Συγκατάθεση ή πληρωμή: Στο μικροσκόπιο της νορβηγικής αρχής προστασίας δεδομένων η εισαγωγή νέας πρακτικής από μεγάλο όμιλο ενημέρωσης

Την υποβολή καταγγελίας κατά της Schibsted σχετικά με το νέο μοντέλο πρόσβασης που εφαρμόζει σε σειρά ενημερωτικών ιστοτόπων και εφημερίδων του ομίλου ανακοίνωσε η νορβηγική αρχή προστασίας δεδομένων Datatilsynet. Η Schibsted αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους ομίλους μέσων ενημέρωσης στις σκανδιναβικές χώρες, με δραστηριότητα κυρίως στη Νορβηγία και τη Σουηδία. Μέσω θυγατρικών εταιρειών εκδίδει ορισμένες από τις μεγαλύτερες εφημερίδες της Νορβηγίας, μεταξύ των οποίων οι VG, Aftenposten, Bergens Tidende και Stavanger Aftenblad, ενώ διαθέτει εκατομμύρια ψηφιακούς χρήστες και συνδρομητές στις ηλεκτρονικές πλατφόρμες ενημέρωσής της.

Η καταγγελία υποβλήθηκε από το Forbrukerrådet, τον ανεξάρτητο δημόσιο φορέα προστασίας καταναλωτών της Νορβηγίας, και την οργάνωση NOYB και αφορά το λεγόμενο μοντέλο «consent or pay» («συγκατάθεση ή πληρωμή»). Σύμφωνα με το σύστημα αυτό, οι χρήστες καλούνται είτε να συναινέσουν στη χρήση των προσωπικών τους δεδομένων για σκοπούς παρακολούθησης και εξατομικευμένης διαφήμισης, είτε να καταβάλουν μηνιαία συνδρομή προκειμένου να εξαιρεθούν από τη συγκεκριμένη επεξεργασία.

Το μοντέλο εφαρμόζεται, μεταξύ άλλων, στις ιστοσελίδες των εφημερίδων VG, Aftenposten, Bergens Tidende και Stavanger Aftenblad. Σύμφωνα με τα στοιχεία που δημοσιοποιήθηκαν, οι συνδρομητές που δεν επιθυμούν τη χρήση των δεδομένων τους για εξατομικευμένη διαφήμιση καλούνται να καταβάλουν επιπλέον ποσό 39 νορβηγικών κορωνών (3,58 ευρώ) μηνιαίως, πέραν της τυχόν υφιστάμενης συνδρομής τους.

Λίγες εβδομάδες πριν από την κατάθεση της καταγγελίας, η Datatilsynet είχε εκδώσει δημόσια ανακοίνωση εκφράζοντας προβληματισμό για τη συμβατότητα του συγκεκριμένου μοντέλου με τις απαιτήσεις του Γενικού Κανονισμού Προστασίας Δεδομένων. Η αρχή επισήμανε ότι η συγκατάθεση για την επεξεργασία προσωπικών δεδομένων πρέπει να παρέχεται ελεύθερα και έθεσε το ερώτημα κατά πόσον η απαίτηση καταβολής χρηματικού ποσού για την αποφυγή της παρακολούθησης επιτρέπει πράγματι την ελεύθερη επιλογή του χρήστη.

Στην ίδια ανακοίνωση αναφερόταν επίσης ότι η αρχή είχε ήδη έρθει σε επαφή με τη Schibsted για το ζήτημα και ότι παρακολουθούσε τις σχετικές εξελίξεις σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Από την πλευρά τους, το Forbrukerrådet και η NOYB υποστηρίζουν στην καταγγελία τους ότι η συγκατάθεση που παρέχεται υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες δεν μπορεί να θεωρηθεί έγκυρη, καθώς οι χρήστες καλούνται να επιλέξουν μεταξύ της παρακολούθησης για διαφημιστικούς σκοπούς και της καταβολής πρόσθετης οικονομικής επιβάρυνσης. Οι οργανώσεις επισημαίνουν επίσης ότι η προστασία της ιδιωτικής ζωής και των προσωπικών δεδομένων αποτελεί θεμελιώδες δικαίωμα και εκφράζουν ανησυχίες για τις επιπτώσεις τέτοιων μοντέλων σε χρήστες με περιορισμένη οικονομική δυνατότητα.

Η Datatilsynet ανακοίνωσε ότι θα εξετάσει διεξοδικά την υπόθεση, σημειώνοντας ότι, πέραν της συγκεκριμένης καταγγελίας, έχει λάβει περισσότερες από εκατό αναφορές και παράπονα πολιτών σχετικά με τη νέα πρακτική της Schibsted. Η διαδικασία αξιολόγησης της υπόθεσης βρίσκεται σε εξέλιξη και μέχρι στιγμής δεν έχει εκδοθεί απόφαση επί της ουσίας της καταγγελίας.