Κομισιόν: Προκαταρκτικά ευρήματα παραβίασης της DSA από το TikTok για το φαινόμενο «rabbit hole»

Εκδόθηκε το προκαταρκτικό πόρισμα της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σύμφωνα με το οποίο το TikTok παραβιάζει τον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act) εξαιτίας του λεγόμενου «φαινομένου rabbit hole» στο σύστημα συστάσεών του. Το feed «For You» του TikTok προβάλλει στους χρήστες μια συνεχή ροή εξατομικευμένων βίντεο, ακόμη και όταν αυτά σχετίζονται με ζητήματα ψυχικής υγείας και εικόνας σώματος.

Όσο περισσότερο αλληλεπιδρά ένας χρήστης με έναν συγκεκριμένο τύπο περιεχομένου, τόσο περισσότερο ο αλγόριθμος του feed «For You» προτείνει παρόμοιο περιεχόμενο. Ο σχεδιασμός αυτός μπορεί να είναι επιβλαβής όταν η ατελείωτη και επαναλαμβανόμενη έκθεση αφορά, για παράδειγμα, περιεχόμενο σχετικό με τη λύπη, την απομόνωση ή την εικόνα σώματος. Το φαινόμενο αυτό μπορεί να έχει αρνητικό αντίκτυπο στην ψυχική υγεία των χρηστών, ιδίως των ευάλωτων ενηλίκων και των ανηλίκων.

Τα προκαταρκτικά πορίσματα της Κομισιόν αφορούν τόσο την εκτίμηση κινδύνου όσο και τα μέτρα μετριασμού.

Εκτίμηση κινδύνου

Η Επιτροπή διαπίστωσε προκαταρκτικά ότι το TikTok δεν αξιολόγησε επαρκώς πώς ο αλγόριθμος συστάσεών του μπορεί να οδηγήσει τους χρήστες σε αυτό το φαινόμενο, θέτοντας σε κίνδυνο την ευημερία τους. Τα προκαταρκτικά πορίσματα δείχνουν ότι ο σχεδιασμός του αλγορίθμου μπορεί να παίζει σημαντικό ρόλο στη δημιουργία των «rabbit holes». Ο αλγόριθμος χρησιμοποιεί πληροφορίες για την αλληλεπίδραση των χρηστών, όπως η παρακολούθηση και τα «like» σε βίντεο, ώστε να εξατομικεύει το περιεχόμενο που τους προτείνεται.

Για παράδειγμα, όταν ένας χρήστης παρακολουθεί ή κάνει «like» επανειλημμένα σε περιεχόμενο που μπορεί να λειτουργεί ως πυροδοτητής, όπως περιεχόμενο για την απώλεια βάρους ή την εικόνα σώματος, το σύστημα ερμηνεύει αυτές τις αλληλεπιδράσεις ως θετικές ενδείξεις ενδιαφέροντος και προτείνει περισσότερο από το ίδιο.

Η επαναλαμβανόμενη έκθεση σε τέτοιο περιεχόμενο μπορεί να έχει σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις στην ευημερία των χρηστών, όπως αυξημένα συναισθήματα λύπης ή άγχους, δυσαρέσκεια για το σώμα τους, χαμηλότερη αυτοεκτίμηση ή επιδείνωση υφιστάμενων διατροφικών διαταραχών και ψυχικών παθήσεων.

Μέτρα μετριασμού του κινδύνου

Τα πορίσματα της Επιτροπής καταλήγουν προκαταρκτικά και στο συμπέρασμα ότι το TikTok δεν εφάρμοσε αναλογικά, εύλογα και αποτελεσματικά μέτρα μετριασμού για την αντιμετώπιση αυτών των κινδύνων.

Παρότι το TikTok έχει ήδη θεσπίσει ορισμένα μέτρα για τον μετριασμό του κινδύνου του «φαινομένου rabbit hole», η Επιτροπή διαπίστωσε προκαταρκτικά ότι τα μέτρα αυτά δεν είναι αποτελεσματικά.

Τα μέτρα για τη σύσταση διαφοροποιημένου περιεχομένου δεν μειώνουν επαρκώς τη συχνότητα με την οποία προτείνεται παρόμοιο περιεχόμενο, συμπεριλαμβανομένου του περιεχομένου που σχετίζεται με ζητήματα ψυχικής υγείας και εικόνας σώματος.

Τα εργαλεία ελέγχου δεν επιτρέπουν στους χρήστες να ελέγχουν αποτελεσματικά το περιεχόμενο που τους προτείνεται. Για παράδειγμα, η χρήση του κουμπιού «Δεν ενδιαφέρομαι» μπορεί να μην αρκεί για να αλλάξει το feed. Ο αλγόριθμος δίνει προτεραιότητα στην προβολή περιεχομένου με βάση τον χρόνο παρακολούθησης, αντί για την επιλογή των χρηστών να βλέπουν λιγότερο από ένα συγκεκριμένο περιεχόμενο.

Σε αυτό το στάδιο της έρευνας, η Επιτροπή θεωρεί ότι το TikTok πρέπει να αλλάξει τον σχεδιασμό του feed «For You». Για παράδειγμα, το TikTok θα πρέπει να βασίζεται περισσότερο στις ρητές προτιμήσεις των χρηστών, να απενεργοποιήσει τον χρόνο παρακολούθησης ως δείκτη για τη σύσταση περιεχομένου, να βελτιώσει την προσβασιμότητα και τη χρηστικότητα των εργαλείων ελέγχου και να δοκιμάζει τακτικά τον αλγόριθμό του.

Επόμενα βήματα

Το TikTok έχει πλέον τη δυνατότητα να ασκήσει το δικαίωμα υπεράσπισής του. Μπορεί να εξετάσει τα έγγραφα του φακέλου έρευνας της Επιτροπής και να απαντήσει γραπτώς στα προκαταρκτικά πορίσματά της. Παράλληλα, θα ζητηθεί η γνώμη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ψηφιακών Υπηρεσιών.

Εάν οι απόψεις της Επιτροπής επιβεβαιωθούν τελικά, η Επιτροπή μπορεί να εκδώσει απόφαση μη συμμόρφωσης, η οποία μπορεί να επισύρει πρόστιμο ανάλογο με τη φύση, τη σοβαρότητα, την επανάληψη και τη διάρκεια της παράβασης, που μπορεί να ανέλθει έως και το 6 % του συνολικού παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών του παρόχου, χωρίς να το υπερβαίνει.

Ιστορικό

Τα προκαταρκτικά πορίσματα της Επιτροπής εντάσσονται στις επίσημες διαδικασίες που διεξάγει για τη διερεύνηση της συμμόρφωσης του TikTok με τον Κανονισμό για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες.

Στο πλαίσιο των ίδιων διαδικασιών, η Επιτροπή εξέδωσε προκαταρκτικά πορίσματα σχετικά με τον εθιστικό σχεδιασμό τον Φεβρουάριο του 2026 και σχετικά με την προστασία των ανηλίκων τον Ιούλιο του ίδιου έτους. Επιπλέον, οι διαδικασίες περιελάμβαναν την πρόσβαση των ερευνητών σε δημόσια δεδομένα, για την οποία εκδόθηκαν προκαταρκτικά πορίσματα τον Οκτώβριο του 2025, και τη διαφάνεια των διαφημίσεων, η οποία έκλεισε με δεσμευτικές δεσμεύσεις τον Δεκέμβριο του 2025.

Οι προκαταρκτικές απόψεις της Επιτροπής βασίζονται σε βάθος έρευνα, η οποία περιελάμβανε ανάλυση των εκθέσεων εκτίμησης κινδύνου του TikTok, εσωτερικών δεδομένων και εγγράφων και των απαντήσεων του TikTok σε πολλαπλά αιτήματα πληροφοριών, επισκόπηση της εκτεταμένης επιστημονικής έρευνας για το θέμα και συνεντεύξεις με εμπειρογνώμονες από πολλούς τομείς, μεταξύ των οποίων τα συστήματα συστάσεων, η ψυχολογία και η ψυχιατρική. Η ιρλανδική Αρχή Συντονισμού Ψηφιακών Υπηρεσιών (DSC), Coimisiún na Meán, υποστήριξε την Επιτροπή στην έρευνα αυτή.

Τα προκαταρκτικά αυτά πορίσματα δεν προδικάζουν την έκβαση της έρευνας.