ΑΠΔΠΧ: Γνωμοδότηση επί σχεδίου ΠΔ για τη διαφάνεια και στόχευση της πολιτικής διαφημιστικής προβολής (Γνωμ. 2/2026)

Το Υπουργείο Εσωτερικών απέστειλε προς γνωμοδότηση στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος σχετικά με τη λήψη μέτρων για την εφαρμογή του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/900 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Μαρτίου 2024 για τη διαφάνεια και τη στόχευση της πολιτικής διαφημιστικής προβολής (ΑΠΔΠΧ Γνωμ. 2/2026).

Το ανωτέρω ΣχΠΔ θεσπίζει μέτρα εσωτερικού δικαίου για την πλήρη και αποτελεσματική εφαρμογή του νέου Κανονισμού, βασικός στόχος του οποίου είναι να διασφαλίσει ότι η πολιτική διαφημιστική προβολή παρέχεται με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/900 περιλαμβάνει ειδικό κεφάλαιο (Κεφάλαιο ΙΙΙ – άρθρα 18 έως 20), το οποίο ρυθμίζει τη στόχευση και την παράδοση διαφημίσεων για την επιγραμμική πολιτική διαφημιστική προβολή. Με βάση το άρθρο 22 παρ. 1 του εν λόγω κανονισμού, οι εποπτικές αρχές προστασίας δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ορίζονται αρμόδιες για την παρακολούθηση της εφαρμογής των άρθρων 18 και 19 του κανονισμού (ΕΕ) 2024/900 στο πεδίο αρμοδιότητάς τους. Επιπλέον, ορίζεται ότι εφαρμόζεται το άρθρο 58 του κανονισμού (ΕΕ) 2016/679, τηρουμένων των αναλογιών, συνεπώς, αποδίδεται άμεσα στις εποπτικές αρχές του ΓΚΠΔ το σύνολο των εξουσιών του άρθρου αυτού, συμπεριλαμβανομένων των εξουσιών έρευνας και των διορθωτικών εξουσιών. Επίσης ρητά ορίζεται ότι, σε σχέση με τα άρθρα 18 και 19, εφαρμόζεται πλήρως το κεφάλαιο VII του κανονισμού (ΕΕ) 2016/679. Πρακτικά, ο ενωσιακός νομοθέτης επιλέγει να εντάξει τις εν λόγω δραστηριότητες επεξεργασίας δεδομένων στο σύνολο των διαδικασιών του ΓΚΠΔ (Συνεργασία – Συνεκτικότητα – Αρμοδιότητες ΕΣΠΔ).

Το ΣχΠΔ που τέθηκε ενώπιον της Αρχής, έχει ως στόχο την προσαρμογή της ισχύουσας εθνικής νομοθεσίας, η οποία επιτυγχάνεται με τις διατάξεις του σχετικά με:

α) τον ορισμό των αρμόδιων αρχών και των αρμοδιοτήτων τους,

β) τον καθορισμό των κυρώσεων που δύνανται να επιβληθούν, σε περίπτωση παραβάσεων,

γ) τη ρύθμιση ζητημάτων έννομης προστασίας κατά των αποφάσεων των αρμόδιων αρχών,

δ) τη δημιουργία και τήρηση μητρώου νόμιμων αντιπροσώπων παρόχων υπηρεσιών πολιτικής διαφημιστικής προβολής, οι οποίοι δεν διαθέτουν εγκατάσταση στην Ευρωπαϊκή Ένωση,

ε) τη ρύθμιση ζητημάτων υποβολής καταγγελιών για παραβάσεις του Κανονισμού και του υπό εξέταση σχεδίου ΠΔ,

στ) τη ρύθμιση της συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων αρχών.

Σύμφωνα με την άποψη της Αρχής, με το ΣχΠΔ επιτυγχάνεται προσαρμογή της ισχύουσας εθνικής νομοθεσίας ενώ, μεταξύ άλλων, πραγματοποιείται ορισμός των αρμόδιων αρχών και των αρμοδιοτήτων τους, καθορισμός των κυρώσεων και ρύθμιση ζητημάτων έννομης προστασίας και ρυθμίζεται η συνεργασία μεταξύ των αρμόδιων αρχών.

Η Αρχή επισημαίνει επιμέρους διατάξεις του ΣχΠΔ οι οποίες σκόπιμο είναι να αναδιατυπωθούν για τη βέλτιστη νομοθέτηση. Παράλληλα, τονίζει ότι από το ΣχΠΔ απουσιάζει πρόβλεψη για την ενίσχυση της ΑΠΔ, τόσο σε πόρους όσο και με κατάλληλες διαδικασίες, και καλεί το Υπουργείο να προβεί στις αναγκαίες αλλαγές ώστε να δύναται να φέρει εις πέρας το σύνολο των αρμοδιοτήτων της που βαίνουν συνεχώς αυξανόμενες.

Πιο αναλυτικά, επί των επιμέρους άρθρων του σχεδίου ΠΔ η Αρχή προέβη στις εξής επισημάνσεις:

Προοίμιο

Επισημαίνεται ότι απουσιάζει αναφορά στον ΓΚΠΔ, η οποία κρίνεται αναγκαίο να προστεθεί.

Άρθρο 3 ΣχΠΔ

Με την παρ. 2 του εν λόγω άρθρου η Αρχή ορίζεται ως αρμόδια αρχή για την παρακολούθηση της εφαρμογής των άρθρων 18 και 19 του Κανονισμού, όπως άλλωστε ορίζεται με την παρ. 1 του άρθρου 22 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/900. Στην πράξη πρόκειται για επιβεβαίωση επιλογής που ήδη έχει κάνει ο Ευρωπαίος νομοθέτης.

Άρθρο 5 ΣχΠΔ

Με το άρθρο αυτό ορίζεται ότι η Α.Π.Δ., ασκεί τις αρμοδιότητες του άρθρου 15 του ν. 4624/2019 (Α’ 137), περί των ερευνητικών και διορθωτικών αρμοδιοτήτων αυτής, τηρουμένων των αναλογιών, και προωθεί την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τις τεχνικές στόχευσης και παράδοσης των πολιτικών διαφημίσεων στις επιγραμμικές υπηρεσίες των άρθρων 18 και 19 του Κανονισμού και για τα δικαιώματα των υποκειμένων των δεδομένων και περιλαμβάνει τις δραστηριότητές της, που σχετίζονται με την εφαρμογή των άρθρων 18 και 19 του Κανονισμού καθώς και τις συναφείς αποφάσεις που έχει λάβει, στην έκθεση δραστηριότητας του άρθρου 14 του ν. 4624/2019.

Το άρθρο αυτό είναι απαραίτητο καθώς αποδίδει στην Α.Π.Δ. τις πρόσθετες αρμοδιότητες που της έχουν ανατεθεί με το ν. 4624/2019, πέραν δηλαδή αυτών που ορίζονται στο άρθρο 58 του ΓΚΠΔ. Συνεπώς, με τον τρόπο αυτό δημιουργείται ένα συνεκτικό σύστημα αρμοδιοτήτων για την Αρχή, καθώς ανεξαρτήτως του ελεγχόμενου κανόνα δικαίου, εφαρμόζει τις ίδιες διατάξεις και διαδικασίες. Επίσης, η Αρχή αναγνωρίζει θετικά και την αναφορά στην ενιαία ετήσια έκθεσή της, όπου πλέον θα μνημονεύονται και οι δραστηριότητες που άπτονται του νέου Κανονισμού.

Tέλος, στην περίπτωση α’ του εν λόγω άρθρου, προτείνεται η φράση «…, τηρουμένων των αναλογιών» να αντικατασταθεί ως εξής: «…,αναλόγως εφαρμοζόμενου». Η δε περίπτωση β’ του αυτού ως άνω άρθρου: «…β) προωθεί την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τις τεχνικές στόχευσης και παράδοσης των πολιτικών διαφημίσεων στις επιγραμμικές υπηρεσίες των άρθρων 18 και 19 του Κανονισμού και για τα δικαιώματα των υποκειμένων των δεδομένων και περιλαμβάνει τις δραστηριότητές της που σχετίζονται με την εφαρμογή των άρθρων 18 και 19 του Κανονισμού, καθώς και τις συναφείς αποφάσεις που έχει λάβει, στην έκθεση δραστηριότητας του άρθρου 14 του ν. 4624/2019…», προτείνεται να τροποποιηθεί ως εξής: «…β) προωθεί την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση του κοινού σχετικά με τις τεχνικές στόχευσης και παράδοσης των πολιτικών διαφημίσεων στις επιγραμμικές υπηρεσίες των άρθρων 18 και 19 του Κανονισμού καθώς και σχετικά με τα δικαιώματα των υποκειμένων των δεδομένων και περιλαμβάνει τις δραστηριότητές της που σχετίζονται με την εφαρμογή των άρθρων 18 και 19 του Κανονισμού, καθώς και τις συναφείς αποφάσεις που έχει λάβει, στην έκθεση δραστηριότητας του άρθρου 14 του ν. 4624/2019...

Άρθρο 8 ΣχΠΔ

Με το άρθρο αυτό καθορίζονται οι διαδικασίες συνεργασίας μεταξύ των αρμόδιων αρχών (Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης, Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα) και του Συντονιστή Ψηφιακών Υπηρεσιών (ΕΕΤΤ). Το εν λόγω άρθρο προβλέπει μέτρα τόσο για την ανταλλαγή δεδομένων και πληροφοριών όσο και κατάλληλες προβλέψεις εμπιστευτικότητας.

Περαιτέρω, στην περίπτωση α’ του εν λόγω άρθρου: α) Συνεργάζονται και ανταλλάσσουν με άμεσο τρόπο όλες τις πληροφορίες που έχουν στη διάθεσή τους για την εφαρμογή του Κανονισμού και του παρόντος, εντός των προθεσμιών που θέτει ο Κανονισμός ή εντός της προθεσμίας που ορίζεται από το μέρος το οποίο αιτείται τη συνεργασία, προτείνεται η αντικατάσταση της φράσης «…συνεργάζονται και ανταλλάσσουν με άμεσο τρόπο…» ως εξής: «….συνεργάζονται και ανταλλάσσουν όπως κρίνουν κατάλληλα….», χάριν μετριασμού της αοριστίας που συνεπάγεται η αναφορά σε «άμεσο τρόπο».

Άρθρο 9 ΣχΠΔ

Με το άρθρο αυτό ορίζεται ότι οι καταγγελίες για παραβάσεις του Κανονισμού υποβάλλονται στις κατά περίπτωση αρμόδιες αρχές του άρθρου 3, σύμφωνα με τις σχετικές εθνικές διατάξεις που διέπουν καθεμία από τις αρμόδιες αρχές. Ωστόσο, δεδομένου ότι τα σχετικά με την υποβολή καταγγελιών ενώπιον της Α.Π.Δ. διέπονται όχι μόνο από την εθνική αλλά και από την ενωσιακή έννομη τάξη, προτείνεται η εξής τροποποίηση στο εν λόγω άρθρο: «…, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις που διέπουν καθεμία από τις αρμόδιες αρχές».

Άρθρο 11 ΣχΠΔ

Με την παρ. 3 του άρθρου αυτού ορίζεται ότι ειδικά για τις παραβάσεις των άρθρων 5, 7, 11, 12, 13, 15, 16 και 18, επιβάλλεται σε κάθε περίπτωση χρηματική ποινή, όταν αφορούν πολιτική διαφημιστική προβολή που δημοσιεύεται ή διαδίδεται κατά τον τελευταίο μήνα πριν από τη διεξαγωγή εκλογών ή δημοψηφίσματος και απευθύνεται σε πολίτες του κράτους μέλους στο οποίο οργανώνονται οι σχετικές εκλογές ή το δημοψήφισμα. Η διάταξη αυτή, δείχνει πως έχει ως έρεισμα την παρ. 5 του άρθρου 25 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/900, χωρίς ωστόσο να μπορεί να επηρεάσει τους κανόνες για τις κυρώσεις του άρθρου 18 του εν λόγω Κανονισμού (πρβλ. άρθρο 25 παρ.1 στο οποίο ορίζεται ότι «Τα κράτη μέλη θεσπίζουν κανόνες σχετικά με τις κυρώσεις ή άλλα μέτρα, ανάλογα με τις ανάγκες, που επιβάλλονται σε αναδόχους ή παρόχους υπηρεσιών πολιτικής διαφημιστικής προβολής για παραβάσεις των άρθρων 5 έως 17 και των άρθρων 20 και 21 και λαμβάνουν όλα τα αναγκαία μέτρα για να διασφαλίσουν την έγκαιρη εφαρμογή τους». Οι κυρώσεις που αφορούν το άρθρο 18 επιβάλλονται από τις εποπτικές αρχές του ΓΚΠΔ ,σύμφωνα με το άρθρο 83 του κανονισμού (ΕΕ) 2016/679. και έως το ποσό που αναφέρεται στο άρθρο 83 παράγραφος 5 του εν λόγω Κανονισμού. Συνεπώς, θα πρέπει να διαγραφεί το άρθρο 18 από την παρ. 3 του άρθρου 11 ΣχΠΔ. Είναι βέβαια σαφές ότι κατά την επιμέτρηση τυχόν προστίμου για παράβαση του εν λόγω άρθρου, η Α.Π.Δ. θα οφείλει να λαμβάνει ιδιαίτερα υπόψη ως επιβαρυντικό παράγοντα το αν η παράβαση έχει συμβεί κατά τον μήνα πριν από τη διεξαγωγή εκλογών ή δημοψηφίσματος.

Με την παρ. 4 του άρθρου αυτού του ΣχΠΔ ορίζεται ότι «..[γ]ια παραβάσεις των υποχρεώσεων που ορίζονται στα άρθρα 18 και 19 του Κανονισμού, οι εποπτικές αρχές που αναφέρονται στο άρθρο 51 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 δύνανται, κατά λόγο αρμοδιότητας, να επιβάλλουν πρόστιμα σύμφωνα με το άρθρο 83 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 και έως το ποσό που αναφέρεται στο άρθρο 83 παράγραφος 5 του εν λόγω Κανονισμού». Επισημαίνεται ότι η εν λόγω διάταξη επαναλαμβάνει την παρ. 6 του άρθρου 25 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/900 και ως εκ τούτου προτείνεται να απαλειφθεί.

Άρθρο 12 ΣχΠΔ

Με την παρ. 1 ορίζεται ότι κατά των εκτελεστών αποφάσεων των αρμόδιων αρχών ασκείται αίτηση ακύρωσης ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας ενώ με την παρ. 2 ορίζεται ότι «…[γ]ια το παραδεκτό της συζήτησης των αιτήσεων ακύρωσης που ασκούνται κατά των αποφάσεων των αρμόδιων αρχών με τις οποίες επιβάλλονται πρόστιμα, απαιτείται η κατάθεση ποσού ίσου με το δεκαπέντε τοις εκατό (15%) του επιβαλλόμενου προστίμου και, σε κάθε περίπτωση, όχι μεγαλύτερου των διακοσίων χιλιάδων (200.000) ευρώ, στην αρμόδια αρχή η οποία έχει επιβάλλει το πρόστιμο.» Συναφώς, προτείνεται να γίνεται παραπομπή στο άρθρο 20 του ν. 4624/2019, ώστε οι διαδικασίες της Αρχής ως προς τις αιτήσεις ακύρωσης να είναι ενιαίες. Επισημαίνεται επίσης ότι τα πρόστιμα που επιβάλει η Αρχή με βάση το ν. 4624/2019 και τις διατάξεις του ΓΚΠΔ, αποτελούν έσοδα του κράτους και εισπράττονται μέσω της Α.Α.Δ.Ε. υπέρ του Δημοσίου. Επομένως, η προτεινόμενη διάταξη χρήζει εξειδίκευσης εάν η Α.Π.Δ. θα εισπράττει τμήμα του εκάστοτε επιβαλλόμενου προστίμου. Αυτό μπορεί να γίνει και κατόπιν νομοθετικής εξουσιοδότησης με δευτερογενή νομοθεσία.

Άρθρο 15 ΣχΠΔ

Με τη διάταξη αυτή ενισχύεται η στελέχωση του Εθνικού Συμβουλίου Ραδιοτηλεόρασης με επιπλέον προσωπικό. Επ’ αφορμή της διάταξης αυτής, τονίζεται ότι στο ΣχΠΔ δεν υφίσταται πρόβλεψη ενίσχυσης για την Α.Π.Δ. Επισημαίνεται ότι με βάση το άρθρο 22 παρ. 6 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/900 «Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι οι εθνικές αρμόδιες αρχές διαθέτουν όλα τα αναγκαία μέσα για την εκτέλεση των καθηκόντων τους στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού, συμπεριλαμβανομένων επαρκών τεχνικών, οικονομικών και ανθρώπινων πόρων για την επαρκή εποπτεία της συμμόρφωσης των αναδόχων και των παρόχων υπηρεσιών πολιτικής διαφημιστικής προβολής που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους στο πλαίσιο του παρόντος κανονισμού.» Ειδικά για την Α.Π.Δ., αναμένεται να προκληθεί περαιτέρω φόρτος εργασιών από καταγγελίες κατά υπευθύνων επεξεργασίας (ιδίως πλατφορμών και φυσικών προσώπων που πολιτεύονται) και από τις διαδικασίες ανταλλαγής πληροφοριών, έκδοσης κοινής απόφασης και επικοινωνίας με τις συναρμόδιες αρχές. Μάλιστα, με βάση το άρθρο 24 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/900, «…Κατά τον τελευταίο μήνα πριν από τη διεξαγωγή εκλογών ή δημοψηφισμάτων, κάθε κοινοποίηση που λαμβάνεται σχετικά με τις εν λόγω εκλογές ή τα εν λόγω δημοψηφίσματα εξετάζεται χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση.» Ο αριθμός των εισερχομένων στην Α.Π.Δ. υποθέσεων έχει αυξηθεί (υπερδιπλασιαστεί) κατά την τελευταία τριετία, ενώ η αυξητική τάση συνεχίζεται και κατά το 2026. Επιπλέον η ΑΠΔ δεν έχει λάβει ενίσχυση για τις νέες αρμοδιότητες που της ανατέθηκαν (π.χ. Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες). Με τη σημερινή της στελέχωση, ακόμα και μετά την προβλεπόμενη ενίσχυση μέσω του ετησίου προγραμματισμού προσλήψεων του 2026, η Αρχή δεν θα δύναται εξ αντικειμένου να φέρει εις πέρας το σύνολο των αρμοδιοτήτων της που βαίνουν συνεχώς αυξανόμενες. Συνεπώς, απαιτείται έμπρακτη ενίσχυση της Α.Π.Δ. τόσο σε μόνιμη βάση όσο και κατά την προεκλογική περίοδο. Για την ενίσχυση αυτή θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι αναμένεται σημαντική αύξηση του αριθμού καταγγελιών κατά τις προεκλογικές περιόδους, ενώ η πρόβλεψη για εξέταση των καταγγελιών «χωρίς αδικαιολόγητη καθυστέρηση» γεννά την υποχρέωση στο Κράτος Μέλος να νομοθετήσει κατάλληλη διαδικασία ενίσχυσης της ΑΠΔ, τόσο παγίως, όσο και κατά την προεκλογική περίοδο. Με βάση το φόρτο εργασιών των τελευταίων ετών, η Αρχή κρίνει ότι πρέπει να προβλεφθούν ευθέως για την Α.Π.Δ. 10 θέσεις: 8 ΕΕΠ, 1 ΠΕ Διοικητικού και 1 ΔΕ Διοικητικού, ανεξαρτήτως του γεγονότος ότι η Αρχή έχει τη δυνατότητα σχετικής τροποποίησης του Οργανισμού της με απόφασή της, η οποία όμως υπόκειται σε έγκριση, στο βαθμό που επιφέρει οικονομική επιβάρυνση του κρατικού προϋπολογισμού.

Συναφώς, η Α.Π.Δ. επαναφέρει το αίτημά της να εφαρμοστεί για αυτήν το Κεφάλαιο Β` του ν. 5043/2023 ή τουλάχιστον τα άρθρα 57 και 58 (Πρόσληψη προσωπικού, Αποσπάσεις και μετατάξεις προσωπικού), άρθρα τα οποία εφαρμόζονται για τις νομοθετικά προβλεπόμενες ανεξάρτητες αρχές και τα οποία δεν συνεπάγονται κανένα δημοσιονομικό κόστος αλλά παρέχουν την κατάλληλη ευελιξία στην Αρχή.

Τέλος, λαμβανομένου του φόρτου εξέτασης υποθέσεων - και μάλιστα χωρίς καθυστέρηση όπως ορίζεται στον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/900 - ,κατά την προεκλογική περίοδο ,πρέπει να προβλεφθεί ότι η Αρχή εντάσσεται στις υπηρεσίες του δημοσίου για τις οποίες προβλέπεται καταβολή εκλογικού επιδόματος.

Άρθρο 16 ΣχΠΔ

Ως προς το άρθρο 16 του ΣχΠΔ, στο οποίο παρατίθενται εξουσιοδοτικές διατάξεις προτείνεται η τροποποίηση της παραγράφου 5 του εν λόγω άρθρου ως εξής: «…και, ιδίως, η μεταξύ τους ανταλλαγή πληροφοριών και επικοινωνία κατά το άρθρο 8, καθώς και η συνεργασία με τα ενδιαφερόμενα μέρη ιδίως για την κατάρτιση κωδίκων δεοντολογίας, όπου αυτό προβλέπεται».

Επίσης, με την παράγραφο 6 του αυτού ως άνω άρθρου προβλέπεται ότι με απόφαση των κατά περίπτωση αρμοδίων αρχών, ορίζονται η διαδικασία και ο τρόπος υποβολής και ελέγχου των καταγγελιών του άρθρου 9 του υπό εξέταση ΣχΠΔ. Ωστόσο, και δεδομένου ότι η Αρχή διαθέτει ήδη τέτοια διαδικασία (βλ. την πολιτική χειρισμού καταγγελιών αναρτημένη στον ιστότοπο της Αρχής), προτείνεται να τροποποιηθεί το εν λόγω άρθρο ως εξής: «Με απόφαση των κατά περίπτωση αρμοδίων αρχών, δύναται να ορίζεται η διαδικασία και ο τρόπος υποβολής και ελέγχου των καταγγελιών του άρθρου 9.»

Δείτε αναλυτικά τη γνωμοδότηση στο dpa.gr.