του δικαιώματος παράστασης με την ήδη αποκτηθείσα ιδιότητα.

Απόσπασμα απόφασης

8. Κατά τις παραδοχές της προσβαλλόμενης απόφασης τις αξιόποινες πράξεις τέλεσαν οι κατηγορούμενοι ως συμμέτοχοι, συγκεκριμένα δε ο αναιρεσείων ως ηθικός αυτουργός και ο κατηγορούμενος Δ. Κ. ως αυτουργός της ψευδορκίας μάρτυρα (η τρίτη κατηγορούμενη Ι. Μ. κηρύχθηκε αθώα του αδικήματος της ηθικής αυτουργίας στην ανωτέρω πράξη, τελεσθείσας από κοινού με τον πρώτο) και όχι αυτοτελώς. Ως εκ τούτου δεν υπήρχε εκ μέρους του μηνυτή υποχρέωση προσκόμισης τριών παράβολων κατά την υποβολή της μήνυσης. Σε κάθε περίπτωση, ο μηνυτής εκ περισσού προσκόμισε κατά την έναρξη της διαδικασίας στο ακροατήριο του πρωτοβάθμιου Δικαστηρίου δύο ακόμα παράβολα για την δήλωση υποστήριξης της κατηγορίας και διόρισε συνήγορο. Πρέπει να σημειωθεί ότι, εφόσον η πολιτική αγωγή είχε δηλωθεί νομίμως στην προδικασία, η δήλωση παράστασης για υποστήριξη της κατηγορίας στο ακροατήριο δεν αποτελούσε άσκηση αυτής εκ νέου, ώστε να απαιτείται νέα καταβολή παραβόλου, (όπως κατά τα ανωτέρω έπραξε ο μηνυτής), αλλά έγινε για να παρασχεθεί σε αυτόν το δικαίωμα παράστασης, κατά την εκδίκαση της υπόθεσης με την εν λόγω ιδιότητα, που ήδη είχε αποκτήσει, προς υποστήριξη της κατηγορίας σε βάρος των κατηγορούμενων (ΑΠ 1085/2018, ΑΠ 691/2014). Επομένως, εφόσον νομίμως παρέστη ο μηνυτής για την υποστήριξη της κατηγορίας δεν επήλθε απόλυτη ακυρότητα κατά το άρθρο 171 παρ.1 στοιχ. δ' του ΚΠοινΔ, όπως αντικαταστάθηκε από το άρθρο 11 παρ. 2 του Ν. 3904/2010.

Κατά συνέπεια, ο υποστηρίζων τα αντίθετα προεκτεθείς πρώτος λόγος της αίτησης αναίρεσης, περί απόλυτης ακυρότητας της διαδικασίας στο ακροατήριο, εξαιτίας παράνομης παράστασης του υποστηρίζοντος την κατηγορία λόγω μη κατάθεσης παραβόλου πολιτικής αγωγής, από το άρθρο 510 παρ.1 στοιχ. Α' του ΚΠοινΔ, είναι αβάσιμος.

Δείτε αναλυτικά την απόφαση στο areiospagos.gr.